Кіріспе

Тіл теориясының кейбір теорияларына сәйкес, стативтік етістік – динамикалық етістікке қарама-қарсы, күйді сипаттайтын етістік. Бұл айырмашылықты мынадайша жіктеуге болады: стативтік етістіктер өзгермейтін, тұрақты жағдайларды, ал динамикалық етістіктер уақыт өте келе өзгеріске ұшырайтын процестерді сипаттайды. Көптеген тілдер осы екі түрді грамматикалық тұрғыдан қолдану ережелері бойынша ажыратады.

Прогрессивті аспект

Ағылшын және басқа да кейбір тілдерде стативті және динамикалық етістіктер прогрессивтік формада қолданылуымен немесе қолданылмауымен ерекшеленеді. "Бару" сияқты динамикалық етістіктерді прогрессивтік формада қолдануға болады (Мысалы, "Мен мектепке бара жатырмын"), ал "білу" сияқты стативті етістіктерді қолдануға болмайды (*"Мен жауапты біліп жатырмын" дұрыс емес). Егер етістік динамикалық және стативтік мағынада қолданылатын болса, стативтік мағынаны білдіргенде оны прогрессивтік формада қолдану әдетте мүмкін емес: мысалы, "Әр таңертең мен мектепке бара жатырмын" дегенді айту қалыпты емес. Дегенмен, басқа тілдерде стативті етістіктерді де прогрессивтік формада қолдануға болады: мысалы, корей тілінде ми나가 인호를 사랑하고 있다 (Мина Инхоны сүйіп жатыр) деген сөйлем толығымен қалыпты.

Морфологиялық белгілер

Кейбір тілдерде стативті және динамикалық етістіктер етістіктердің өзінде мүлдем басқа морфологиялық белгілерді қолданады. Мысалы, Тайваньның жергілікті тілі Рукайдың Мантауран диалектісінде екі етістік түрі өздерінің толық формаларында әртүрлі префикстерді алады, динамикалық етістіктер o, ал стативті етістіктер ma префиксін алады. Осылайша, динамикалық етістік "секіру" белсенді дауыста o coroko, ал стативті етістік "сүйіспеншілік" ma ðalamə болады. Мұндай белгілеу басқа Формоза тілдеріне де тән.

Бастапқыдан айырмашылығы

Ағылшын тілінде бір жағдайды білдіретін етістік сол жағдайға енуді де білдіре алады. Бұл инхоативтік аспект деп аталады. Жасырауыш өткен жағдай кейде инхоативтік болып келеді. Мысалы, "Ол досын түсінеді" деген сөйлемдегі қазіргі заман етістігі стативті, ал "Кенеттен ол оның айтқанын түсінді" деген сөйлемдегі өткен заман етістігі инхоативті, себебі ол "Содан кейін ол түсінді" дегенді білдіреді. Екінші жағынан, "Бір кезде ол оны түсінген" деген сөйлемдегі өткен заман етістігі стативті. Ағылшын тілінде стативті және инхоативті аражігін ажыратудың жалғыз жолы – жоғарыдағы мысалдардағыдай ("кенеттен" және "бір кезде") сөздерді өзгерту арқылы. Сол сияқты, ежелгі грек тілінде бір жағдайды білдіретін етістік (мысалы, ebasíleuon "Мен патшамын") сол жағдайға енуді білдіру үшін аористі пайдалана алады (мысалы, ebasíleusa "Мен патша болдым"). Бірақ аорист жағдайдың басталуына назар аудармай, жағдайды толығымен білдіре де алады ("Екі жыл патшалық құрдым").

Санаты

Стативтік етістіктер олардың семантикасына немесе синтаксисіне байланысты жиі кіші топтарға бөлінеді. Семантикалық бөліністер негізінен біреудің ой-сезімін немесе бір нәрсенің қасиеттерін білдіретін етістіктерді қамтиды (әрине, нәрселерді басқа тілдік механизмдер арқылы да білдіруге болады, әсіресе сын есімдер). Нақты санаттар әр тіл біліміне байланысты әр түрлі болады. Мысалы, Хаддлстон мен Пуллум стативтік етістіктерді келесі семантикалық категорияларға бөледі: қабылдау және сезіну етістіктері (көру, есту), ауыру сезімін білдіретін етістіктер (ауырсыну, қышу), дененің қалып-күйін білдіретін етістіктер (тұру, отыру) және таным, эмоция және сезіну етістіктері (сену, өкіну). Новаков болса, сәл басқаша санаттарды қолданады: сезімдерді білдіретін етістіктер (сезіну, есту), ойлау және психикалық көзқарасты білдіретін етістіктер (сену, түсіну), позицияны/қалып-күйді білдіретін етістіктер (жату, қоршау) және қатынастарды білдіретін етістіктер (ұқсау, қамту). Синтаксистік бөліністер - бұл етістіктің қолданылуы мүмкін сөйлем құрылымының түрлерін қамтиды. Келесі мысалдарда жұлдызша (*) сөйлемнің грамматикалық емес екенін көрсетеді:

Джон Фидоның ит екеніне сенеді. Джон Фидоның қауғанына сенеді. Джон Фидоның үрлегенін сезеді. *Жоан Фидоның ит екеніне тәуелді. Жоан Фидоның қауғанына тәуелді. *Жоан Фидоның үрлеуіне тәуелді. Джим Фидоның ит екендігін жек көреді. *Джим Фидоның қауғанын жек көреді. *Джим Фидоның үрлеуін жек көреді.