Кіріспе

1985 жылы Жапониядағы әуежайдағы бомбалық шабуыл, канадалық террористік шабуыл

1985 жылғы Нарита халықаралық әуежайындағы бомбалық шабуыл – 1985 жылғы 23 маусымда Air India 301 рейсіне жасалған террористік шабуыл. 1985 жылғы 23 маусымда сағат 06:19-да Нью-Токио халықаралық әуежайы арқылы транзиттік қадаммен өтіп бара жатқан чемоданда жасырылған бомба жарылып, екі жүк тиеуші қаза тауып, тағы төртеуі жарақаттанды. Ұшақ әлі тұрғанда бомба мерзімінен бұрын жарылды. Наритадағы шабуыл – канадалық Талвиндр Сингх Пармар және сикхтік террористік ұйым Баббар Халса ұйымдастырған екі бомбалық шабуылдың бір бөлігі болды. Бомбаны Индержит Сингх Рейат жасаған. Бомба салынған чемодан Канаданың Ванкувер қаласынан Canadian Pacific Flight 003 рейсімен келді және Air India 301 рейсімен Тайландтың Бангкок қаласына транзиттен өтіп бара жатты. Алғашқы жоспар бойынша, Air India 301 рейсіндегі бомба Air India 182 рейсіне орнатылған бомбамен бір уақытта жарылуы тиіс еді. Алайда, 182-ші рейстің бомбасы Ирландияның оңтүстік-батыс жағалауынан Атлант мұхитының үстінде, 301-ші рейстің бомбасынан бір сағат кейін жарылды, себебі жоспарда Жапонияның жазғы уақытқа көшпегені ескерілмеген. Нәтижесінде, Нарита әуежайындағы бомба 301 рейсі әлі тұрғанда, қылмыскерлер жоспарлаған мерзімнен бұрын жарылды. Егер жоспар орындалса, бомба әуежайдың ішінде емес, Air India 301 рейсінің ішінде жарылған болар еді. Жапон тергеушілерінің жүргізген жан-жақты талдауы сериялық нөмірлер арқылы бомбаның бөліктерін анықтады және оларды Ванкуверге, Канадаға жіберілген ескі үлгінің 2000-нан аспайтын электрондық тюнерлеріне дейін тарылтты, бұл Канада полициясына осы ескі үлгіні жақында сатып алған бір адамды анықтауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Air India Flight 182 рейсіне жасалған бомбалық шабуылды тергеу барысында тергеушілер ұшаққа отырмай-ақ жүкті тіркеген адамды анықтады. Британдық Колумбияның Дункан қаласында тұратын Индиджит Сингх Рейат Канада сотында айыпты деп танылды. 1991 жылы Наритадағы бомбалық шабуылға қатысқандығы үшін кінәлі деп танылды. 2003 жылы, Air India соты басталмас бұрын, ол жазасын жеңілдету туралы келісімге келді және басқа күдіктілерге қарсы куәлік беруге уәде берді. Ол екі шабуылда қолданылған бомбаларды жасады.

Оқиғаның уақыт реті

1985 жылдың 22 маусымында Л. Сингх есімді жолаушының багажы Ванкуверде Canadian Pacific Airlines (CP Air) 003 рейсімен Токио маңындағы Нарита қаласындағы Жаңа Токио халықаралық әуежайына тіркелді. Бұл сумка Таиландтың Бангкок қаласындағы Дон Муаң халықаралық әуежайына ұшатын Air India 301 рейсіне жүктелді. Л. Сингхке 38H орын бөлді. 20:37 UTC-де CP Air 003 рейсі (Австралияның императригі деп аталды) Ванкуверден ұшып кетті; Л. Сингх бортта болған жоқ. 05:41 UTC (қазір 23 маусым) CP Air 003 Токио Наритаға 14 минут ертерек келді. 06:19 UTC-де CP Air 3 рейсінен келген багаж Air India 301 рейсіне ауыстырылып жатқанда жарылыс болды; жарылыстан Нарита әуежайында екі жапондық багаж тасушы (Хидео Асано және Хидехару Кода) қаза тауып, тағы төрт адам жарақат алды. 07:14 UTC-де Air India 182 рейсі Ирландияның батыс жағалауында ауада жарылып, теңізге құлады. Борттағы 329 адамның барлығы қаза тапты. Канаданың жүргізген тергеуі екі жарылыс арасында байланыс бар екенін көрсетті. 08:05 UTC-де Air India 301 рейсі Наритадан ұшып, Тайландқа зардапсыз және ешқандай оқиғасыз жетті. 1988 жылдың ақпанында Индержит Сингх Рейатты Вест-Мидлендс полициясы Ұлыбританияның Ковентри қаласында ұстады. 1989 жылдың 8 желтоқсанында Британ үкіметі ұзақ сот процесінен кейін Рейатты Канадаға экстрадициялауға келісім берді. 1991 жылдың 10 мамырында Индержит Сингх Рейат 1985 жылы Нарита әуежайындағы жарылысқа қатысы бар екі адамды өлтіру және төрт жарылғыш заттар бойынша айыпталып, он жылға сотталды.

Екінші бомбалау

Ирландия уақыты бойынша сағат 08:14-те Air India 182 рейсі әуеде жарылып, Ирландияның батыс жағалауында Атлант мұхитына құлап, 329 адам қаза болды. Канаданың қауіпсіздік күштері үкіметтік комиссияның 2010 жылғы есебінде көрсетілгендей, осы оқиғалардың байланысты болғанын айтады. Олардың екеуі де Канададағы сикх сепаратистік тобы Баббар Халсамен жасалған деп саналады. Тергеушілер бомбалаулардың бір уақытта орындалуы жоспарланғанын, бірақ террористерді жоспарлаған адамдар Канадада жазғы уақыт сағаты қолданылатынын, ал Жапонияда қолданылмайтынын білмегенін мәлімдейді.