Суретті тасбақа (Chrysemys picta) туралы мәліметтер

Кіріспе

Рептилиялар түрі
Солтүстік Американың тасбақасы

Түрлер жәшігі
| аты = Боялған тасбақа
| қазбалық диапазоны = Неоген – қазіргі заман
| сурет = Painted Turtle (14541060047).jpg
| сурет сипаттамасы = Батыс боялған тасбақасы
| статусы = LC
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус анықтамасы =
| ата-аналарды көрсету = 2
| туысы = Chrysemys
| ата-аналық билігі =
| түрі = picta
| билігі = (Schneider, 1783)
| бөлініс дәрежесі = Ішкі түрлер
| бөлініс анықтамасы =
| бөлінісі = C. p. bellii C. p. marginata C. p. picta
| таралу картасы = Painted Turtle Distribution alternate.svg
| таралу картасы сипаттамасы = Сары: Шығыс (C. p. picta)
Қызғылт сары: Орталық (C. p. marginata)
Көк: Оңтүстік (C. dorsalis)
Қызыл: Батыс (C. p. bellii)
| синонимдер =
Testudo picta Schneider, 1783
Chrysemys cinerea Bonnaterre, 1789
Emys bellii Gray, 1831
Emys oregoniensis Harlan, 1837
Chrysemys picta Gray, 1856
Chrysemys marginata Agassiz, 1857
Chrysemys dorsalis Agassiz, 1857
Chrysemys nuttalli Agassiz, 1857
Chrysemys pulchra Gray, 1873
Chrysemys trealeasei Hurter, 1911

Боялған тасбақа (Chrysemys picta) – Солтүстік Америкадағы ең көп тараған жергілікті тасбақа. Ол Канаданың оңтүстігінен Мексиканың солтүстігіне дейін, Атлантика мұхитынан Тынық мұхитына дейін ағатын салыстырмалы түрде баяу ағысы бар тұщы суларда мекендейді. Олар су басқан ұзақ кезеңдері мен судан шығып өсетін өсімдіктері бар үлкен ылғалды жерлерді ұнататыны дәлелденген. Бұл түр – қандағы антифриз сияқты заттың болуына байланысты ұзақ уақыт бойы суық температураны көтере алатын сирек түрлердің бірі, ол жасушаларын қатып қалдырмайды. Бұл тасбақа Chrysemys туысының мүшесі, ол Emydidae тоған тасбақалары отбасының бір бөлігі. Қазбалар боялған тасбақаның 15 миллион жыл бұрын болғанын көрсетеді. Соңғы мұз дәуірінде үш аймақтық негізделген ішкі түр (шығыс, орталық және батыс) пайда болды. Оңтүстік боялған тасбақа (C. dorsalis) Chrysemys-тегі жалғыз басқа түр немесе C. picta-ның тағы бір ішкі түрі болып саналады. Ересек боялған тасбақаның ұзындығы 13–25 см (5–10 дюйм); еркегі анасынан кішкентай. Тасбақаның үстіңгі қабығы қараңғы және тегіс, қырқасы жоқ. Оның терісі зәйтүнді түстен қараға дейін, аяқтарында қызыл, қызғылт сары немесе сары жолақтары бар. Ішкі түрлерді қабықтары арқылы ажыратуға болады: шығыс түрінің үстіңгі қабығының сегменттері тік бойымен тізілген; орталық түрінің төменгі қабығында үлкен сұр белгі бар; батыс түрінің төменгі қабығында қызыл өрнек бар. Тасбақа су өсімдіктерін, балдырларды және жәндіктер, шаяндар және балықтарды қоса алғанда, кішкентай су жануарларын жейді. Боялған тасбақалар негізінен суда жүргенде тамақтанады және судың бұлыңғыр болуына қарамастан, олжаны іздеп таба алады және жеңе алады. Олардың жұмыртқалары мен балапандары кеміргіштер, иттілер және жыландар жейді, бірақ ересек тасбақалардың қабығы оларды көптеген жыртқыштардан қорғайды. Қоршаған ортаның жылуына тәуелді, боялған тасбақалар тек күндіз белсенді болады және сағаттап бұталар мен тастарда күнге күйінеді. Қыс айларында тасбақалар судың түбіндегі лайда қыстайды. Тасбақалар көктем мен күзде жұптасады. Аналықтары құрлыққа ұя қазып, көктемнің соңынан жаздың ортасына дейін жұмыртқа салады. Шабақтар жыныстық жетілуіне дейін өседі: еркектер үшін 2–9 жыл, аналықтар үшін 6–16 жыл. Алгонкин тайпаларының дәстүрлі әңгімелерінде түрлі-түсті тасбақа алдамшы рөлін ойнаған. Қазіргі уақытта АҚШ-тың төрт штаты (Колорадо, Иллинойс, Мичиган және Вермонт) боялған тасбақаны өздерінің ресми бауырымен жорғалаушысы деп атады. Оның мекендеу орындарының жойылуы және жол апаттарынан қаза тапқандар санының азаюына қарамастан, адамдардың әрекетінен өзгерткен ортада өмір сүру қабілеті Солтүстік Америкадағы ең көп таралған тасбақа болып қалуына көмектесті. Табиғаттағы ересек тасбақалар 55 жылдан астам өмір сүре алады.

The painted turtle (Chrysemys picta) is the most widespread native turtle of North America. It lives in relatively slow moving fresh waters, from southern Canada to northern Mexico, and from the Atlantic to the Pacific. They have been shown to prefer large wetlands with long periods of inundation and emergent vegetation. This species is one of the few that is specially adapted to tolerate freezing temperatures for extended periods of time due to an antifreeze like substance in their blood that keeps their cells from freezing. This turtle is a member of the genus Chrysemys, which is part of the pond turtle family Emydidae. Fossils show that the painted turtle existed 15 million years ago. Three regionally based subspecies (the eastern, midland, and western) evolved during the last ice age. The southern painted turtle (C. dorsalis) is alternately considered the only other species in Chrysemys, or another subspecies of C. picta. The adult painted turtle is 13–25 cm (5–10 in) long; the male is smaller than the female. The turtle's top shell is dark and smooth, without a ridge. Its skin is olive to black with red, orange, or yellow stripes on its extremities. The subspecies can be distinguished by their shells: the eastern has straight aligned top shell segments; the midland has a large gray mark on the bottom shell; the western has a red pattern on the bottom shell. The turtle eats aquatic vegetation, algae, and small water creatures including insects, crustaceans, and fish. Painted turtles primarily feed while in water and are able to locate and subdue prey even in heavily clouded conditions. Although they are frequently consumed as eggs or hatchlings by rodents, canines, and snakes, the adult turtles' hard shells protect them from most predators. Reliant on warmth from its surroundings, the painted turtle is active only during the day when it basks for hours on logs or rocks. During winter, the turtle hibernates, usually in the mud at the bottom of water bodies. The turtles mate in spring and autumn. Females dig nests on land and lay eggs between late spring and mid summer. Hatched turtles grow until sexual maturity: 2–9 years for males, 6–16 for females. In the traditional tales of Algonquian tribes, the colorful turtle played the part of a trickster. In modern times, four U. S. states (Colorado, Illinois, Michigan, and Vermont) have named the painted turtle their official reptile. While habitat loss and road killings have reduced the turtle's population, its ability to live in human disturbed settings has helped it remain the most abundant turtle in North America. Adults in the wild can live for more than 55 years.

Таксономия және эволюция

Суретті тасбақа (C. picta) – Chrysemys туысының жалғыз түрі. Marginata деген қосымша атау латын тілінен алынған, ол "шекара" деген мағынаны білдіреді және жоғарғы қабықтың сыртқы (шекаралық) бөлігіндегі қызыл белгілерге сілтеме жасайды; dorsalis латын тілінен "арқа" дегенді білдіреді, бұл айқын арқа жолағын көрсетеді; ал bellii – Чарльз Дарвиннің әріптесі, ағылшын зоологы Томас Беллдің құрметіне берілген. Шығыс жағалауында суретті тасбақаның тағы бір кең таралған атауы – "skilpot", ол голланд тіліндегі "schildpad" сөзінен шыққан, яғни "тасбақа" дегенді білдіреді.

Кіші түрлер

Суреттелген тасбақаның түр-тұқымдарының таралу шекараларында араласып бірігуі мүмкін, бірақ өздерінің негізгі ареалдарында ерекшеленеді. Еркек шығыс суреттелген тасбақасы (C. p. picta) ұзын, ал әйелдері – қысқа. Жоғарғы қабығы зәйтүн жасылдан қараға дейін болады және ортасынан ақшыл жолақ, ал шеттерінен қызыл іздер өтуі мүмкін. Жоғарғы қабығының сегменттері (скут) ақшыл жиектерімен ерекшеленеді және Солтүстік Америкадағы басқа тасбақалардан, соның ішінде суреттелген тасбақаның басқа үш түр-тұқымынан айырмашылығы, тік қатарлармен орналасқан. Орталық суреттелген тасбақа (C. p. marginata) да ұзын. Орталық ареалдағы түр-тұқымды басқа үш түрден ажырату ең қиын. Оның жоғарғы қабығында ақшыл сызықтардан құралған желі тәрізді өрнек болады, ал басқа түр-тұқымдарға тән жоғарғы жолақ жоқ немесе нашар байқалады. Төменгі қабығында үлкен түсті дақ болады, ол шеттеріне дейін (орталық түрге қарағанда әлдеқайда алыс) таралады және көбінесе қызыл түстерге ие.

Although the subspecies of painted turtle intergrade (blend together) at range boundaries they are distinct within the hearts of their ranges. The male eastern painted turtle (C. p. picta) is long, while the female is The upper shell is olive green to black and may possess a pale stripe down the middle and red markings on the periphery. The segments (scutes) of the top shell have pale leading edges and occur in straight rows across the back, unlike all other North American turtles, including the other three subspecies of painted turtle, which have alternating segments. The midland painted turtle (C. p. marginata) is long. The centrally located midland is the hardest to distinguish from the other three subspecies. Its top shell has a mesh like pattern of light lines, and the top stripe present in other subspecies is missing or faint. Its bottom shell has a large colored splotch that spreads to the edges (further than the midland) and often has red hues. Eastern painted turtleC. p. picta Midland painted turtleC. p. marginata Western painted turtleC. p. bellii

Until the 1930s, many of the subspecies of the painted turtle were labeled by biologists as full species within Chrysemys, but this varied by the researcher. The painted turtles in the border region between the western and midland subspecies were sometimes considered a full species, treleasei. In 1931, Bishop and Schmidt defined the current "four in one" taxonomy of species and subspecies. Based on comparative measurements of turtles from throughout the range, they subordinated species to subspecies and eliminated treleasei. Since at least 1958,#tag:ref|Bishop and Schmidt alluded to glacial origins even earlier. a paleontologist and herpetologist, pointed out that, although the three turtles were often found together in nature and had similar mating patterns, they did not crossbreed. In the 1980s, studies of turtles' cell structures, biochemistries, and parasites further indicated that Chrysemys, Pseudemys, and Trachemys should remain in separate genera. In 2003, Starkey et al. proposed that Chrysemys dorsalis, formerly considered a subspecies of C. picta, to be a distinct species sister to all subspecies in C. picta. Although this proposal was largely unrecognized at the time due to evidence of hybridization between dorsalis and picta, the Turtle Taxonomy Working Group and the Reptile Database have since followed through with it, although both the subspecific and specific names have been recognized.]] Although its evolutionary history—what the forerunner to the species was and how the close relatives branched off—is not well understood, the painted turtle is common in the fossil record. The oldest samples, found in Nebraska, date to about 15 million years ago. Fossils from 15 million to about 5 million years ago are restricted to the Nebraska Kansas area, but more recent fossils are gradually more widely distributed. Fossils newer than 300,000 years old are found in almost all the United States and southern Canada.

Шығыс суреттелген тасбақасы (C. p. picta), Орталық суреттелген тасбақасы (C. p. marginata), Батыс суреттелген тасбақасы (C. p. bellii).

1930 жылға дейін суреттелген тасбақаның көптеген түр-тұқымдарын биологтар Chrysemys туысының толық түрлері деп қараған, бірақ бұл зерттеушілерге байланысты өзгерген. Батыс және орталық түр-тұқымдарының шекаралық аймағындағы суреттелген тасбақалар кейде толық түр ретінде қарастырылып, treleasei деп аталған. 1931 жылы Бишоп пен Шмидт қазіргі кездегі «төрт бірінде» таксономиясын анықтады. Олар бүкіл ареал бойынша тасбақалардың салыстырмалы өлшемдеріне сүйене отырып, түрлерді түр-тұқымдарға бағындырып, treleasei-ді жойды. 1958 жылдан бері Бишоп пен Шмидт, палеонтолог және герпетолог, мұздық тектің ықпалын айтқан. Олар үш түр-тұқымның табиғатта жиі кездесіп, ұқсас жұптасу үрдісіне ие болғанымен, олардың араласпайтынын атап өтті. 1980 жылдары тасбақалардың жасушалық құрылымы, биохимиясы және паразитологиясы туралы зерттеулер Chrysemys, Pseudemys және Trachemys туыстарын бөлек ұстау қажеттігін көрсетті. 2003 жылы Starkey және авторлар бұрын C. picta-ның түр-тұқымы деп саналған Chrysemys dorsalis-тің C. picta-ның барлық түр-тұқымдарына жақын туыс түр екенін ұсынды. Бұл ұсыныс сол кезде dorsalis және picta арасындағы будандасудың дәлелдері болғандықтан толыққанды қабылданбағанмен, Turtle Taxonomy Working Group және Reptile Database оны қабылдады, бірақ түр-тұқымдық және түрлік атаулар да мойындалды. Оның эволюциялық тарихы – түрдің алғашқы атасы және жақын туыстарының қалай тарағаны – толыққанды түсініксіз болғанымен, суреттелген тасбақалар қазба жазбаларында кеңінен таралған. Небраскадан табылған ең көне үлгілер шамамен 15 миллион жыл бұрынғы кездегі. 15 миллионнан 5 миллион жылға дейінгі қазбалар Небраска және Канзас аймағында ғана кездеседі, бірақ соңғы қазбалар бірте-бірте кеңірек таралады. 300 000 жылдан жас қазбалар АҚШ-тың көп бөлігінде және Канаданың оңтүстігінде табылған.

ДНҚ

Қайыңның кариотипі (митохондриялық ДНК емес, ядролық ДНК) 50 хромосомадан тұрады, бұл оның басқа суботбасы мүшелерімен бірдей сан және Emydidae тұқымдасының қайыңдары үшін ең көп кездесетін сан. Туыстығы аз қайыңдардың хромосомалары 26-дан 66-ға дейін жетеді. Боялған қайыңның популяциялары арасындағы кариотипінің вариацияларын жүйелі түрде зерттеу жұмыстары аз жасалған. (Дегенмен, 1967 жылы Жаңа Англиядағы жағалау аралдарындағы популяциялардың ақуыз құрылымына жасалған зерттеулер материктегі қайыңдардан айырмашылықтарды көрсетті.) Старкидің ұсынған таксономиясы бойынша дауды шешуге көмектесу үшін түршелік хромосомалық ДНК-ны салыстыру талқыланды, бірақ 2009 жылға дейін осы туралы есеп берілмеді. 2010 жылы боялған қайыңның генетикалық кодының толық тізбегі "жоба жинағы" деңгейінде болды. Бұл жорғалаушылардың алғаш рет тізбектелген екі түрінің бірі еді.

Сипаттама

Ересек боялған тасбақалар ұзынға дейін өсе алады, аталықтары аналықтарынан кішірек болады. Қабықшасы овал тәрізді, үлкен қабықша тәрізді тілімдерімен тегіс, және астыңғы жағы жалпақ. Жоғарғы қабығының (карпасы) түсі зәйтүннен қараға дейін өзгереді. Су қоймасының түбі қараңғырақ болған жерлерде қара түсті түрлері жиі кездеседі. Астыңғы қабығы (пластрон) сары, кейде қызыл, кейде ортасында қара дақтары болады. Жоғарғы қабықшасына ұқсас, тасбақаның терісі зәйтүннен қараға дейін, бірақ мойнында, аяқтарында және құйрығында қызыл және сары жолақтары бар. Басқа да көлдік тасбақалар сияқты, боялған тасбақаның аяқтары жүзуге көмектесетін жарғақты. Тасбақаның басы ерекше. Бетінде тек сары жолақтар бар, әр көздің артында үлкен сары дақ және жолақ, ал иекте екі кең сары жолақ, олардың ұштары жақ сүйегінде қосылады. Аналықтарының орташа салмағы шамамен, ал аталықтарының орташа салмағы шамамен. Аналықтың үлкен дене көлемі жұмыртқа өндіруіне көмектеседі. Аталықтарының алдыңғы тырнақтары ұзын, құйрығы ұзын және қалың, ал құйрығының сыртында анус (клоака) орналасқан.

Ауқым

Солтүстік Америкада ең көп таралған, боялған тасбақа – Атлантика мұхитынан Тынық мұхитына дейін таралған жалғыз тасбақа. Ол Канаданың он провинциясының сегізінде, АҚШ-тың елу штатының қырық бесінде және Мексиканың отыз бір штатының бірінде кездеседі. Шығыс жағалауында ол Канаданың теңіз жағалауларынан АҚШ-тың Джорджия штатына дейін өмір сүреді. Батыс жағалауында Британ Колумбиясы, Вашингтон және Орегон штаттарында, сондай-ақ Ванкувер аралының оңтүстік-шығысында таралған. Оның ареалы Канаданың оңтүстігінің көп бөлігін қамтиды. Оңтүстікке қарай ареалы АҚШ-тың Луизиана және Алабама штаттарының Мексика шығанағының жағалауына жетеді. АҚШ-тың оңтүстік-батысында тек сирек кездесетін топтар бар. Бұл түр Мексиканың солтүстігіндегі бір өзенде ғана табылған. Ол оңтүстік-батыс Вирджинияның бір бөлігінде және оған іргелес штаттарда, сондай-ақ солтүстік-орталық Алабамада жоқ. Оңтүстік-шығыста орталық және шығыс боялған тасбақалар арасында айқын шекара бар, себебі оларды Аппалачи таулары бөліп тұрады, бірақ екі түршік солтүстік-шығыста араласуға бейім. Төрт түршік арасындағы шекаралар анық емес, өйткені олар бір-бірімен будандасады. Шекаралық аймақтарда аралық түрлерді бағалау үшін көптеген зерттеулер жүргізілді, әдетте классикалық түршіктердің араласуынан туындаған будандардың анатомиялық ерекшеліктерін салыстыру арқылы. Нақтылықтың жетіспеуіне қарамастан, әр түршікке белгілі бір ареал берілген.

Шығыс боялған тасбақа

Шығыс боялған тасбақа Канаданың оңтүстік-шығысынан Джорджияға дейін, батыс шекарасы шамамен Аппалачи тауларымен белгіленген. Солтүстікке қарай, тасбақалар көбінесе Атлант мұхитына жақын, жылырақ аймақтарда кездеседі. Олар солтүстік Нью-Гэмпширде сирек, ал Мэн штатында жағалаудан шамамен 80 километрдей (50 миль) қашықтықтағы жолақта ғана таралған. Канадада Нью-Брансуик және Нова-Скотияда қоныстанады, бірақ Квебек және Принс-Эдвард аралында жоқ. Оңтүстікке қарай Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджияның жағалау жазықтарында, сондай-ақ Флоридада кездеспейді. Оңтүстік-шығыста шығыс және орта түрлерінің арасындағы шекара анық, себебі тау тізбектері бұл түрлерді әртүрлі су алаптарына бөліп тұрады.

Мидленд боялған қиялы

Орталық боялған тасбақа Оңтүстік Онтарио мен Квебектен бастап, АҚШ-тың шығыс орталық штаттары арқылы Кентукки, Теннесси және солтүстік-батыс Алабамаға дейін таралған, онда ол оңтүстік боялған тасбақамен араласады. Сондай-ақ, ол батыс Вирджиния, батыс Мэриленд және Пенсильвания арқылы шығысқа қарай да таралған. Орталық боялған тасбақа, әсіресе Пенсильванияда, шығысқа қарай жылжуда. Солтүстік-шығыста ол Нью-Йорктің батысында және Вермонттың көп бөлігінде кездеседі, сондай-ақ шығыс түрлерімен кеңінен араласады. Бірақ Альбертада бар болғаны 100-ге жуық дарақ бар, олардың барлығы АҚШ шекарасына өте жақын, көбінесе оңтүстік-шығыста орналасқан. Вайоминг штаттарының көбісі тасбақалардың таралған аймағына кірмейді; тек шығыс және солтүстік шекараларына жақын төмендіктегі жерлерде ғана тасбақалар кездеседі. Айдахо штатында тасбақалар солтүстіктің шалқары (Айдахо Панхендлдің жоғарғы жартысы) бөлігінде таралған. Жақында Айдахода оңтүстік-батыста (Пейетт және Бойз өзендері маңында) және оңтүстік-шығыста (Сент-Энтони маңында) бөлек популяциялар байқалды. Вашингтон штатында тасбақалар төмендіктегі өзен аңғарларында кеңінен таралған. Орегон штатында тасбақа штаттың солтүстік бөлігінде Колумбия өзені аңғары және Салемнің солтүстігіндегі Уилламет өзені аңғарында мекендейді. Нью-Мексикода тасбақалардың негізгі таралуы Рио-Гранде және Пекос өзендері арқылы жүзеге асырады, бұл екі су жолы штаттың солтүстігінен оңтүстігіне қарай ағады. Аталған өзендердің ішінде ол Техастың алыс батысының солтүстік бөлігінде де кездеседі. Юта штатында боялған тасбақа оңтүстікке қарай (Кейн округі) Колорадо өзеніне құятын өзендерде тіршілік етеді, бірақ олардың туатын жері екендігі даулы. Аризона штатында боялған тасбақа шығыстағы Лайман көлінде таралған. Бұл тасбақалар Невада мен Калифорнияда туатын емес.

Адамның қоныстандырған аумағы

Үй жануарларын босату нәтижесінде боялған тасбақа өз туған жерінен тыс аймақтарда тарала бастады. Ол Аризона штатының Финикс қаласы маңындағы су жолдарына енгізілді. Жылы климатты аймақтардағы популяциялардың салыстырмалы тығыздығы жоғары, ал мекендеу ортасының қолайлылығы тығыздыққа әсер етеді. Орталық және оңтүстік боялған тасбақалар әсіресе тыныш суларды, көбінесе жағалауларды және шағын шығанақтарды іздейді. Олар тығыз өсімдіктерге толы, ластануға жоғары төзімді ағыстарды ұнатады. Батыс боялған тасбақа өзендер мен көлдерде, басқа боялған тасбақалар сияқты, тіршілік етеді, сонымен қатар шабындық тоғандарда және жол жиегіндегі су қоймаларында да кездеседі. Ол көрсетілгендей биіктікте табылған.

Жұптасу

Суреттелген бақалар көктем және күз мезгілдерінде суда жұптасады. Еркектер көктемнің басында, дене температурасы 17 °C (63 °F) дейін жете алатын кезде сперма өндіруді бастайды. Аналықтардың көбею циклы жаздың ортасында басталады, ал овуляция келесі көктемде жүзеге асады. Еркек аналықтың беті мен мойнын ұзын алдыңғы тырнақтарымен иелейді, бұл әрекетке аналық жауап қайтарады. Жұп бірнеше рет осы процесті қайталайды, еркек аналықтан алшақтап, содан кейін қайта оралады, аналық судың түбіне жүзіп түскенше. Олар сонда көбейеді. Еркектер осы мәжбүрлеу кезінде аналыққа қарсақтарындағы тіс тәрізді тілімдерімен және алдыңғы тырнақтарымен әсер етеді. Аналық сперманы жұмыртқа жолында үшке дейін жұмыртқаға пайдалану үшін сақтайды; сперма үш жылға дейін сәулетті болып қалуы мүмкін. Бір жұмыртқаның бірнеше әкесі болуы мүмкін.

Жұмыртқа салу

Ұя салуды тек аналықтары мамырдың соңынан шілде айының ортасына дейін жасайды. Бұл түр – ұзақ уақыт бойы оттегісіз тіршілік ете алатын ең жақсы зерттелген омыртқалы жануарлардың бірі. Оның қанының химиясы, миы, жүрегі және әсіресе қабығының қалыптасуы, оттегі жетіспеген кезде күшті сүт қышқылының жиналуына төтеп беруге мүмкіндік береді.

Аноксияға төзімділік

Қыс айларында боялған тасбақалар мұзға қатып, көлдің немесе тоғанның гипоксиялық (оттегі аз) немесе аноксиялық (оттегі жоқ) аймақтарында уақытын өткізеді. Боялған тасбақалар, по сути, келесі көктемге дейін, мұз ерігенге дейін демік-жолықтарын тоқтатады. Осының салдарынан, боялған тасбақалар анаэробты тыныс алуға жүгінеді, бұл сүт қышқылының пайда болуына әкеледі. Дегенмен, боялған тасбақалар үш фактордың арқасында ұзақ мерзімді аноксияға төзімді: метаболизм жылдамдығының төмендеуі, бауырдағы гликогеннің көп қоры, қабықта лактатты жинақтау және жасушадан тыс сұйықтыққа карбонат буферлерін бөліп шығару. Жоғары карбонат мөлшері боялған тасбақаға аноксия кезінде сүт қышқылының жиналуын тежеуге көмектеседі. Қабық және қаңқа клеткадан тыс сүт қышқылын тежеу үшін кальций және магний карбонаттарын бөліп шығарады. Боялған тасбақа денесіндегі лактаттың 44% -ын қабығында жинақтай алады. Қабықтың буферлік үлесі үлкен болғанымен, табиғи жағдайларда механикалық қасиеттері айтарлықтай нашарламайды. Аноксияға төзімділіктің ұзақтығы боялған тасбақалардың түршесіне байланысты өзгереді. Батыс боялған тасбақасы (C. picta bellii) 170 күн аноксияға төзе алады, одан кейін 150 күн өмір сүретін орталық боялған тасбақа (C. picta marginata) және соңында 125 күн өмір сүретін шығыс боялған тасбақа (C. picta picta). Аноксияға төзімділіктегі айырмашылықтар ішінара лактат өндірісінің жылдамдығымен және боялған тасбақалардың буферлік қабілетімен байланысты. Аноксияға төзімді түрлер мен төзімсіз түрлер арасындағы ұзақтықтағы айырмашылықтың бір себебі – тасбақаның аноксия кезінде сүт қышқылының жиналуын тежеу қабілеті. Ересек тасбақалардан айырмашылығы, жаңа туған тасбақалар тек 40 күн өмір сүре алады, бірақ басқа жаңа туған түрлерге (Chelydra serpentina үшін 30 күн, ал Graptemys geographica үшін 15 күн) қарағанда жоғары аноксияға және суыққа төзімділік көрсетеді, бұл суық қыстарға байланысты.

Қозғалыс

Су, азық-түлік немесе жұптас іздеп, боялған тасбақалар бірнеше шақырымға дейін саяхаттай алады. Жаз айларында ыстық пен судың өсімдіктерді жабуына байланысты, тасбақалар шалшықтарды тастап, тұрақты суларға көшеді. Құрлықтағы қысқа көші-қондарда жүздеген тасбақалар бірге жүруі мүмкін. Егер ыстық пен құрғақшылық ұзаққа созылса, тасбақалар өздерін топыраққа көміп, тіпті өлуі мүмкін. Тамақ іздеу кезінде тасбақалар көлдерді кесіп өтеді немесе ағыстармен бойлай жүзеді. Күнделікті үлкен тоғандарды кесіп өту жағдайлары байқалған. Белгілеп, босату арқылы жүргізілген зерттеулер жыныс тасбақалардың қозғалысына да әсер ететінін көрсетті. Еркектер ең көп саяхаттайды, ұсталғанға дейін, аналықтары екінші орында, ұсталғанға дейін, ал жас тасбақалар ең азын, ұсталғанға дейін саяхаттайды. Еркектер көбірек қозғалады және жұптас іздеу үшін сулы жерлерді ауыстырып отырады. Боялған тасбақалар көру арқылы өз үйлеріне оралу қабілетіне ие. Көптеген тасбақалар басқа жерде босатылғаннан кейін жиналған жерлеріне қайта оралуы мүмкін, мұндай сапарлар құрлық арқылы өтуді қажет етеді. Бір тәжірибеде 98 тасбақа өздерінің туған сулы жерінен бірнеше шақырым қашықтықта орналастырылды, олардың 41-і қайта оралды. Үлкен су қоймасында өмір сүрген кезде боялған тасбақалар шамамен сондай қашықтықтан үйлеріне орала алады. Тағы бір тәжірибеде судан алысқа орналастырылған тасбақалар тура жолмен жүреді және суға немесе нақты бағытқа бағытталмайды, бұл олардың үйге оралу қабілетінің жоқтығын көрсетеді. Аналықтары ұя салуға қолайлы жерлерді табу үшін үйге оралу қабілетін пайдалануы мүмкін. Шығыс боялған тасбақалардың қозғалысы су өсімдіктерінің тұқымдарын таратуға көмектеседі. Массачусетс штатында жүргізілген зерттеуде шығыс боялған тасбақалардың нәжірінен шыққан макрофит тұқымдарының саны көп болуы мүмкін екендігі және нәжірде табылған Nymphaea odorata тұқымдарының орташа немесе жоғары деңгейде өніп шығуы мүмкін екендігі анықталды. Тасбақалар көлдер мен мекендер арасында қозғалғанда, олар тұқымдарды жаңа жерлерге алып жүреді. Бірақ Солтүстік Америкада Колумбтан кейінгі қоныстану олардың санын азайтты. Тек Тынық мұхитының солтүстік-батысында ғана тасбақалардың таралу аймағы тарылып барады. Тіпті Вашингтонда боялған тасбақалар S5 (кең таралған) деп белгіленген. Алайда Орегонда боялған тасбақалар S2 (қорғауға алыну қаупі бар) деп белгіленген, ал Британдық Колумбияда тасбақалардың жағалау және ішкі аймақтардағы популяциялары тиісінше "жою қаупі бар" және "ерекше қорғауға алыну қажет" деп белгіленген. Боялған тасбақаларға қауіп төндіретін әртүрлі факторлар туралы көп жазылған, бірақ олардың маңыздылығы нақты өлшенбеген, тек болжамдарға негізделген. Басты қауіп – тіршілік ортасының түрлі жолдармен жойылуы. Сулы мекендерге қатысты, батпақтардың кебуі, сулы өсімдіктер мен тастарды (күнге жайыну орындарын) тазалау және жағалау өсімдіктерін тазалау, бұл жыртқыштардың көбірек кіруіне немесе адамдардың көп жүріп өтуіне мүмкіндік береді. Ұялау ортасына қатысты, қала құрылысы немесе егіс күнге толы топырақты алып тастауы мүмкін. Адамның тағы бір маңызды әсері – жол апаты. Жазғы жолдарда, әсіресе аналықтары, өлген тасбақаларды жиі кездестіруге болады. Жолдар тікелей өлімнен басқа, кейбір популяцияларды генетикалық тұрғыдан оқшаулайды. Жергілікті билік жол апатын азайту үшін жол астынан өтулер, тас жол тосқауылдарын салуға тырысты, Орегон тасбақалар туралы халықты хабардар ету, қауіпсіз жолдан ауысу және жолдан өтуге көмектесу бойынша білім беруді енгізді. Батыста адам әкелген бас, бұқа бақалар және әсіресе кескіш тасбақалар, жас тасбақалардың жыртқыштығын арттырды.

Searching for water, food, or mates, the painted turtles travel up to several kilometers at a time. During summer, in response to heat and water clogging vegetation, the turtles may vacate shallow marshes for more permanent waters. Short overland migrations may involve hundreds of turtles together. If heat and drought are prolonged, the turtles will bury themselves and, in extreme cases, die. Foraging turtles frequently cross lakes or travel linearly down creeks. Daily crossings of large ponds have been observed. Tag and release studies show that sex also drives turtle movement. Males travel the most, up to , between captures; females the second most, up to , between captures; and juveniles the least, less than , between captures. Males move the most and are most likely to change wetlands because they seek mates. The painted turtles, through visual recognition, have homing capabilities. Many individuals can return to their collection points after being released elsewhere, trips that may require them to traverse land. One experiment placed 98 turtles varying several kilometer distances from their home wetland; 41 returned. When living in a single large body of water, the painted turtles can home from up to away. Another experiment found that if placed far enough away from water the turtles will just walk in straight paths and not orient towards water or in any specific direction which indicates a lack of homing ability. Females may use homing to help locate suitable nesting sites. Eastern painted turtle movements may contribute to aquatic plant seed dispersal. A study done in Massachusetts found that the quantity of intact macrophyte seeds defecated by Eastern painted turtles can be high and that the seeds of specifically Nymphaea ordorata that were found in feces were capable of moderate to high level germination. As turtles move between ponds and habitats, they carry seeds along with them to new locations. but the post Columbus settlement of North America has reduced its numbers. Only within the Pacific Northwest is the turtle's range eroding. Even there, in Washington, the painted turtle is designated S5 (demonstrably widespread). However, in Oregon, the painted turtle is designated S2 (imperiled), and in British Columbia, the turtle's populations in the Coast and Interior regions are labeled "endangered" and "of special concern", respectively. Much is written about the different factors that threaten the painted turtle, but they are unquantified, with only inferences of relative importance. A primary threat category is habitat loss in various forms. Related to water habitat, there is drying of wetlands, clearing of aquatic logs or rocks (basking sites), and clearing of shoreline vegetation, which allows more predator access or increased human foot traffic. Related to nesting habitat, urbanization or planting can remove needed sunny soils. Another significant human impact is roadkill—dead turtles, especially females, are commonly seen on summer roads. In addition to direct killing, roads genetically isolate some populations. Localities have tried to limit roadkill by constructing underpasses, highway barriers, Oregon has introduced public education on turtle awareness, safe swerving, and safely assisting turtles across the road. In the West, human introduced bass, bullfrogs, and especially snapping turtles, have increased the predation of hatchlings.

Үй жануарлары және басқа да пайдаланулар

Кейбір елдерде кескішпен боялған әтештерді аң аулауға толығымен тыйым салынады. Орегон штатында батыс боялған әтештердің саны азайып барады, ал Миссуриде оңтүстік және батыс түрлерінің популяциясы бар. Канадада Онтарио екі түрді де қорғайды, ал Британдық Колумбия азайып бара жатқан батыс боялған әтештерді қорғайды. Аулаушылардың пікірлеріне сәйкес, суға түсетін тұзақтар боялған әтештерді ұстауға тиімдірек, ал ілмекті тұзақтар "ет жейтін әтештерді" (жапырақты және жұмсақ қабықты әтештерді) ұстауға жақсырақ. Ау, қолмен ұстау және балық аулау көбінесе заңды, бірақ ату, химиялық заттар мен жарылғыш заттарға тыйым салынған. #tag:ref Потаватоми мифінде сөйлейтін "Боялған әтеш" және оның одақтастары "Жапырақты әтеш" және "Қобыз әтеш" ауыл әйелдерін қалай алдап кеткені туралы айтылады. Боялған әтеш аңыздың басты кейіпкері болып табылады және әйелді өзіне ұстатып, шағу үшін өзінің ерекше белгілерін пайдаланады. Иллинойс мифінде Боялған әтештің суға түсуіне себеп болу үшін, ол өзінің бояуын жағыпты. 2010 жылы АҚШ-тың төрт штаты боялған әтешті ресми жорғалаушы деп жариялады. Вермонт штаты 1994 жылы Корнуолл бастауыш мектебінің оқушыларының ұсынысы бойынша оған құрмет көрсетті. 1995 жылы Мичиган штаты Нилстің бесінші сынып оқушыларының ұсынысы бойынша штатта ресми жорғалаушының жоқ екенін анықтады. 2005 жылдың 2 ақпанында өкіл Боб Биггинс жолбарыс саламандрасын Иллинойс штатының ресми амфибиясы және боялған әтешті ресми штаттық жорғалаушы деп тану туралы заң жобасын ұсынды. Заңға 2005 жылдың 19 шілдесінде губернатор Род Благоевич қол қойды. Колорадо штаты 2008 жылы батыс боялған әтешті таңдады, бұл Джей Биачидің төртінші сынып оқушыларының екі жылдық еңбегінен кейін болды. Манитоба штатының Бойсевен қаласында батыс боялған әтеш, Томми әтеш, жол бойындағы танымал орын. Мүсін 1974 жылы 1972 жылдан 2001 жылға дейін өткізілген Канадалық әтеш жарысын атап өту үшін салынған. Боялған әтешті жақсы көретін тағы бір канадалық – Джон Монтгомери, ол 2010 жылы скелетпен (мұз сырғанаудың бір түрі) жарыста Олимпиаданың алтын медалін жеңіп алды, оның шлемдерінің маңдайшасында боялған әтештің суреті анық көрінетін. Монтгомери, сонымен қатар, кеудесіне клен жапырағын татуировка жасаған, ол әтештің суретін көрсету себебін, жолдан өтуға көмектескенін түсіндірді. BC Hydro компаниясы Монтгомеридің бұл әрекетін Британдық Колумбиядағы әтештерді сақтау бойынша зерттеулерді демеу туралы айтқанда еске алды. Бірнеше жеке компаниялар боялған әтешті өзінің символы ретінде пайдаланады. Уэйн штатының университетінің баспасында "Мичиган штатының жорғалаушысы" деп аталатын бөлім бар, ол "мәдени және тарихи қызығушылық тудыратын аймақтық тақырыптардағы кітаптарды шығарады". Калифорнияда "Боялған әтеш" – Пауль Ньюман құрған ауру балаларға арналған лагерь. Британдық Колумбиядағы Painted Turtle Winery компаниясы "әтештің тыныш және бейжай өмір салтымен" байланыстырып, "күнде шағылысқан күн сәулесінде демалу" жұмыс сипаттамасын пайдаланады. Сонымен қатар, Мичиган штатында интернет компаниясы, Британдық Колумбияда қонақ үй және Мэн штатындағы кафе бар, олар боялған әтештің суретін коммерциялық мақсатта пайдаланады. Балалар кітаптарында боялған әтеш танымал тақырып болып табылады, 2000 мен 2010 жылдар аралығында кем дегенде жеті кітап жарық көрді.

others completely forbid the recreational capture of painted turtles. Trapping is not allowed in Oregon, where western painted turtle populations are in decline, and in Missouri, where there are populations of both southern and western subspecies. In Canada, Ontario protects both subspecies present, the midland and western, and British Columbia protects its dwindling western painted turtles. Trapper opinions, show that basking traps are more effective for collecting painted turtles, while the hoop traps work better for collecting "meat turtles" (snapping turtles and soft shell turtles). Nets, hand capture, and fishing with set lines are generally legal, but shooting, chemicals, and explosives are forbidden.#tag:ref|State fish and game taking restrictions. A Potawatomi myth describes how the talking turtles, "Painted Turtle" and allies "Snapping Turtle" and "Box Turtle", outwit the village women. Painted Turtle is the star of the legend and uses his distinctive markings to trick a woman into holding him so he can bite her. An Illini myth recounts how Painted Turtle put his paint on to entice a chief's daughter into the water. As of 2010, four U. S. states designated the painted turtle as official reptile. Vermont honored the reptile in 1994, following the suggestion of Cornwall Elementary School students. In 1995, Michigan followed, based on the recommendation of Niles fifth graders, who discovered the state lacked an official reptile. On February 2, 2005, Representative Bob Biggins introduced a bill to make the tiger salamander the official state amphibian of Illinois and to make the painted turtle the official state reptile. The bill was signed into law by Governor Rod Blagojevich on July 19, 2005. Colorado chose the western painted turtle in 2008, following the efforts of two succeeding years of Jay Biachi's fourth grade classes. In New York, the painted turtle narrowly lost (5,048 to 5,005, versus the common snapping turtle) a 2006 statewide student election for state reptile. In the border town of Boissevain, Manitoba, a western painted turtle, Tommy the Turtle, is a roadside attraction. The statue was built in 1974 to celebrate the Canadian Turtle Derby, a festival including turtle races that ran from 1972 to 2001. Another Canadian admirer of the painted turtle is Jon Montgomery, who won the 2010 Olympic gold medal in skeleton (a form of sled) racing, while wearing a painted turtle painting on the crown of his helmet, prominently visible when he slid downhill. Montgomery, who also iconically tattooed his chest with a maple leaf, explained his visual promotion of the turtle, saying that he had assisted one to cross the road. BC Hydro referred to Montgomery's action when describing its own sponsorship of conservation research for the turtle in British Columbia. Several private entities use the painted turtle as a symbol. Wayne State University Press operates an imprint "named after the Michigan state reptile" that "publishes books on regional topics of cultural and historical interest". In California, The Painted Turtle is a camp for ill children, founded by Paul Newman. Painted Turtle Winery of British Columbia trades on the "laid back and casual lifestyle" of the turtle with a "job description to bask in the sun". Also, there is an Internet company in Michigan, a guesthouse in British Columbia, and a café in Maine that use the painted turtle commercially. In children's books, the painted turtle is a popular subject, with at least seven books published between 2000 and 2010.