Өлім шақырғыш (Leiurus quinquestriatus) – Buthidae тұқымдасына жататын, аса қауіпті шаян. Биологиялық сипаттамасы, аймақтық аттары мен жаңа түрі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арахнидтер түрі
Species of arachnid
Өлімге ұшыратушы (Leiurus quinquestriatus) – бұрандалар тұқымдасына жататын бұранда. Ол Палестина сары бұрандасы, Омдурман бұрандасы және Накаб шөлінің бұрандасы деп те аталады, сондай-ақ жануардың коммерциялық тұтқын саудасынан туындаған көптеген басқа да атаулары бар. Әсіресе қауіпті түрлермен байланысты жаңсақтықты болдырмау үшін, оларға әдетте ғылыми атауы қолданылады. Leiurus quinquestriatus атауы ағылшын тілінде шамамен "бес жолақты тегіс құйрық" деп аударылады. 2014 жылы L. q. hebraeus түршесі одан бөлініп, өз алдына Leiurus hebraeus түріне жатқызылды. Leiurus туысының басқа түрлері де көбінесе "өлімге ұшыратушылар" деп аталады. Leiurus quinquestriatus сары және ұзын, орташа есеппен .
The deathstalker (Leiurus quinquestriatus) is a species of scorpion, a member of the family Buthidae. It is also known as the Palestine yellow scorpion, Omdurman scorpion, and Naqab desert scorpion, as well as by many other colloquial names, which generally originate from the commercial captive trade of the animal. To eliminate confusion, especially important with potentially dangerous species, the scientific name is normally used to refer to them. The name Leiurus quinquestriatus roughly translates into English as "five striped smooth tail". In 2014, the subspecies L. q. hebraeus was separated from it and elevated to its own species Leiurus hebraeus. Other species of the genus Leiurus are also often referred to as "deathstalkers". Leiurus quinquestriatus is yellow, and long, with an average of .
Географиялық ауқым
Leiurus quinquestriatus Солтүстік Африкадан Таяу Шығысқа дейінгі шөл және бұталы жерлерде таралған. Оның ареалы Сахара, Арабия, Тар және Орталық Азия шөлдерін қамтиды, батысында Алжир мен Малиден бастап, Мысыр, Эфиопия, Кіші Азия және Арабия түбегі арқылы, шығысқа қарай Қазақстан мен Батыс Үндістанға дейін, солтүстік-шығыс және оңтүстік-шығысқа қарай созылады.
Leiurus quinquestriatus can be found in desert and scrubland habitats ranging from North Africa through to the Middle East. Its range covers a wide sweep of territory in the Sahara, Arabian Desert, Thar Desert, and Central Asia, from Algeria and Mali in the west through to Egypt, Ethiopia, Asia Minor and the Arabian Peninsula, eastwards to Kazakhstan and western India in the northeast and southeast.
Қауіптер
Өлімге ұшыратушы шаян – шаяндардың ең қауіпті түрлерінің бірі. Оның уы – күшті нейротоксиндердің қосындысы, өте төмен өлімдік дозасы бар. Бұл шаянның шағуы өте қатты ауыртса да, әдетте сау ересек адамды өлтірмейді. Дегенмен, кішкентай балалар, қарттар немесе денсаулығы нашар адамдар (мысалы, жүрек ауруы барлар мен аллергиясы барлар) әлдеқайда көп тәуекелге ұшырайды. Кез келген улану анафилаксияға, яғни уға аллергиялық реакцияға әкелуі мүмкін, бұл өмірге қауіпті жағдай. Израильде жүргізілген зерттеулер уланудан кейін панкреатиттің жоғары деңгейін көрсетті. Егер Leiurus quinquestriatus шағуы өлімге әкелсе, өлімнің себебі көбінесе өкпе ісінуі болады. Өлімге қарсы уды AbbVie және Sanofi Pasteur фармацевтикалық компаниялары, сондай-ақ Эр-Риядтағы Ұлттық у-азық және вакцина өндіру орталығы шығарады. Өлімге қарсы умен емделген жағдайда да, өлімге ұшыратушы шаянның улануы медициналық төтенше жағдай болып саналады, өйткені оның уы емдеуге ерекше төзімді және көбінесе удың үлкен дозасын қажет етеді. АҚШ және өлімге ұшыратушы шаянның табиғи ареалынан тыс жерлердегі басқа елдерде қосымша қиындық туындайды, себебі қазіргі у-азықтардың ешқайсысы Азық-дәрі басқармасы (немесе оған балама агенттіктер) бекітпеген және тек зерттеу мақсатындағы препараттар (IND) ретінде қолжетімді. АҚШ Қарулі күштері Персия шығанағындағы әскери операциялар аймағында сарбаздардың улануына қарсы қолдану үшін AVPC Рияд уына зерттеу өтінімін сақтайды, ал Майами-Дейд өрт сөндіру және құтқару департаменті басқаратын Флорида у-азық банкі Sanofi Pasteur-дің Scorpifav уына қарсы затын сақтайды.
The deathstalker is one of the most dangerous species of scorpions. Its venom is a powerful mixture of neurotoxins, with a low lethal dose. While a sting from this scorpion is extraordinarily painful, it normally would not kill a healthy adult human. However, young children, the elderly, or infirm (such as those with a heart condition and those who are allergic) are at much greater risk. Any envenomation runs the risk of anaphylaxis, a potentially life threatening allergic reaction to the venom. A study from Israel shows a high rate of pancreatitis following envenomation. If a sting from Leiurus quinquestriatus does prove deadly, the cause of death is usually pulmonary edema. Antivenom for the treatment of deathstalker envenomations is produced by pharmaceutical companies AbbVie and Sanofi Pasteur, and by the National Antivenom and Vaccine Production Center in Riyadh. Envenomation by the deathstalker is considered a medical emergency even with antivenom treatment, as its venom is unusually resistant to treatment and typically requires large doses of antivenom. In the United States and other countries outside of the typical range of the deathstalker, there is the additional complicating factor that none of the existing antivenoms are approved by the Food and Drug Administration (or equivalent agencies) and are only available as investigational drugs (INDs). The US Armed Forces maintain an investigational drug application for the AVPC Riyadh antivenom in the event of envenomation of soldiers in the Gulf War theater of operations, and the Florida Antivenin Bank, managed by the Miami Dade Fire Rescue Department, maintains Sanofi Pasteur's Scorpifav antivenom for the deathstalker.
Қолданылуы
Өлімге ұшыраған құрттың улы құрамының бір бөлігі – хлоротоксин пептиді, адам миындағы ісіктерді емдеуде үміттендіргіш нәтижелер көрсеткен. Удың басқа да құрамы инсулин деңгейін реттеуге көмектеседі және қант диабетін емдеу үшін қолданылуы мүмкін екенін көрсететін деректер бар. 2015 жылы хлоротоксинге флуоресцентті молекула қосылып, ми ісігін "белгілеуге" (BLZ 100) арналған клиникалық сынақтар басталды – бұл операция кезінде қатерлі жасушаларды нақты уақытта анықтауға мүмкіндік береді. Ми қатерлі ісігіне жасалатын операцияларда бұл өте маңызды, себебі барынша көп қатерлі жасушаларды алып тастау қажет, бірақ мидың жұмысы үшін қажетті сау тіндерге зақым келтірмеу керек. Клиникаға дейінгі жануарларға жасалған сынақтарда бұл әдіс стандартты МРТ-ға қарағанда, 200 ғана қатерлі жасушадан тұратын өте кішкентай кластерлерді де анықтай алды, ал МРТ-ның төменгі шегі 500 000-нан жоғары.
A component of the deathstalker's venom, the peptide chlorotoxin, has shown potential for treating human brain tumors. There has also been some evidence to show that other components of the venom may aid in the regulation of insulin and could be used to treat diabetes. In 2015 clinical trials were beginning of the use of chlorotoxin with a fluorescent molecule attached as brain tumour "paint" (BLZ 100), to mark cancerous cells in real time during an operation. This is important in brain cancer surgery, where it is vital both to remove as many cancerous cells as possible, but not to remove healthy tissue necessary for brain functioning. In preclinical animal trials the technique could highlight extremely small clusters of as few as 200 cancer cells, compared to the standard use of MRI, with a lower limit in excess of 500,000.
Заңдық
L. quinquestriatus-ты ұстау қауіпті жануарларды ұстауға тыйым салатын заңдары бар елдерде заңсыз немесе реттелуі мүмкін. Көптеген құқық аймақтары L. quinquestriatus-ты үй жануарлары емес жануарларды ұстауға рұқсат алуды талап ететін немесе қауіпті жануарларды ұстауды шектейтін заңдарға тікелей және нақтырақ енгізіп жатыр, ал кейбір жағдайларда лицензиясы бар зоопарктар мен білім беру орталықтарынан басқа L. quinquestriatus-ты ұстауға толық тыйым салынған. Бірнеше аймақта балық шаруашылығы және жануарлар дүниесі департаменттері көптеген жануарларға рұқсат қағаздарын талап етеді, сондай-ақ бірқатар қалалар мен жергілікті билік органдары өз ережелерінде оларды ұстауды тыйымдайды.
Possession of L. quinquestriatus may be illegal or regulated in countries with laws prohibiting the keeping of dangerous animals in general. Jurisdictions are increasingly and explicitly including L. quinquestriatus in laws requiring permits to keep animals which are not usual pets, or restricting possession of dangerous animals, and in some cases have prohibited the keeping of L. quinquestriatus save by licensed zoos and educational facilities. In several jurisdictions departments of fish and wildlife require permits for many animals, and a number of cities and municipal governments have prohibited their possession in their bylaws.