Кіріспе

Фрэнк Мичлер Чэпман (12 маусым 1864 – 15 қараша 1945) – американдық орнитолог, және далалық анықтамалықтарды жазудың алғашқы дамытушысы.

Өмірбаян

Чапман қазіргі Нью-Джерси штатының Теанек қаласындағы Батыс Энглвуд аймағында дүниеге келді және Энглвуд академиясын бітірді. 1888 жылы ол Джоэл Асаф Алленнің көмекшісі ретінде Америка табиғи тарих мұражайының штатына қосылды. 1901 жылы сүтқоректілер мен құстардың қатардағы кураторы, ал 1908 жылы – құстар кураторы болып тағайындалды. Чапман Audubon Рождестволық құс санауының бастапқы идеясын ұсынды. Ол сондай-ақ «Құстар өмірі», «Шығыс Солтүстік Американың құстары» және «Ауадағы қамал өмірі» сияқты көптеген орнитологиялық кітаптардың авторы болды. Чапман орнитологияға фотосуретті енгізуді қолдады, әсіресе «Камерамен құс зерттеулері» кітабында фотосуреттік жасырын тұрудың тиімділігін талқылады және 1901 жылы фотографты жасыру үшін үлкен «күлтесі» бар шатырды пайдаланып, оның ықшам нұсқасын өзі ойлап тапты, оны камера жабдықтарымен бірге тасымалдау оңай болды. «Колумбиядағы құстардың таралуы» еңбегі үшін 1917 жылы Ұлттық ғылым академиясының Даниэль Жиро Эллиот медалімен марапатталды. 1921 жылы ол Ұлттық ғылым академиясы мен Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол қыс мезгілінде Флорида штатының Гейнесвилл қаласындағы анасының үйінен кішкентай сүтқоректілер мен құстарды жинау үшін көптеген экспедициялар жасады; осылайша ол Флорида, Техас, Куба, Тринидад, Б.В.И., Юкатан және Мексиканың Вера-Круз қалаларындағы, сондай-ақ Оңтүстік Американың көптеген елдерінде болды. Оның АҚШ-тағы жергілікті экспедициялары және Англияға жасаған бір сапары «Орнитологтың лагерлері мен круиздары» (1908) кітабында, ал Мексика, Орталық және Оңтүстік Америкаға жасаған көптеген экспедициялары «Құс сүйгіштің өмірбаяны» (1933) кітабында баяндалған. Чапманның бір баласы болды – Фрэнк Чапман кіші, ол алдымен драматург Элизабет Коббқа үйленді және актриса және тележүргізуші Бафф Кобб деген қызы болды, кейін ажырасқаннан соң меццо-сопрано опера әншісі Глэдис Швартхаутқа үйленді. Чапман Бруксайд зиратында жерленді.

Колумбиядағы құстардың таралуының мұрасы

1917 жылы жарық көрген «Колумбиядағы құстардың таралуы» еңбегі Чапман мен Америка табиғат тарихы мұражайының Колумбияға жасаған сегіз орнитологиялық экспедициясынан алынған деректер мен жазбаларды жинақтады. Осы экспедициялар, 1910-шы жылдардағы басқалары сияқты, құс үлгілерін жинауды деректерді жинаудың басты түрі деп есептеді. Жобаның сайтында көрсетілгендей, оның мақсаты – «елдің барлық аймақтарындағы құстардың топтамалары мен олардың мекен ету орындарының қазіргі жағдайы мен бұрынғы өзгерістерін тіркеу, сондай-ақ болашақ бағалаулар мен мониторинг үшін сандық, көпшілікке қолжетімді деректер базасын құру». Жобаны қайта зерттеулерге енгізілген қосымша өзгерістерге жергілікті салымдарды бағалау және атап өту, сондай-ақ зерттеулердің нәтижесінде алынған ақпаратты зерттеу аумағындағы ұзақ мерзімді қорғау жұмыстарын қолдау үшін бөлісу сияқты деколонизациялық тәсілдер кірді. Бұл жобаға команда мүшесінің Элизабет Керрдің Чапман мен Америка табиғат тарихы мұражайының жинақтарына қосқан үлесін қайта жаңғыртуы себеп болды (1938). «Ауадағы қамалдың өмірі: Тропиктердегі табиғатты зерттеулер».