Кіріспе

Ирландияның Дублин графтығының солтүстігіндегі шағын жағажай қаласы.

Халық санының тарихи динамикасы
|жағдай=жинастырылған
|1821|1044
|1831|2144
|1841|1603
|1851|1496
|1861|1453
|1871|1238
|1881|1071
|1891|1130
|1901|1076
|1911|804
|1926|1540
|1936|1651
|1946|1747
|1951|1925
|1956|2007
|1961|2118
|1966|2488
|1971|2633
|1981|3864
|1986|4514
|1991|4839
|1996|5429
|2002|6769
|2006|8286
|2011|9231
|2022|10875
|ескерту= ресми атауы Ан Рош, Ирландияның Дублин графтығындағы Фингал аймағында орналасқан шағын теңіз жағалауындағы қалашық. Раш Ирландия теңізінің жағалауында, Скерри мен Ласк арасында орналасқан және шағын порты бар. 2022 жылғы санақ бойынша халқы 10 875 адамды құрайды. XXI ғасырда Раш ұлттық бау-бақша шаруашылығының маңызды орталығы болмай, Үлкен Дублин аймағының солтүстік шетіндегі дамып келе жатқан қалашыққа айналды.

География

Раш Ирландия теңізінің жағалауында, R128 аймақтық жолының Лусктан шығыстан батысқа қарай жүріп, Скерриске солтүстіктен оңтүстікке қарай бұрылатын жерде орналасқан. Оның кішкентай порты бар. Раш жағалаудың көлбеу аймағында жатыр. Маңайда төрт өзен теңізге құяды: Сент-Кэтрин ағысы, Кенуре ағысы, Раш қаласы ағысы және қаланың батыс шетінде біріккен ағыс; олар кейде су тасқынына себеп болады. Ортаңғы екеуі Раштың Солтүстік жағалауын кесіп өтеді. Раш – Балотери-Ист барониясындағы Люск азаматтық округінің бір бөлігі.

Друманаг

Руш маңындағы Друманагтың бас тағында үлкен бекініс орналасқан. Оның үш жағын тік жарлар қоршап, төртінші жағын үлкен қоршау қабырғасы қорғайды. 1996 жылғы қаңтарда "Санди Таймс" газетінде жарияланған мақалада бұл жерден римдік монеталар, брошьтар және мыс құймалары табылғаны, сондай-ақ "б.з. бірінші және екінші ғасырлардағы әскери науқандарды қолдау үшін салынған, 40 акрға дейінгі римдік жағажай бекінісінің айқын дәлелі бар" деген мәлімдеме жасалған. Көптеген археологтар бұл тұжырымды күмәнді көреді, олар мұны Ирландия мен римдіктер арасындағы сауданың куәлігі деп санайды. Артефакттар металл іздегіштермен табылғаннан кейін заңсыз қазылып алынған, сондықтан оларды толығырақ зерттеу мүмкін болмады. 2016 жылы Фингал округі кеңесі бұл жерді сатып алды, ал Ирландияда сирек кездесетін римдік-британдық артефакттардың табылуы осы орынға қызығушылықты арттырды. Бұл жер римдік саудагерлердің тоқтаған жері болуы мүмкін деп есептеледі. Темір дәуірі орнындағы Мартелло мұнарасының жанындағы екі траншеядағы "қауымдық археология" қазбалары барысында түрлі табылған заттарға кезікті. Фингал қауымдық археологы және қазба жұмыстарының жетекшісі Кристин Бейкер: "Мен осы жерге жақын өсіп, кейінгі Темір дәуірі ғалымы, профессор Барри Рафтеридің шәкірті болғандықтан, әрқашан Друманагты қазуды армандадым. Шарап көпіршіктерінің сынықтары, саз құбырлар және түрлі керамика мен тағам қалдықтарымен қатар Корольдік Дауншир жасағының белдік тіреуіштері мен Корольдік артиллерияның мыс түймелері сияқты артефакттар табылғаны Мартелло туралы әңгіменің мазмұнын толықтыра түсті."

Қазба кезінде ертерек қызметтің іздері де табылды, оның ішінде рим дәуірінен бастау алған керамика сынықтары және екі әсем безендірілген Темір дәуірі тарақтары болды. Сонымен қатар, остеолог доктор Линда Линч анықтаған және Белфаст университетінде радиокөміртектік зерттеуден өткен б.з. 170-52 жылдарға жататын әйел бас сүйегінің бөлігі ретінде табылған екі адам сүйегінің фрагменттері де табылды. Фингал округі кеңесі Друманаг бекінісін сақтау жоспарын жасады. Халықтан пікір алу процесінен кейін "Друманаг сақтау зерттеуі және мұра жоспары 2018-2023" тарихи, археологиялық, фольклорлық және картографиялық деректерді қамтиды. Бұл жоспар сонымен қатар аумақты қорғау және басқарудың болашақ саясатын және мақсаттарын белгілейді.

Сент-Маур шіркеуі

Раш қаласының орталығынан батысқа қарай шамамен бір шақырым жерде, Уайтстаун зиратында бастапқы Сент-Маур шіркеуінің қираған қалдықтары жатыр. Бұл құрылыстар англо-нормандар дәуіріне дейін салынған және қасиетті Бенедикттің ізбасары болған қасиетті Маврдың есімімен аталады. Осы қираған орынмен байланысты бір әңгіме бар: бір топ француз теңізшілері, мүмкін крест жорысына қатысқандар, дауылға тап болған. Олар Сент-Маурға ант беріп, егер аман қалса, құрлыққа ең бірінші жеткен жерінде оның құрметіне шіркеу салады деді. Кейін олар Роджерстаунға қонды және оның құрметіне онда шіркеу салды. Бұл аймақ алғаш Найтстаун, содан кейін Уайтстаун деп аталды. 1776 жылы ескі шіркеудің орнына Раш қаласының орталығына жақын жерде жаңа шіркеу салынды. Ол да Сент-Маурға арналды және Фингал аймағындағы жазалаушы католик шіркеулерінің ең ерте мысалдарының бірі болып табылады. Қазір онда Раш кітапханасы орналасқан. Ағымдағы католик шіркеуі 1776 жылғы ғимараттың қасында орналасқан. Ол 1989 жылы киеленді және жаңа, Ватикан II-ден кейінгі стильде салынған.

Кенуре үйі

Раш ауылының орталығынан солтүстікке қарай екі шақырым жерде Кенуре үйінен қалған әсем портик орналасқан, бұл үлкен сарайдың қалдығы, оның айналасында кең алқаптар болған. Атауы – "Ceann Iubhair" сөзінің ағылшынша өңделген түрі, яғни "тис ағаштарының төбесі" деген мағынаны білдіреді. Жақын маңда әйгілі әулие Дамнанға арналған шіркеудің қираған қалдықтары және сонымен қатар шағын нормандық бекіністің қираған орны бар. Кенуре 1666 жылы Ормонд графы мен герцогына тиесілі болған Раш ескі поместьесінің бір бөлігі болды. Олар 1714 жылға дейін Раштағы жерлерін сақтап, кейін Эчлиндер олардың иелігіне кірді. Олар 1780 жылға дейін сонда тұрды. Элизабет Эчлин Кастелакен (Ко. Майо) округынан Фрэнсис Палмерге тұрмысқа шықты. Осы әулеттің соңғы өкілі полковник Р.Х. Фенвик Палмер 1964 жылы поместьеді Ирландия жер комиссиясына сатты. Кенуре үйінің портигі 1840 жылы және шамамен сол кезде, 19 ғасырда Ирландияда тәжірибе жинаған ағылшын сәулетшісі Джордж Папворттың жұмысымен салынды. Үлкен сарайда көптеген фильмдер түсірілді. Олардың ішінде – "Фу Манчудың беті" (1965), "Он кішкентай үнді" (1965, бұл фильмде үлкен үй оқиғаның негізгі ортасы ретінде кеңінен көрсетілген, ал сыртқы портиктен қысқаша көріністер кездеседі) және Жюль Верннің "Айға зымыран" (ағылш. "Rocket to the Moon") (1967) фильмдері бар. Үйдің жағдайы нашарлап, 1978 жылы бұрынғы поместьесінің бір бөлігінде Сент-Кэтринс тұрғын үй кешені салынғанда бұзылды. Көптеген Раш тұрғындары сол кезде наразылық білдіріп, кем дегенде портиктің бұзылуын тоқтатуға қол жеткізді.

Ыңғайлылықтар

Раш екі құмды жағажайға ие, олар Солтүстік жағажай және Оңтүстік жағажай деп аталады, оларды жартасты мүйіс және шағын тасқындық порты – Раш порты бөліп тұрады. Мүйіс Ламбай аралына ең жақын жерде орналасқан. Басты желдер мен толқындар Rush South Beach-ті кайтсерфингке өте танымал орынға айналдырды, ал құм мен құмды төбелері көптеген келушілерді қызықтырады. Оңтүстік жағалауға жақын жерде 9 лункалы гольф алаңы бар. Бұрын Раш қаласында жазғы демалысқа арналған көптеген тұрақтар болған. Оның жағажайларына жақын жерде әлі де тұрақтар бар. Rush желкендеу клубы да оңтүстік жағалауға жақын орналасқан және Роджерстаун портынан жұмыс істейді, ол Роджерстаун сағасында орналасқан, жергілікті тұрғындар оны "пирс" деп атайды. Бұл портты Ламбай аралының тұрғындарына жабдық жеткізу үшін "Шамрок" кемесі де пайдаланады. Раш қаласында бірнеше пабтар мен клубтар, сондай-ақ бірнеше мейрамхана бар. Жергілікті Миллбанк театры, Раш драмалық қоғамының үйі, сапалы пьесалары мен драмалары үшін құрметке ие. Раш музыкалық қоғамы да жыл сайынғы өнер көрсетулерімен танымал.

Білім

Раш қаласында үш бастауыш мектеп бар: Гейлскоил Рос Эо, Раш ұлттық мектебі және Сент-Кэтринс ұлттық мектебі. Сондай-ақ, Сент-Жозеф орта мектебі де бар.

Көлік

Rush and Lusk теміржол станциясы 1844 жылдың 25 мамырында ашылды. Дублин мен Дрогеда арасында қалалық (бұрынғы "Arrow") қала маңындағы пойыздар тоқтайды. Fingal Express – Скерри, Раш және Ласк қалаларынан Дублин қаласының орталығы мен UCD-ге дейін жүретін жеке меншік, жоғары сапалы автобус қызметі. Бұл Eirebus компаниясының бөлімшесі.

Спорт

Раш қаласында бірнеше спорт клубтары бар, оның ішінде Наум Маур GAA клубы, Раш Атлетик Ф.К., Раш жалау клубы, Раш крикет клубы, Элит Таэквон До академиясы, Раш жарыс академиясы, Раш және Луск каратэ клубы, сондай-ақ Бенни Мерфи дартс турнирі өтеді. «Шамрок Роверс» және Ирландия футболшысы Стивен МакФайл Раш қаласынан шыққан және жас кезінде «Раш Атлетик» сапында ойнаған, бұрынғы Ирландия U21 құрамасының капитаны Дэвид Уоррелл де осы клубта өнер көрсеткен. Англия крикет құрамасының капитаны Эон Морган Раш қаласында өсті, ол және оның отбасы көп жыл бойы Раш крикет клубын өкілдік етті.

Дін

Раш – Дублин Рим-католик архиепископиясының Фингал Солтүстік деканатындағы па́рхия.