Кіріспе
Төмен қабатты трамвай – бір немесе бірнеше кіреберісі мен жолаушылар салонының бір бөлігі немесе толығымен арасында саты жоқ трамвай. Төмен қабатты конструкция трамвайға қоғамның қолжетімділігін жақсартады, сондай-ақ үлкен терезелер мен кеңірек ауа кеңістігін ұсынуы мүмкін. Трамвайдағы платформа деңгейіндегі еденге жоғары платформалы трамвай аялдамаларына қызмет ететін жоғары қабатты көлік құралдарын пайдалану арқылы немесе шын төмен қабатты көлік құралдарын тротуар деңгейіндегі аялдамалармен үйлестіру арқылы қол жеткізуге болады. Қазіргі уақытта екі түрі де қолданылады, бұл қазіргі теміржол жүйелеріндегі станция платформасының инфрақұрылымына байланысты. Кейбір жүйелер бұрынғы теміржол бағыттарын пайдалануы мүмкін, онда қолданыстағы жоғары платформаларды пайдалану ыңғайлы, ал басқалары, әсіресе жаңа жүйелер, қалалық орталықтарда жоғары деңгейлі аялдамаларды орналастыруға жеткілікті орынға ие болмауы мүмкін.
Төмен қабатты трамвай конфигурациялары
Традициялық трамвайлардың жоғары едендері болды, ал бұл конструкция төмен еденді орталық бөлімі бар трамвайға дамыды. Бұл дизайнның мысалдары – Амстердамның 11g/12g трамвайлары және Бельгиядағы Kusttrams. 100% төмен еденді көліктердің ең көп таралған конструкциясы дөңгелектер үшін қысқа кузов бөлімдерін және ұзын ілгіш бөлімдерді пайдаланады. Мысалы, Alstom Citadis және Combino. Осыған ұқсас, бірақ сәл көне техниканы MAN компаниясы әзірлеген. 1990 жылы ол 100% төмен еденді алғашқы трамвай болды. Бұл трамвайлар Германияның он қаласында (мысалы, Бремен және Мюнхен) және Швецияның Норрчёпинг қаласында кездеседі. Германияның көптеген қалаларында сыртқы күліктер мен орталық бөлімнің астындағы бір осьті күліктер арасында төмен еденді трамвайлар бар. "Жеңіл рельстік" типтегі көлік құралдары көбінесе ұқсас конфигурацияға ие, бірақ төмен еденді орналастыруға арналған орталық күлік қысқа орталық бөлімнің астында орналасқан. City Class LRV (Citytram) үшін радикалды тәсіл қабылданды, онда негізгі төмен еденді бөлім тек рельстен жоғары орналасқан. Төмен еден ұзын және Super Citytram нұсқаларының екеуінің де буыны арқылы өтеді. Екеуінде де буын арқылы өтетін дәліз отырған жолаушылар мен коляскамен өте алатындай кең. City Class радиусты қисықтарда бұрылу және 10% көлбеуге көтерілу үшін жобаланған. Австрияда Porsche Design компаниясы жасаған Ultra Low Floor (ULF) трамвайлары тоқтау орнында "тізе бүгіп", жолдан биіктікті қысқарта алады. Кейбір қоғамдық көлік компанияларында төмен және жоғары еденді трамвайлар бар. Олар төмен еденді трамвайлардың техникалық қызмет көрсету шығындары 15%-ға, ал инфрақұрылымды күту шығындары орташа есеппен 20%-ға жоғары екенін хабарлайды. Байқалған мәселелердің бірі – күліктердің жоқ болуы тозу деңгейін арттырады. Көптеген төмен еденді трамвайларда бекітілген күліктер бар, ол рельстің тозуын арттырады және трамвайдың қисықтарда (әдетте радиусты қисықта) жүру жылдамдығын төмендетеді. Škoda ForCity және ең жаңа Alstom Citadis X04 100% төмен еденді дизайнды сақтай отырып, төмен еденді бұрылатын күліктердің әсеріне қарсы тұруға тырысады. Жаңа дизайнға дейін бұрылатын күліктерді тек жоғары едендердің астында ғана қолдануға болады, сондықтан мұндай трамвайлар тек жартылай төмен еденді болуы мүмкін, ал бұрылатын күліктердің үстінде жоғары едендер орналасқан.
Some public transport companies have both low floor and high floor trams. They report that low floor trams have 15% higher maintenance costs for the rolling stock, and 20% higher maintenance costs for the infrastructure on average. Among the problems observed is that the missing bogies result in a higher level of wear and tear. Many low floor trams have fixed bogies which increase track wear and tear, while decreasing the speed at which a tram can drive through a curve (usually in radius curve). The Škoda ForCity and the newest Alstom Citadis X04 try to counter the effect with low floor pivoting bogies while maintaining 100% low floor design. Prior to the new design, pivoting bogies could only be used under high floors, hence such trams could only be part low floor, with high floor sections over the pivoting bogies.
Тарихи мысалдар
Төмен қабатты трамвай идеясы 20 ғасырдың басында бірнеше троллейбус жүйелері әртүрлі "басқышсыз" үлгілермен тәжірибе жасаған кезде туындады. Ең танымал мысалы – 1912 жылы Манхэттендегі Бродвейде пайдалануға берілген Хедли Дойлдің басқышсыз вагоны. Манхэттендегі сәттілігін көргеннен кейін, басқа қалалар да Хедли Дойлдің басқышсыз трамвайларын сатып алды. Бұл вагондар сол кездегі басқа трамвайлардан өзгеше көрініске ие болғандықтан, оларға бірнеше лақап ат қойылды, оның ішінде "құлазыған юбкалы" вагондар, "әлеуметтік көмек" вагондары және "шошқаның ішегі" деген аттар берілді.