Кіріспе

Ескі әлем маймылының түрі

Селебес гребенді макакасы (Macaca nigra), сондай-ақ гребенді қара макака, Сулавеси гребенді макакасы немесе қара маймыл деп те аталады, Индонезияның Сулавеси (Селебес) аралының солтүстік-шығыс ұшындағы Танкоко қорығында, сондай-ақ жақын орналасқан кіші аралдарда мекендейтін Ескі әлем маймылы.

Сипаттама

Жергілікті тұрғындар оны яки немесе волай деп атайды, оның терісі және шашы жоқ беті, иық аймағындағы кейбір ақ шаштардан басқа, толығымен қара түсті. Примат үшін ерекше, оның жарқыраған қызғылт қоңыр көздері бар. Ұзын тұмсығы, жоғары жақ сүйектері және басының үстіндегі ұзын шаш шоғы немесе төбесі көзге түсетін ерекшеліктері. Денесінде дерлік көрінбейтін, қалдық құйрық қысқалығы бар, ол шамамен ... см-дай. Жалпы дене ұзындығы ... см, ал салмағы ... кг. Бұл макактардың ең кішкентай түрлерінің бірі. Табиғатта оның өмір сүру ұзақтығы 15-20 жылға дейін естімаланған.

Экология

Селебс макакасы күндізгі жаңбырлы ормандарда мекендейді. Бұл макак көбінесе жерде тіршілік етеді, күнінің 60% астамын жерде тамақ іздеумен және әлеуметтік өмірмен өткізеді, ал ұйықтау және тамақ іздеу үшін ағаштарға көтеріледі. Селебс макакасы жеміс жейтін жануар, оның рационының 70% жемістерден құралады. Ол сонымен қатар жапырақтарды, бүршіктерді, тұқымдарды, саңырауқұлақты, кішкентай құстарды және құс жұмыртқаларын, жәндіктерді (мысалы, қоңыздар мен көбелектердің дернәсілдерін), құрттарды, бұқақтарды және кейде кішкентай кесірткелерді немесе бақаларды жейді.

Топтық мінез-құлық

Ол әдетте бес-жиырма бес жануардан тұратын топтарда, кейде жетпіс беске дейінгі жануарлардан тұратын топтарда өмір сүреді. Кіші топтарда әдетте бір ғана ересек еркек болады, ал үлкен топтарда төртке дейін ересек еркектер кездеседі. Дегенмен, ересек әйелдердің саны ересек еркектерден шамамен 4:1 артық болады. Жас ересек еркектер жетілгеннен кейін туған тобынан кетуге мәжбүр болады, кейде бос еркектердің топтарын құрады, содан кейін ересек әйелдер мен еркектердің аралас тобына қосылуға тырысады. Коммуникация әртүрлі дыбыстар мен қимыл-қозғалыстардан тұрады; мысалы, қауіпті ескерту ретінде ұзын тіс тістерін көрсету және қимылсыз қалу. Селебс макакасы көп әйелді және еркектер де, әйелдер де бірнеше серіктеспен бірнеше рет жұптасады. Әйелдердің жұптасуға дайындығы олардың артқы жағының айқын ісінуі (қызғылттауы) және қызыл түске енуімен білінеді, бұл қара теріге қарағанда ерекше көзге түседі. Жүктілік мерзімі 174 күнге созылады, ал көктемде, тамақ көп болатын кезде әдетте бір ғана бала туады. Жас жануарлар шамамен бір жыл бойы ана сүтімен қоректенеді, үш-төрт жылда толық жетіледі, әйелдер еркектерге қарағанда сәл ертерек.

Адамдармен қарым-қатынас

Егістіктер мен далаларды жойғандықтан, Сулавесидің қанатты макагы зиянкес ретінде ауланып жетеді. Оны ет үшін де аулайды. Жаңбырлы ормандарды кесу оның тірі қалуына одан әрі қауіп төндіреді. Сулавесидің шағын көрші аралдарындағы (мысалы, Бакан) жағдай біршама жақсы, себебі онда адамдардың саны аз. Сулавесидегі макактардың жалпы саны 4000–6000 деп есептеледі, ал Баканда 100 000-ға дейін маймылдардың саны өсіп келеді. 2004–2009 жылдары Вики Мелфи, Пайнтон зообағындағы / Уитли жабайы табиғатты қорғау қорының Еуропалық жойылып бара жатқан түрлер бағдарламасының (EEP) осы макакаларға арналған тұқымдық тізімін жүргізуші, Сулавеси мен Минахаса ормандық аймасына бірнеше сапар жасады. Ол 1980 жылы шамамен 300 жеке макак бір шаршы километрге шаққанда, қазір 20-дан 60-қа дейін азайған халық тығыздығын бақылап отыр. Бұл макак жергілікті тілде "Selamatkan Yaki", яки "Yaki-ді сақтау" деп аталады. Бағдарлама жергілікті серіктестермен және Таиланд, Германия және АҚШ-тағы Жабайы табиғатты қорғау қоғамы сияқты басқа да қорғау ұйымдарымен бірлесіп іске қосылды. Ньюквей және Пейнгтон зообақтары осы жануардың ex situ өсіріліміндегі зоопарктардың көпшілігі еуропалық зоопарктарының қатарында. 2006 жылдан бері "Macaca Nigra Project" осы түрдің биологиясын зерттеп, оны қорғауға көмектеседі. Жобаны Германияның Приматтар орталығы мен Богор ауыл шаруашылық институты бірлесіп жүргізеді, оны Антье Энгельхардт басқарады және түрдің бастапқы таралу аймағындағы ең ірі макак популяциясы орналасқан Тангкоко қорығында орналасқан. Дегенмен, өте қауіпті түр болып саналса да, қанатты қара макак Тангкоко қорығының шегінен тыс жерде әлі де қорғалмаған, сондықтан оларды үнемі аулап, сойып отырады. Олар адамдардан қорқымайтындықтан, оларды ұстау және өлтіру оңай. Жергілікті тұрғындар қанатты қара макакты дәмді тағам деп есептейді. 2013 жылы жабайы табиғатты түсіретін Колин Стаффорд Джонсон Сулавесиде уақыт өткізіп, маймылдарды жақыннан түсіріп, "Маймылдармен кездесу" атты BBC деректі фильмін түсірді. 2014 жылы Сулавесидің қанатты макагы түсірген "селфи" суреті авторлық құқық мәселелері туралы көп пікірталас тудырды.