Сексуалдық медицина және психосексуалдық денсаулық
Sexual medicine
Сексуалдық медицина – бұл сексуалдық бұзылыстарды (импотенция, гипогонадизм, простата рагы) диагностикалау және емдеу саласы. Психологтар мен дәрігерлер қатысады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медицинаның саласы
Branch of medicine
Сексуалдық медицина немесе Мастерс пен Джонсонның "Сексуалдық медицина оқулығында" анықталғандай, психосексуалдық медицина – "жоғары таралу деңгейіне ие сексиалдық бұзылыстарды бағалау және емдеуге бағытталған медицинаның саласы". Сексуалдық медицинамен емделетін бұзылыстардың мысалдары: эректильді дисфункция, гипогонадизм және простата қатерлі ісігі. Сексуалдық медицина көбінесе дәрігерлер, психикалық денсаулық мамандары, әлеуметтік жұмыскерлер және секс-терапевтерді қатыратын көп салалы тәсілді қолданады. Сексуалдық медицина дәрігерлері көбінесе дәрі-дәрмектер мен хирургиялық араласу арқылы емдеуді ұсынады, ал секс-терапевтер мінез-құлқылық емдеуге көбірек назар аударады. Дегенмен, жыныстық медицина репродуктивті медицинадан өзгеше, себебі жыныстық медицина жыныстық органдардың немесе психиканың жыныстық ләззат, психикалық денсаулық және жақсылыққа қатысты бұзылыстарын қарастырады, ал репродуктивті медицина көбелекке қабілеттілікке әсер ететін органдардың бұзылыстарын қарастырады.
Sexual medicine or psychosexual medicine as defined by Masters and Johnsons in their classic Textbook of Sexual Medicine, is "that branch of medicine that focuses on the evaluation and treatment of sexual disorders, which have a high prevalence rate." Examples of disorders treated with sexual medicine are erectile dysfunction, hypogonadism, and prostate cancer. Sexual medicine often uses a multidisciplinary approach involving physicians, mental health professionals, social workers, and sex therapists. Sexual medicine physicians often approach treatment with medicine and surgery, while sex therapists often focus on behavioral treatments. However, sexual medicine differs from reproductive medicine in that sexual medicine addresses disorders of the sexual organs or psyche as it relates to sexual pleasure, mental health, and well being, while reproductive medicine addresses disorders of organs that affect reproductive potential.
Тарих
Жыныстық медицина концепциясы Солтүстік Америкада 20 ғасырдың екінші жартысынан бастап қана пайда болды, әсіресе 1960 және 70-жылдардағы сексуалдық революция кезінде, нәресте бумерлер ұрпағының контрацепциялық таблеткаларды қолдануы артып, өзгерістер болды. Оған дейін, сексуалдық мәселелерді ашық талқылауға тыйым салынған. Зигмунд Фрейд және Хелен Дойч сияқты ғалымдардың сексуалдық қатынас туралы психоаналитикалық теориялары жоғары даулы деп есептелді. 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейінгі бала туудың өрбу кезеңі мен 1960 және 1970 жылдардағы сексуалдық революция кезінде ғана сексуалдық қатынас, содан кейін сексуалдық бұзылулар талқылауға көбірек қабылданды. Шындығында, урологтар сексуалдық медицинамен айналысқан алғашқы медициналық мамандық болды. Олардың тәжірибесі несеп жолдарына (бүйректер, несеп қуығы және уретра) ғана емес, сонымен қатар ерлердің репродуктивті мүшелері мен ерлердің фертильдігіне де зор мән береді. Бүгінде сексуалдық медицина медицинаның көптеген салаларына, сондай-ақ психологтар мен әлеуметтік жұмыскерлерге тарады. Клиникалық дәрігерлер пациенттердің ақпаратпен бөлісуге құлықсыз екенінен қорқады, бірақ шын мәнінде, дәрігердің өзі талқылаудан қашқақтауы мүмкін. Мұндай қашқақтаудың себебі – жеткіліксіз білім, сексуалдық тарихты бағалау үшін құрылымдалған құралдар мен білімнің болмауы және емделіп жатқан адамдарды ренжітуден қаушадану болуы мүмкін. Сондықтан, объективті сексуалдық тарихты алу дәрігерге пациенттің сексуалдық денсаулық проблемасының патогенезін анықтауға көмектеседі. Сексуалдық немесе репродуктивті медицинаға қатысты мәселелер жеке адамның жеке немесе ұятты ақпаратты ашуға тартынғандығынан туындауы мүмкін. Мұндай мәселе пациенттің ойында болса да, дәрігердің бастама көтеруі маңызды. Дәрігермен жақсы танысқан адамдар сексуалдық сияқты жеке мәселелерді талқылауға оңайырақ келеді, бірақ кейбір адамдар үшін тым жақын қарым-қатынас мұндай мәселелерді ашуға кедергі келтіруі мүмкін. Сексуалдық мәселелер бойынша денсаулық сақтау ұйымына жүгінгенде, әдетте, жұбайлардың екеуінің де қатысуы қажет және бұл жақсы, бірақ кейбір мәселелерді ашуға кедергі келтіруі және бір есеп бойынша стресс деңгейін арттыруы мүмкін. Ерлердегі сексуалдық дисфункциялар көбінесе тестостерон тапшылығымен байланысты. Тестостерон тапшылығының белгілері мен көріністері әр адамда әртүрлі болады. Сондықтан, тестостерон тапшылығынан күдіктенген ерлерге бұл бұзылыстың физикалық белгілерін анықтау үшін физикалық тексеру жүргізілуі мүмкін. Көрінетін физикалық белгілерге шаршау, дене майының артуы, салмақтың өсуі, бұлшық әлсіздігі және депрессивті көңіл-күй жатады.
The concept of sexual medicine did not arise in North America until the latter half of the 20th century, specifically around the time of the sexual revolution during the 1960s and 70s where the baby boomer generation had an increase in birth control pill use. Prior to that, open discussion of sex was seen as taboo. Psychoanalytic theories about sexuality, such as those proposed by Sigmund Freud and Helene Deutsch, were considered highly controversial. It was not until the post World War II baby boom era and the sexual revolution of the 1960s and 1970s that sex, and subsequently sexual disorders, became a more accepted topic of discussion. In fact, urologists were the first medical specialty to practice sexual medicine. Not only does their practice focus on the urinary tract (the kidneys, urinary bladder, and urethra), there is a large emphasis on male reproductive organs and male fertility. Today, sexual medicine has reached a wider range of medical specialties, as well as psychologists and social workers, to name a few. Clinicians fear individuals are not willing to share information, but in reality, it may be that the provider is shying away from the discussion. This steering away can be a result of lack of training, lack of structured tools and knowledge to assess a sexual history, and fears of offending individuals they are treating. Thus, knowing how to take an objective sexual history can help a clinician narrow down the pathogenesis of an individual's sexual health problem. Issues related to sexual or reproductive medicine may be inhibited by a reluctance of an individual to disclose intimate or uncomfortable information. Even if such an issue is on an individual's mind, it is important that the physician initiates the subject. Some familiarity with the doctor generally makes it easier for people to talk about intimate issues such as sexual subjects, but for some people, a very high degree of familiarity may make an individual reluctant to reveal such intimate issues. When visiting a health care provider about sexual issues, having both partners of a couple present is often necessary, and is typically a good thing, but may also prevent the disclosure of certain subjects, and, according to one report, increases the stress level. Sexual dysfunctions in men are often associated with testosterone deficiency. Signs and symptoms of testosterone deficiencies vary in each individual. Therefore, physical examinations could be done for men who suspect testosterone deficiencies to identify physical signs of the disorder. Common physical signs include fatigue, increased body fat, weight gain, muscle weakness, and depressed mood.
Психиатриялық кедергілер
Психикалық аурулары бар адамдарда жыныстық бұзылыстар жиі кездеседі. Депрессия және көңіл сығуы (жайылмалылық) жыныстық құмарлықтың төмендеуімен және жыныстық қатынастан ләззат алмаумен тығыз байланысты. Осы адамдар жыныстық құмарлықтың азаюын және жыныстық теріс көзқарасты сезінеді. Екіполярлық бұзылу, шизофрения, мәжбүрлеуші-тұрақсыздық тұлғалық бұзылысы және тамақтану бұзылыстары – барлығы жыныстық дисфункция қаупінің артуымен және жыныстық белсенділікке қанағатсыздықпен байланысты. Семіздік және темекі шегудің екеуі де жүрек-қан тамырлары және метаболизм функциясына кері әсер етеді, бұл жыныстық дисфункциялардың дамуына себеп болады. Созылмалы темекі шегу ерлерде қан тамырларының эндотелий тінінің кеңеюінің төмендеуіне байланысты эректильді дисфункцияны тудырады. Алкогольге тәуелділік ерлерде эректильді дисфункцияға, ал әйелдерде вагинальді жағылудың азаюына алып келуі мүмкін. Көптеген есірткілерді (МДМА, кокаин, героин, амфетамин) ұзақ мерзімді қолдану жыныстық құмарлықтың төмендеуіне, оргазмға жете алмауға және жыныстық қанағаттың азаюына әкеледі.
Sexual disorders are common in individuals with psychiatric disorders. Depression and anxiety disorders are strongly connected with reduced sex drive and a lack of sexual enjoyment. These individuals experience a decreased sexual desire and sexual aversion. Bipolar disorder, schizophrenia, obsessive–compulsive personality disorder, and eating disorders, are all associated with an increased risk of sexual dysfunction and dissatisfaction of sexual activity. Both obesity and tobacco smoking have negative impacts on cardiovascular and metabolic function, which contributes to the development of sexual dysfunctions. Chronic smoking causes erectile dysfunction in men due to a decrease in vasodilation of vascular endothelial tissue. Alcohol dependence can lead to erectile dysfunction in mend and reduced vaginal lubrication in women. Long term substance abuse of multiple recreational drugs (MDMA, cocaine, heroin, amphetamine), leads to a decrease in sexual desire, inability to achieve orgasm, and a reduction of sexual satisfaction.
Қиындықтар
Жыныстық денсаулықтың маңыздылығы туралы хабардарлық жеке адамдардың жалпы денсаулығы мен әл-ауқатына қатысты артып отырса да, жыныстық денсаулыққа байланысты табу әлі де сақталып тұр. Жыныстық денсаулыққа қатысты түсініктер әртүрлі мәдениеттерде әрқалай болады, себебі бұл ұғым көптеген мәдени нормалармен, дінмен, заңдармен, дәстүрлермен және тағы да басқа көптеген факторлармен байланысты. Жыныстық медицина – бұл медициналық практиканың өзіне тән қиындықтары бар ерекше бір саласы. Қандағы дәрі концентрациясының және оның әсер ету механизмінің қатынастары жануарлар моделінде зерттеледі, кандидат дәрілердің қауіпсіздігі мен тиімділігін сынау үшін. Алайда, жануарлар моделінің көмегімен жыныстық дисфункцияны және жыныстық медицинаны толыққанды түсінуге шектеулер бар, себебі алынған нәтижелер тек болжамдарға ғана негізделген. Жыныстық дисфункциямен байланысты көптеген психологиялық аспектілер бар. Жыныстық терапияның көп бөлігі психологиялық және когнитивтік-мінездік тәсілдерден бастау алғанмен, жыныстық медицина хаттамаларында осы психологиялық динамиканың көп бөлігі жоғалып кеткен. Психологиялық және экзистенциалдық тұрғыдан қарау, жыныстық функция мен жыныстық дисфункция арасындағы байланысты түсінуге көмектеседі. Жыныстық денсаулықтағы психологиялық аспектілерге толыққанды назар берілмей, емдеу көбінесе нақты симптомдарға бағытталғандықтан, көптеген жағдайларда адамдар жыныстық дисфункция шешілгеніне қарамастан, жыныстық қатынастарда көңілсіздік пен қанағатсыздық сезінеді.
While the awareness of sexual health importance has increased in regards to individuals' general health and well being, there is still a taboo that follows sexual health. The perception of sexual health varies among different cultures, as the notion is tied with many cultural norms, religion, laws, traditions, and many more. Sexual medicine is a unique component of the medical practice that has its own challenges. Pharmacokinetic and pharmacodynamic relationships are studied in animal models to test the safety and efficacy of candidate drugs. With animal models, there is a limitation to understanding sexual dysfunction and sexual medicine, as the results achieved can only mount to predictions. There are many psychological aspects that are tied in with sexual dysfunctions. Despite much of sex therapy originating from psychological and cognitive behavioral practices, many of the psychological dynamics have been lost in the sexual medicine protocols. Approaching from a psychological and existential perspective helps link the understanding between sexual function and sexual dysfunction in the individual. Because the psychological aspects underneath the sexual distress are not being addressed within sexual therapy and treatments are mostly focused on the specific symptoms in sexual medicine, there are many situations where individuals still experience disappointment and dissatisfaction within sexual activities despite the dysfunction being resolved.