Кіріспе

Церий(III) хлориді (CeCl3), сондай-ақ церий хлориді немесе церий трихлориді деп те аталады, церий мен хлордың қосылысы. Бұл ақ, ылғалды ауадан суды тез сіңіретін гигроскопиялық тұз; ол ылғалды ауаға ұшырағанда гидрат түзетін суды жылдам сіңіреді, оның құрамы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ гептагидраты CeCl3·7H2O белгілі. Ол суда өте жақсы ериді, ал (сусыз күйде) этанол мен ацетонда да ериді.

Сусыз CeCl3 дайындамасы

Гидратты жылдам қыздыру аз мөлшерде гидролиз тудыруы мүмкін. Гептахydратты вакуумда бірнеше сағат бойы біртіндеп қыздырса, пайдалы сусыз CeCl3-ті дайындауға болады. Бұл гидролизден пайда болған аз мөлшерде CeOCl-ды қамтуы мүмкін немесе қамтамауы мүмкін, бірақ ол органолитий және Гриньяр реагенттерімен қолдануға жарамды. Таза сусыз CeCl3 гидратты сусыздату арқылы, яғни 4–6 эквивалент аммиак хлоридімен жоғары вакуумда баяу қыздыру арқылы, немесе үш сағат бойы тионил хлоридінің артық мөлшерімен қыздыру арқылы алуға болады. Сусыз галоидты цирий металлы мен хлорсутек газбен де дайындауға болады. Ол әдетте жоғары вакуумда жоғары температурада сублимациялау арқылы тазартылады. CeCl3-ті thf-пен Сокслет экстракциясы 1.04 CeCl3(thf) қосылысын береді.

Қолданылуы

Церий(III) хлориді, мысалы, Льюис қышқылы церий(III) трифторметансульфонаты сияқты басқа церий тұздарын дайындау үшін бастапқы материал ретінде қолданылуы мүмкін.

Органикалық синтез

Церий(III) хлориді органикалық синтезде қолданылатын бірнеше процедуралардағы реагент болып табылады. Альфа, бета қанықпаған карбонил қосылыстарын Луше тотығуы органикалық синтезде кең таралған әдіс, онда CeCl3·7H2O натрий борогидридімен бірге қолданылады. Мысалы, карвон тек аллиль спирті 1-ді ғана береді, ал қаныққан спирт 2-ні бермейді. CeCl3 болмаған жағдайда, 1 және 2 қоспасы түзіледі. Бұл қосылыс басқа ацетальдық қорғаушы топтардың (мысалы, THP) қатысында MEM тобын спиртке дейін депротекциялауға да қолданылады. Органикалық синтездегі тағы бір маңызды қолданысы – кетондарды алкилдеу, әйтпесе қарапайым органолитий реагенттері қолданылғанда эноляттар түзіледі. Мысалы, 3-қосылыс CeCl3 болмағанда энолят түзеді деп күтілуі мүмкін, бірақ CeCl3 болғанда тегіс алкилдеу жүзеге асады:

Орган литий реагенттері бұл реакцияда Гринард реагенттерінен тиімді жұмыс істейтіні хабарланған.