Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Қырымның тар жер тілкесі, Украина
Narrow spit of land of East Crimea, Ukraine
Арабат шаңы (Арабатська коса; Арабатская коса;) немесе Арабат жебесі – Азов теңізінен үлкен, салауатты, тұзды Сываш көлдерін бөліп тұратын кедергі шаңы. Шаңы солтүстіктегі Хеническ бұғазы мен оңтүстіктегі Қырымның солтүстік-шығыс жағалауы арасында созылып жатыр. Бұл Азов теңізінің бірнеше шаңының арасындағы ең ірісі.
The Arabat Spit (Арабатська коса; Арабатская коса; ) or Arabat Arrow is a barrier spit that separates the large, shallow, salty Syvash lagoons from the Sea of Azov. The spit runs between the Henichesk Strait in the north and the north eastern shores of Crimea in the south. It is the largest of several spits of the Sea of Azov.
Атауы
Арабат жебесі (Арабатська стрілка, Arabatska strilka; Арабатская стрелка, Arabatskaya strelka) Ресей мен Украинада кеңінен танымал. Оны кем дегенде 19 ғасырдың ортасынан бері "жебе" деп атап келеді. "Арабат" атауы 17 ғасырлық түрік бекінісі – Арабат бекінісінен шыққан, ол түкірдің оңтүстік ұшында орналасқан. "Арабат" сөзі араб тіліндегі "rabat" – "әскери бекет" немесе "rabad" – "қала шеті" деген сөздерден туындаған болуы мүмкін.
The spit is commonly called the Arabat Arrow (Арабатська стрілка, Arabatska strilka; ; Арабатская стрелка, Arabatskaya strelka) in Russia and Ukraine. It has been called an "arrow" since at least the middle of the 19th century. The Arabat part of the name comes from the Arabat Fortress, a 17th century Turkish fort at the southern end of the spit. "Arabat" derives from either Arabic "rabat" meaning a "military post" or Arabic "rabad" meaning a "suburb".
География және геология
Арабат жебесі ұзын және кең. Оның ауданы және орташа ені . Азов теңізі жағында төмен және түзу, ал Сиваш жағында көбірек иректелген. Онда қоңыр саздан тұратын екі кең аймақ бар. Олар Хеническ бұғазынан және арақашықтықта орналасқан. Жердің қалған бөліктерінің үстіңгі қабаттары Азов теңізінің толқындарымен шайылған құм мен қабықшалардан құралған. Оның өсімдік жамылғысы негізінен әртүрлі арамшөптер, қызылқызыл, жусан, қамыстың түрлері, инелік шөп, крамб, сарсазан, саликорния, Карекс колхика, тамариск, жуа, құрғақ шөп, т.б. құрайды. Оның температурасы қыста шамамен 0 °C (32 °F) (мұздануға жақын), көктем мен күзде және жазда шамамен ; ауа температурасы да шамамен бірдей. Бұл жебе өте жас және 1100–1200 жылдары шөгінді процестер нәтижесінде пайда болған.
The Arabat Arrow is long, and from wide. Its surface area is and thus the average width is The spit is low and straight on the Azov Sea side, whereas its Sivash side is more convoluted. It contains two areas which are wide and have brown clay hills. They are located and from the Henichesk Strait. The top layers of other parts of the spit are formed by sand and shells washed by the flows of the Azov Sea. Its vegetation mostly consists of various weed grasses, thorn, festuce grasses, spear grass, crambe, salsola, salicornia, Carex colchica, tamarisk, rose hip, liquorice, etc. Its temperature is around 0 °C (32 °F) in winter (near freezing), in spring and autumn, and in summer; air temperature is almost the same. The spit is very young and was created by sedimentation processes around 1100–1200 AD.
Тарих
Арабат жебе 1835 жылға дейін жабайы болды, содан кейін пошта жеткізу үшін жол салынып, бойында бес станция орналастырылды. XIX ғасырдың соңында аралда 25 шаруашылық және 3 әскери бекініс, сондай-ақ Арабат деген аттас ауыл пайда болды. Шаруалардың саны шамамен 235 адамды құрады, олар негізінен балық аулау, егіншілік және тұз өндірумен айналысты. Соңғысы – Сиваш лагуналарындағы кең, беті тегіс және аса тұзды сулардың болуына байланысты бұл аймақ үшін дәстүрлі кәсіп есептеледі. XIX ғасырда Арабат жебесіндегі тұз өндірісінің көлемі зор болды. Бүгінде бұл құмшағы денсаулық сақтау орнына айналған, ал Азов теңізі жағалауы жағажай ретінде пайдаланылады. Геофизикалық тұрғыдан Крым түбегінің бір бөлігі болғанымен, саяси тұрғыдан оның солтүстік жартысы Украинаның Херсон облысына, ал оңтүстік бөлігі 2014 жылдан бері Ресейдің Қырым Республикасының құрамына кіреді. 2022 жылдың 25 ақпанында Украинаға Ресейдің басып кіруінен кейін, түкірдің барлық бөлігі қайтадан Ресейдің бақылауына көшті. 2023 жылдың 5 қаңтарында Херсон облысындағы ресейлік оккупациялық биліктің басшысы Владимир Салдо түкірде жаңа қала салынатынын мәлімдеді. Ол Ресей Федерациясының азаматтарын тарту үшін артықшылықты ипотека бағдарламаларын ұсыну қажеттігін атап өтті.
The Arabat Arrow was wild until 1835 when a road and five stations at intervals were built along it for postal delivery. Later in the 19th century, 25 rural and 3 military settlements and one village named Arabat appeared on the spit. The rural population amounted to some 235 people whose occupation was mostly fishing, farming, and salt production. The latter activity is traditional for the region due to the vast areas of shallow and very saline water in the Sivash lagoons. Salt production in the 19th century was about on the Arabat Arrow alone. Nowadays, the spit is a health resort and its Azov Sea side is used as a beach. While the spit is geophysically part of the Crimean Peninsula, politically its northern half belongs to Kherson Oblast, Ukraine, while its southern portion is, de facto since 2014, a part of the Russian Republic of Crimea. The entire spit has been back under Russian control since 25 February 2022, following the Russian invasion of Ukraine. On 5 January 2023, Vladimir Saldo, head of the Russian occupation authorities in Kherson Oblast, stated that a new city would be planned on the spit. He urged preferential mortgages be offered to attract residents from the Russian Federation.
Халық көп тұратын жерлер
Хеническа-Хирка, Шчасливцеве және Стрилков ауылдық қауымдары Херсон облысының түкірдің солтүстік бөлігінде орналасқан. Соляне қауымдастығы түкірдің оңтүстік бөлігінде орналасқан және Қырым Республикасының құрамында басқарылады.
The rural communities of Henicheska Hirka, Shchaslyvtseve and Strilkove are located in the northern section of the spit, within the Kherson Oblast. The community of Solyane is located in the southern part of the spit, administered as part of the Republic of Crimea.
Туризм
Азов теңізінің жылы суының арқасында Арабат мүйісі украиндықтардың жазғы демалысын өткізуге танымал орын. Теңіз жағасында бірінші қатарда әртүрлі қонақүйлер мен шағын қонақ үйлер орналасқан. Арабат мүйісі кайтсерфинг пен виндсерфингпен айналысатын адамдар арасында да танымал.
Arabat Spit is a popular place for summer vacation among Ukrainians because of the warm water of the Sea of Azov. There are a variety of hotels and guesthouses on the first line of the sea. Arabat Spit is popular among kitesurfers and windsurfers.