Кіріспе

Британдық теміржол жолаушылар вагондары

Mark 2 вагондарының отбасы – British Rail компаниясының екінші вагондар дизайны. Олар 1964 жылдан 1975 жылға дейін British Rail шеберханаларында (1969 жылдан бастап British Rail Engineering Limited (BREL) компаниясы) салынды және болаттан жасалған.

Даму және өндіріс

Mark 2 жартылай интегралды құрылымға ие, ол апат жағдайында Mark 1-ге қарағанда мықтырақ. Құрылым әдісін өзгертудің басты себебі Mark 1 вагонының астындағы коррозия мәселесін шешу болды. Басқа дизайндық өзгерістер, мысалы, терезелер, Mark 1 вагондарын күтіп ұстау шығындарына айналған мәселенің нәтижесі болды. Түс схемасының өзгеруі де осыған байланысты болды, Mark 2 вагондарының көп бөлігі көк және сұр түске боялды (бірақ кейбір алғашқы Mark 2 вагондары ескі түс схемасын сақтап қалды). Mark 2 прототипі, FK 13252, 1963 жылы салынды және қазір Mid Norfolk Railway-де сақталады.

ВариантТүрҚасиеттеріСалынған саныТүпнұсқа нөмірлері
Mark 2 1964–66 Pullman Kitchen First (PK) Базалық модель, қысыммен желдету және ағаш панельдерімен. Mark 1 вагондарымен жүруге мүмкіндік беретін вакуумды тежегіштерімен жабдықталған. Бу және электрмен қос жылыту. Кейіннен кейбір вагондар Эдинбург – Глазго Push Pull қызметтері үшін ауамен жұмыс істейтін дискілі тежегіштерімен жабдықталды, бұл Inter City Class 126 DMU-дың орнына келді. 8500–507 Pullman Parlour First (PC) 14540–553 Pullman Brake First (PB) 7580–586 Tourist Open Second (TSO) 595 070–5228 Open Second (SO) 285 229–5256 Open Brake Second (BSO) 369 381–9416 Corridor First (FK) 711 3252, 13361–13406, 13410–13433 Corridor Brake First (BFK) 281 4028–14055
Mark 2A 1967–68 Tourist Open Second (TSO) XP64 жиынтығынан қосымша мүмкіндіктерді қабылдау. Ауа тежегіштерімен жұмыс істегендіктен, арнайы жиынтықтарда жүруге тура келді. Жасыл бүктелетін пластикалық өткел есіктері және вестибюльдің соңы. 177 5257–5433 Open Brake Second (BSO) 229 417–9438 Corridor First (FK) 421 3434–13475 Corridor Brake First (BFK) 481 4056–14103
Mark 2B 1969 Tourist Open Second (TSO) Ортаңғы есік алынып тасталды және аяғында кең орама дөңгелек есіктер. Орталық вестибюльді алып тастау арқылы босатылған орын, бұрынғыда екі емес, екі жағынан бір туалетке көшіру үшін пайдаланылды. Қызыл бүктелетін пластикалық өткел есіктері және вестибюльдің соңы. 645 434–5497 Corridor First (FK) 381 3476–13513 Corridor Brake First (BFK) 914 104–14112
Mark 2C 1969–70 Open First (FO) Mk2b сияқты, бірақ ауа кондициясы үшін арналармен төмендетілген төбе (ешқашан орнатылмаған). Қызыл бүктелетін пластикалық өткел есіктері және вестибюльдің соңы. 183 152–3169 Tourist Open Second (TSO) 118 5498–5615 Open Brake Second (BSO) 409 439–9478 Corridor First (FK) 481 3514–13561 Corridor Brake First (BFK) 261 4113–14138
Mark 2D 1971–72 Open First (FO) Қысымды желдету/ауа кондициясы біріктірілген, сондықтан отыратын бөлмеде терезелер ашылмайды, шыны ауданы азайтылды, терезелер күңгірттелді. Бұдан кейін электрмен ғана жылыту. Mk2d FK және BFK локомотивтерімен жүретін соңғы вагондар болды. Қызыл бүктелетін пластикалық өткел есіктері және вестибюльдің соңы. 473 170–3216 Tourist Open Second (TSO) 128 5616–5743 Open Brake Second (BSO) 179 479–9495 Corridor First (FK) 491 3562–13610 Corridor Brake First (BFK) 341 4139–14172
Mark 2E 1972–74 Open First (FO) Туалет кабиналарына қарама-қарсы багаж сөрелері орнатылды, олардың көлемі кішірейтілді. Кремді бүктелетін пластикалық өткел есіктері және вестибюльдің соңы. 553 221–3275 Tourist Open Second (TSO) 160 5744–5804, 5809–5907 Open Brake Second (BSO) 149 496–9509
Mark 2F 1973–75 Open First (FO) Ішкі панельдер пластиктен жасалған, көптеген вагондарда жаңа стильдегі орындықтар (IC70 орындықтар), бірақ барлық вагондарда емес – кейбір TSO вагондарында бұрынғы Mk2 вагондары сияқты орындықтар болды, төменгі бодисайд жылытқыштары бар толық ауа-салқындату. Бұл мүмкіндіктер Mark 3 прототиптерінде пайда болды. Кремді бүктелетін пластикалық өткел есіктері және вестибюльдің соңы. 164 3276–3439 Tourist Open Second (TSO) 277 5908–6184 Open Brake Second (BSO) 309 510–9539

Соңғы Mark 2 вагоны 1977 жылы 999550 нөмірімен жасалды және 2020 жылға дейін Network Rail-де тректі жазу вагоны ретінде пайдаланылды. Кейінгі нұсқалары (2D және одан кейінгілері) кейінірек Mark 3 дизайнына ұқсас. Mark 3 ұзын (75 фут, 64 фут 6 дюймге қарағанда), қосалқы жабдықты жасыру үшін богиелердің арасында үлкен жиек бар және Mark 2 вагонының тегіс шатырына қарағанда шыңмен жабылған шатыры бар. Жоғары жылдамдықты пойыздың дамуы соңғы өндіріспен қатар жүрді, ал Mark 2F Mark 3 вагонына енгізілген көптеген мүмкіндіктерді көрсетті, мысалы, жаңа орындықтар, пластикалық ішкі панельдер және еден сенсорларымен автоматты өткел есіктері. Mark 1 вагондарынан айырмашылығы, олар көптеген өндірушілер, BR цехтары және жеке құрылысшылармен жасалған, барлық Mark 2 (және Mark 3) вагондары Derby-дегі BR вагондар зауытында бір құрастыру желісінде жасалды.

Mark 2 негізінде бірнеше бірлік

Көптеген Mark 1 және одан кейін пайда болған көптеген Mark 3 бірнеше бірліктерінен өзгеше, Mark 2 корпусына негізделген бірнеше бірлік кластары болды. Олардың көпшілігі Британ темір жолдарының электрлік бірнеше бірліктері болып, жоғары кернеулі сымдар арқылы айнымалы токпен жұмыс істеді. Олардың алғашқысы 1966 жылы пайда болған AM10 класы, Лондон Эустон және Вест-Мидлендс аймақтарында қалалық жолаушылар тасымалын жүзеге асырды. TOPS жүйесі енгізілгеннен кейін бұл бірліктер 310-шы классқа қайта жіктелді. Басқа түрі – 1975 жылы пайда болған, 310-шы кластың модификациясы және оған өте ұқсас 312-ші класс, негізінен Лондон Кингс-Кросс және Лондон Ливерпуль-стриттен қалалық бағыттардағы жолаушылар тасымалында қолданылды. Бұл Британ темір жолдары үшін салынған соңғы «жабылатын есікті» бірнеше бірліктері болды. Солтүстік Ирландия темір жолдары Mark 2 корпусын 80-ші класс DEMU-дың негізі ретінде пайдаланды, ол 1974 жылы пайдалануға берілді. 1976 жылы Тайвань үшін он үш 5 вагондық электрлік бірнеше бірлік құрастырылды (және 2009 жылы қызметтен шығарылды): Тайвань темір жолының EMU100 сериясы.

Ұлыбритания

Mark 2 вагоны InterCity желісінің маңызды бір бөлігі болды, бірақ жекешелендіруден кейінгі кезеңде енгізілген жаңа вагондар көптерін қолданудан шығарды. Mark 2 үлгісі бойынша тамақтандыру вагондары жасалмаған, сондықтан тамақтандыру қызметін ұсынатын барлық Mark 2 InterCity пойыздарында (кейінірек кондиционерленген вагондарды қоса алғанда) Mark 1 мейрамхана немесе буфет вагондары болды. Көптеген бағыттардағы қызметтен алынғаннан кейін Mark 2 вагондары жеке теміржол саяхаттарында, чартерлік пойыздарда және тарихи теміржолдарда маңызды рөл атқарады. 1996 жылдан бері 140-тан астам Mark 2 вагоны Жаңа Зеландияға экспортталды, және олар 2020 жылға дейін негізгі бағыттарда пайдаланылуда.

Манчестер Пуллман

Mark 2 вагондары 1966 жылдан бастап 1985 жылы қызметтен алынғанға дейін Манчестер Пульман бағытында пайдаланылды. Бұл сәнді жабдықталған бірінші класс вагондарының ерекшеліктері, мысалы, ішке қарай ашылатын есіктер және ішкі бөлігінде жаңғақтан жасалған панельдер болды. Барлығы 29 вагон ғана салынды. Сыртқы бояуы інжу-маржан сұр түсті, терезе жиектері көк түсті болды, бұл 1960 және 1970 жылдардағы стандартты британдық теміржол көк және сұр түсінен керісінше боялған. 1974 жылға дейін Ливерпуль Пульман бағытында да осы типтегі вагондар қолданылды.

Ағымдағы

2020 жылдың мамыр айына қарай, Mark 2 вагондары Ұлыбритания теміржол желісіндегі кейбір бағыттарда қолданылып келеді. Network Rail компаниясы сынақ пойыздарында тежегіш вагондар ретінде Mark 2 вагондарын пайдаланады. Riviera Trains және West Coast Railways екеуі де чартер рейстерінде Mark 2 вагондарын пайдаланады; олардың көптегені әлі де Anglia Railways және Virgin Trains түс схемаларында сақталған.

Солтүстік Ирландия

1970 жылы NIR Белфаст пен Дублин қалалары арасындағы Enterprise пойызының қызметі үшін жаңа Mark 2B вагондарын сатып алды. Олар бастапқыда тартымды қоңыр және көк түске боялды және NIR 101 класындағы қоңыр түсті BREL Hunslet Bo Bo локомотивтерімен жұмыс істеді. 1980 жылдары терезелердің астында көк жолағы бар ақ сұр түс енгізілді. Бұл құрамға жалғыз Mark 2B асхана вагоны – №547 кірді. Бұл вагон 2008 жылы Ирландия темір жолын сақтау қоғамы (RPSI) тарапынан қалпына келтірілді. 1996 жылы Mark 2B вагондары Франциядағы De Dietrich Ferroviaire компаниясы жасаған жаңа вагондармен Enterprise қызметінде ауыстырылды. NIR 2001 жылы Лондон Викториясынан Гатвик әуежайына қатынайтын Gatwick Express қызметі үшін Mark 2F вагондарынан қайта жаңартылған сегіз British Rail Class 488 электрлі пойыз құрамын сатып алды. Олар 8941–8948 нөмірлерімен қайта нөмірленді және NIR 8911 генераторлық вагонымен жұмыс істеді. 2005 жылғы 19 қаңтарда қызметтен алынып, олардың орнына жаңа C3K пойыздары қойылды. 2006 жылғы қыркүйекте Портадаун мен Белфаст (Орталық) арасындағы қызметке қосымша сыйымдылықты қамтамасыз ету үшін қайта енгізілді, әр таңертең бір рейс жасап, 111 класты локомотивпен сүйреліп жүрді. Сол жылы Гатвик құрамымен жұмыс істеу үшін бұрынғы Anglia MkII DBSO, №9712 (NIR 8918 ретінде қайта нөмірленді) сатып алынды, бірақ күрделі жөндеу және доңғалақ жиегінің ауыстырылуы көп уақыт алды. 2009 жылы Солтүстік Ирландияға келген кезде Гатвиктер қызметтен шығарылған еді. Олардың соңғы жолаушылар рейсі 2009 жылғы 18 маусымда жасалды. RPSI 2000 жылдардың басында Солтүстік Ирландиядағы бумен сүйрелетін пойызында пайдалану үшін бірнеше Mark 2 вагондарын сатып алды. Олар әдетте RPSI-дің Уайтхед депосында орналасқан, сонымен қатар бумен сүйретілетін, кейде дизельмен сүйретілетін турларға жалға беріледі. Сондай-ақ, олардың бұрынғы NIR және CIE Mark 2 вагондары бар, олардың кейбіреулері бұрын Дублин мен Белфаст арасындағы Enterprise қызметінде жұмыс істеген. RPSI NIR-ден қызметтен алынған сегіз Gatwick Express Mark 2 вагоны мен генераторлық вагонын сатып алды, олар қазіргі уақытта (2017) Дундалк пен Уайтхедте сақталады. Олар Уайтхедтен жұмыс істейтін RPSI-дің ағымдағы Mark 2 паркін толықтыру және ауыстыру үшін пайдаланылады. DBSO 2014 жылғы 27 қыркүйекте Downpatrick және County Down темір жолында сақтауға қойылды, ол NIR қызметінде ешқашан жолаушы тасымалдаған емес немесе York Road депосынан пойызбен шыққан емес.

Ирландия Республикасы

1972 жылы CIÉ компаниясы BREL компаниясына Mark 2D негізінде 72 вагондан тұратын тапсырыс берді. Ауа кондиционері маңызды ерекшелік болғандықтан, олар «AC Stock» деп аталды және вакуумды тежегіштері бар B4 типті доңғалақ жұбында (bogies) жүріп өтті. Тапсырыс алты бірінші класс (5101–5106), тоғыз композит (5151–5159), 36 стандартты класс (5201–5236), он бір ресторан/буфет стандартты классы (5401–5411) және он бір генераторлық вагоннан (5601–5611) тұрды. Ішкі безендіру Inchicore қаласында жасалды және бастапқы BR дизайнынан едәуір өзгеше болды, жеке орындықтардың орнына ұзын орындықтар қолданылып, ағаш шпонды панельдер кеңінен пайдаланылды. Олардың электр жүйесі BR және NIR үлгілерінен айырмашылықтарға ие болды. Генераторлық вагонда екі қозғалтқыш-генератор жиынтығы болды, олардың әрқайсысы пойыздың екі бөлек электр желісіне 220/380 В 50 Гц айнымалы тоқ (AC) берді. Ауа кондиционерлеу жүктемесі екіге бөлінді, әр бөлігі жеке желіден қуат алды. Егер бір генератор жиынтығы істен шықса, екінші жиынтық екі желіні де автоматты түрде қуатпен қамтамасыз етті. Бұл жағдайда ауа кондиционерлеу қуаты екі есеге төмендеді, бірақ тамақ пісіру, жарықтандыру және аккумуляторларды зарядтау сияқты барлық басқа жүктемелер қуаттандырыла берді. Бұл кейіннен барлық келесі IE вагондары үшін электр қуатын жабдықтаудың стандарты болды. Қозғалыс өзгерулеріне байланысты, бес композит вагоны (5153–5156, 5158) стандартты класс ретінде қайта жіктелді, ал ресторан/буфет стандартты вагоны 5408 Президенттік вагон ретінде пайдалану үшін қайта жабдықталды. Iarnród Éireann 1989 жылы Ұлыбританиялық металл жинаушыдан 15 вагон сатып алды, олардың орнына ұқсас дизель локомотивтерін берді. Ескі Mark 2A/B/C вагондары 2004 жылы қатты тот басқандықтан жойылды. Бірнешеуі (доңғалақ жұптарынсыз) Ирландиядағы кейбір мұралық теміржолдарда сақталды. Қалған Mark 2 вагондары (1972 жылғы Mark 2D жиынтығы) 2007 және 2008 жылдары пайдаланудан алынды, соңғы жиынтық 2008 жылдың 31 наурызында Athlone–Heuston бағытындағы 0505 нөмірімен соңғы рейсін жасады. Осы вагондардың екеуі, 5106 және 5203, Ирландия теміржолын сақтау қоғамымен сақталды. Президенттік вагон, 5408 нөмірімен, сондай-ақ RPSI қоғамында сақталды.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия теміржол желілерінде 150 қайта жаңартылған Mark 2D, 2E және 2F First Open және Tourist Standard Open вагондары пайдаланылады. Алғашқы 16 вагоны 1997 жылдың қаңтар айында экспортталды. Жаңа Зеландия теміржолдарының рельс ені 1067 мм болғанымен, елде шамамен бірдей жүк көтергіштік деңгейі сақталған, бұл BR вагондарының көпшілігіне көптеген желілерде жүруге мүмкіндік береді. Алғашқы вагондарды 1996 жылы сол кездегі теміржол операторы Tranz Rail және тарихи оператор Mainline Steam импорттады. Бірінші жеті қайта жаңартылған вагондар 1999 жылдың 15 қарашасында Палмерстон-Норт пен Веллингтон арасындағы Capital Connection қызметіне ресми түрде қосылды. 2015 жылға дейін бұрынғы British Rail вагондары аймақтық жолаушылар тасымалының басым бөлігін қамтамасыз етті. Олардың көпшілігі (104) Оклендте SA (81) және SD (23) классфикациясымен, үштен бес SA вагоны, SD басқару вагоны (түпнұсқа Mark 2 DBSO-ға ұқсас) және DC классындағы (төрт және бес вагонды) немесе DFT классындағы (алты вагонды) дизельдік-электр локомотивтерімен жұмыс істеді. Кейін Окленд өзінің барлық қалалық автопаркін Жаңа Зеландияның AM классындағы электрлік пойыз құрамымен алмастырды. BR Mark 2 вагондары Capital Connection (8× S класы) және Мастертон мен Веллингтон арасындағы Wairarapa Connection (18× SW класы) бағыттарында жүреді. Сонымен қатар, 2008-2011 жылдары Веллингтон қалалық жолаушылар тасымалында жаңа ЭМU жеткізілгенге дейін уақытша шара ретінде электр локомотивтерімен пайдаланылған алты SE класты вагондар бар. 2013 жылдың маусым айында вагондар Wairarapa Connection бағытына қайта бағытталды, онда жолаушылар ағыны SW вагондарының сыйымдылығынан асып түсе бастады. Mainline Steam сонымен қатар Плиммертон қаласында (Веллингтонның солтүстігінде) орналасқан және оның бумен жүретін экскурсиялары үшін пайдаланылатын төрт қайта жаңартылған вагонына ие. Жаңа Зеландияның Mark 2 вагондарының барлығы BR-дің бастапқы нөмірлерін сақтайды.

Тайвань

Тайваньның қарбалас Батыс жағалау магистралін электрлендіру туралы шешім қабылданғаннан кейін, 1976 жылы BREL компаниясы Йорк қаласында Тайвань темір жол басқармасы үшін Марк 2 үлгісіне негізделген 13 бес вагонды электрлік пойыз құрастырылды. Алайда, электр жабдықтарындағы мәселелер мен артық салмақ салдарынан, түзету жұмыстары аяқталған соң ғана 1979 жылы пайдалануға берілді. Олар GEC электр жабдықтарымен жабдықталған және рельс еніне сәйкес салынған. Бұл пойздар Tze Chiang Limited Express экспресс бағдарламасында қолданылды. 2009 жылы қызметтен алынып тасталды.

Қырғызстан

Mark 2 дизайнына негізделген вагондар BREL компаниясы 1970 жылдардың аяғында Кения теміржол корпорациясы үшін жасаған.

ОО өлшемі

Осы жылдар ішінде көптеген британдық модельдік теміржол өндірушілер British Railways Mark 2 дизайнын өндірді. Hornby темір жолдары Mk. 2 BFK және TSO модельдерін 1960 жылдардың соңында шығарды және олар содан бері үзілістермен өндірісте болып келеді, кейде кейінірек нұсқалардың вагондарын бейнелеу үшін қолданылады (мысалы, Royal Train-дегі Mk.2 B BFK). Hornby 2013 жылы Mk2E нұсқасын 2014 жылғы ассортиментінде шығаратынын хабарлады. Бұл жаңадан жасалған модельдер болып табылады және негізгі ассортиментте де, RailRoad ассортиментінде де қолжетімді болады. Негізгі ассортименттің кейбіреулерінде ішкі жарықтандыру болады. Hornby Mk2E-нің үш нұсқасын шығарады, яғни FO, TSO және BSO. Airfix Mk. 2D BSO, FO және TSO модельдерін 1970 жылдардың соңында шығарды, оларды кейіннен оның ізбасарлары Mainline, Dapol және, ақырында, Hornby өндірді. Airfix Mk. 2D сол кездегі өте сапалы модель болды, ол көптеген заманауи өнімдерге қарағанда толыққандырақ еді және ол әлі де Hornby-де өндірілуде. Lima Mk. 2B BFK, FK және TSO, сондай-ақ Mk. 2E FO және TSO модельдерін өндірді. Бұл модельдер нақты өлшемнен шамамен 1 см кішкентай болды және Lima Hornby-ге өткеннен бері өндірілмейді. Bachmann Branchline 2000 жылдардың басында Mk. 2 және Mk. 2A BFK, BSO, FK және TSO модельдерін шығарды, олар әртүрлі ескі модельдерге қарағанда толыққандырақ болды. Bachmann 2013–14 жылдары өндіріске түсетін жаңа Mk. 2F BSO, DBSO, FO, RFB және TSO модельдерін де жариялады. 2021 жылдың соңында Irish Railway Models және оның британдық бөлімі Accurascale BR және NIR нұсқаларын қамтитын Mk. 2B модельдерінің ассортиментін жариялады. Бұл ассортиментте барлық нұсқалар бар. Accurascale брендімен BR нұсқалары жеке-жеке, ал Irish Railway Models брендімен NIR нұсқалары 3 вагондық жиынтықта сатылады.

N өлшемі

Graham Farish Mk.2F BSO, FO, RFB және TSO модельдерін шығарады, сондай-ақ 2013–14 жылдарға DBSO-ны қоса алғанда, жаңартылған модельдерін жариялады. Mk.2A BSO, FK және TSO модельдері 2012–13 жылдары жарияланды.