Жасырын тыңдау құрылғылары

Кіріспе

Бақылау құрылғысы

Жасырын тыңдау құрылғысы, көбінесе «кұлақ» немесе «сым» деп аталады, әдетте микрофонмен бірге шағын радио хабар таратушының үйлесімі болып табылады. «Кұлақшаларды» пайдалану, яғни тыңдау құрылғыларын орнату – бақылау, тыңшылық және полиция тергеулерінде кең таралған әдіс. Өзін-өзі қамтитын электрондық жасырын тыңдау құрылғылары 1950 жылдары барлау агенттіктерінде кеңінен қолданыла бастады, осы кезде технология ыңғайлы хабар таратушыны салыстырмалы түрде кішкентай корпусқа орнатуға мүмкіндік берді. 1956 жылы АҚШ Орталық барлау агенттігі транзисторларды пайдалана отырып, «Бақылау хабар таратушыларын» жобалап және құрастырып шығарды, бұл олардың өлшемдерін және қуат тұтынуын едәуір азайтты. Қозғалатын бөліктері болмағандықтан және қуат тиімділігі жоғары болғандықтан, бұл қатты күйдегі құрылғыларды кішкентай батареялармен жұмыс істетуге болады, бұл жасырын тыңдау процесінде революция жасады. «Кұлақша» міндетті түрде тыңдау үшін арнайы жасалған құрылғы болуы керек емес. Мысалы, қажетті жабдықтар болған жағдайда, ұялы телефонның микрофонын тіпті қоңырау шалмаған кезде де, телефонның жанындағы әңгімелерді тыңдау үшін қашықтан қосуға болады. Ол бір жерде орналасқан микрофоннан және дыбысты жазуға мүмкіндік беретін фонографпен жабдықталған қашықтан тыңдау бекетінен тұратын. Бұған қоса, бұл құрылғы дыбыстарды таратуға немесе мәтінді бір бөлмеден екінші бөлмедегі машинистке диктанттауға мүмкіндік беретін құрылғы ретінде де сатылды және бірнеше қылмыстық тергеулерде пайдаланылды.

Қылқан

"Сым" – адамның киімінің астына жасырылған, сол адамға жақын жердегі әңгімелерді құпия түрде тыңдау үшін қолданылатын құрылғы. "Сымдар" көбінесе полицияның жедел операцияларында күдіктілер туралы ақпарат жинау мақсатымен пайдаланылады. Бұл құрылғы заң қорғау органдарының қызметкерлері сөйленіп жатқан сөздерді бақылайтын алыс жерге сигнал жібереді. "Сым тағу" дегені – адамның әңгімені әдейі жазуы немесе әңгіме мазмұнын полицияның тыңдау бекетіне жеткізуі. Әдетте, көзге түспейтіндей етіп, денеге бір құрылғы бекітіледі, мысалы, микрофон сымын кеудеге таспамен жабыстыру арқылы. "Сым тағып жүрген" жасырын агенттер – гангстерлік және полициялық фильмдер мен телешоуларда жиі кездесетін сюжеттік элемент. Типик көріністе қылмыскерлер күдіктінің "сым тағып жүр" деп күмәнданып, оның көйлегін жыртып, алдауды ашуы мүмкін. Қылмыстық ұйымға енген тыңшыға киімінің астына "сым" тағу тапсырылуы мүмкін. Сым тағу қауіпті деп есептеледі, себебі оны анықтаған жағдайда тыңшыға қатысты зорлық-зомбылық немесе басқа да кек алу шаралары қолданылуы мүмкін.

Қашықтан іске қосылатын ұялы телефон микрофондары

Ұялы телефон (көшпелі телефон) микрофондарын физикалық қолжетімсіздіксіз қашықтан қосуға болады. Бұл "көшпелі тыңшы" мүмкіндігі құқық қорғау органдары мен барлау қызметтері жақын жердегі әңгімелерді тыңдау үшін пайдаланған. 1988 жылы АҚШ соты ФБР-дің Миссисипи штатының Галфпорт қаласындағы күдікті бұрынғы кокаин сатушыларына қарсы сот ордерімен қолданған ұқсас техниканы қабылдауға болатынын шешті. Тек микрофондар ғана емес, сонымен қатар пайдаланушыға ешқандай хабарламасыз Android және iOS құрылғыларындағы үшінші тарап қолданбалары қол жеткізе алатын, сырттай қарағанда зиянсыз қозғалыс сенсорлары да смартфондарда тыңдау арнасы болып табылады.

Оптикалық көздерден алынған дыбыс

Лазерлік микрофонды бөлмедегі нысанға немесе терезе шынына бағытталған лазер сәулесінен дыбысты қалпына келтіру үшін қолдануға болады. Зерттеушілер сондай-ақ, дыбыс діріліне сезімтал, жұқа заттардың – мысалы, үй өсімдігі немесе картоп қыпсы – бейнесінен дыбысты қайта құру әдісін жасап шығарды.

Пайдалану үлгілері

Елшіліктер мен басқа да дипломатиялық өкілдіктер жиі тыңдау операцияларының нысаны болады. 1956 жылы Оттавадағы Кеңес елшілігі Канада үкіметі мен MI5 қызметі тарапынан құрылысы кезінде тыңдалған. 1958 және 1959 жылдары Гаагадағы Ресей елшілігі BVD және ЦРУ қызметтерімен Easy Chair Mark III тыңдау құрылғысы арқылы тыңдалған. КГБ-ның Мәскеудегі Батыс Германия елшілігін тыңдауын неміс инженері Хорст Швикман анықтады, бұл 1964 жылы Швикманға шабуыл жасауға себеп болды. Ұлы мөр 1946 жылы Кеңес Одағының Мәскеудегі АҚШ елшісіне сыйға берілген, ал 1952 жылы ғана табылған АҚШ Ұлы мөрінің көшірмесіне жасырылған. Бұл құрылғының қуат көзі мен белсенді компоненттері болмағандықтан, оны анықтау өте қиын болды – ол жаңа типтегі пассивті резонанстық қуыс құрылғысы еді. Құрылғының ішінде бөлмедегі әңгімелердің дыбыр толқындарымен бірге қозғалатын металл мембрана болды. Сырттан радио сәулесімен жарықтандырылғанда, қуыс жиілігі модуляцияланған сигналды қайтаратын еді. 1970-ші жылдары АҚШ-тың Мәскеудегі елшілігі құрылысы кезінде кеңестік агенттер жұмысшылар кейпінде тыңдау құрылғыларын орнатқан. 1980-ші жылдардың басында құрылғылар табылғанда, тіпті бетон бағаналардың да тыңдау құрылғыларына толы екені анықталды, сондықтан ғимаратты бұзып, АҚШ материалдарымен және еңбегімен салынған жаңа ғимаратпен алмастыруға тура келді. 1984 жылы АҚШ-тың Мәскеудегі елшілігі мен Ленинградтағы консулдығында кем дегенде 16 IBM Selectric теріс машинасында тыңдау құрылғылары табылды. Бұл өте күрделі құрылғылар 1976-1984 жылдар аралығында кеңестіктер орнатқан және металл тіреу таяқшаларының ішінде жасырылған. Магнитометрлердің көмегімен теріс машинаның ішіндегі металл таяқшалардың қозғалысын (тұтқалық интерпозерлер) анықтау арқылы ақпараттар ұрланған. Деректер содан кейін сығымдалып, бір-бірінен кейін жіберілген. 1990 жылы Австралияның Канберра қаласындағы Қытай Халық Республикасының елшілігіне Австралияның құпия барлау қызметі UKUSA Echelon жобасының аясында тыңдау орнатқаны туралы хабарланды. 2003 жылы Лондондағы Пәкістан елшілігінің ғимаратында тыңдау құрылғылары табылды; MI5 жалдаған мердігерлер 2001 жылы ғимаратқа тыңдау құрылғыларын орнатқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер Берлиндегі "Салон Китти" деген жезөкше үйін басып алып, клиенттерді тыңдау үшін жасырын микрофондарды қолданған. Соғыс кезінде британдықтар Трент паркінде ұсталған неміс ұшқыштарын тыңдау үшін жасырын тыңдау құрылғыларын қолданған. 1970-ші жылдардың соңында Венадағы ОПЕК штаб-пәтеріндегі кездесу залында тыңдау құрылғысы табылды. Құрылғы АА жүйесінен дыбысты қабылдайтын индукциялық катушка арқылы ұстап алып, оны 600 МГц жиілігіне жақын жиілікте субтасымалдаушы дыбыспен бүркеп жіберген. Тыңдау құрылғысын кім орнатқаны анықталмады. Канадалық саясатшы Колин Тэтчердің кейінірек әйелін өлтіруде кінәлі деп танылуына пайдаланылған мәлімдемелері жасырын түрде жазылған. Жазу құрылғысы Тэтчердің бұрын қылмысына көмектесу үшін көмек сұраған адамына жасырылған. 2003 жылдың наурыз айында Брюссельдегі Еуропалық Одақтың штаб-пәтерінде Франция мен Германия делегацияларының кеңселерде электронды тыңдау құрылғылары табылды. Басқа делегациялардың кеңселерде де құрылғылар табылды. Телефон тыңдау жүйелерінің ашылуы туралы алғаш рет Le Figaro газеті хабарлаған, ол АҚШ-ты кінәлады. Мельбурн бандиттерінің қатысуымен болған кісі өлтіруге қатысқан Томас Хеншеллдің машинасына полиция тыңдау құрылғысын орнатқан. 1999 жылы АҚШ АҚШ Мемлекеттік департаменті штаб-пәтерінде дипломаттар пайдаланатын жоғарғы қабаттағы конференц-залға тыңдау құрылғысын орнатты деген айыппен ресейлік дипломатты елден шығарып жіберді. 2001 жылы Қытай Халық Республикасының үкіметі Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы Цзян Цзэминьнің ресми ұшағы ретінде сатып алынған Боинг 767 ұшағында жиырма жеті тыңдау құрылғысы табылды деп мәлімдеді. 2003 жылы Алястер Кэмпбелл (1997-2003 жылдары Ұлыбритания Премьер-министрінің байланыс және стратегия жөніндегі директоры) өзінің "Блэр жылдары: Алястер Кэмпбелл күнделіктері" атты мемуарларында Үндістанның барлау қызметтері Премьер-министр Тони Блэрдің қонақ бөлмесіне екі тыңдау құрылғысын орнатқанын мәлімдеді. Тыңдау құрылғысы 2001 жылы Блэрдің Нью-Делиге жасаған ресми сапары кезінде қонақ үйде табылған. Қауіпсіздік қызметі оны алып тастау үшін қабырғаны бұрғылау қажет екенін айтқандықтан, ол басқа бөлмеге ауысты. 2004 жылы Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымы кеңсесінің кездесу залында тыңдау құрылғысы табылды. 2008 жылы Кеңес Одағының акробатикалық тобы 1968 жылы шамамен Елизавета II-ге сыйға берген электрлік самовар қауіпсіздік шаралары ретінде Балморал сарайынан алынып тасталды, өйткені оның сымдарында тыңдау құрылғысы болуі мүмкін деген қорқыныш болды. 1972 жылдың 6 желтоқсанында Орталық барлау агенттігі Виньнен оңтүстік-батысқа қарай 24 шақырым жерде орналасқан көп желілік магистральға сымды орнатып, Вьетнам соғысын аяқтау бойынша келіссөздерге қатысты вьетнамдық коммунистердің хабарламаларын ұрлады. 1970-ші жылдардағы Уотергейт жанжалы.

Embassies and other diplomatic posts are often the targets of bugging operations. The Soviet embassy in Ottawa was bugged by the Government of Canada and MI5 during its construction in 1956. The Russian Embassy in The Hague was bugged by the BVD and the CIA in 1958 and 1959 using an Easy Chair Mark III listening device. Extensive bugging of the West German embassy in Moscow by the KGB was discovered by German engineer Horst Schwirkmann, leading to an attack on Schwirkmann in 1964. The Great Seal bug was hidden in a copy of the Great Seal of the United States, presented by the Soviet Union to the United States ambassador in Moscow in 1946 and only discovered in 1952. The bug was unusual in that it had no power source or active components, making it much harder to detect—it was a new type of device, called a passive resonant cavity bug. The cavity had a metallic diaphragm that moved in unison with sound waves from a conversation in the room. When illuminated by a radio beam from a remote location, the cavity would return a frequency modulated signal. The United States Embassy in Moscow was bugged during its construction in the 1970s by Soviet agents posing as laborers. When discovered in the early 1980s, it was found that even the concrete columns were so riddled with bugs that the building eventually had to be torn down and replaced with a new one, built with US materials and labor. In 1984, bugs were discovered in at least 16 IBM Selectric typewriters in the US Embassy in Moscow and the US Consulate in Leningrad. The highly sophisticated devices were planted by the Soviets between 1976 and 1984 and were hidden inside a metal support bar. Information was intercepted by detecting the movements of metal bars inside the typewriter (the so called latch interposers) by means of magnetometers. The data was then compressed and transmitted in bursts. In 1990, it was reported that the embassy of the People's Republic of China in Canberra, Australia, had been bugged by the Australian Secret Intelligence Service as part of the UKUSA Project Echelon. In 2003, the Pakistani embassy building in London was found bugged; contractors hired by MI5 had planted bugs in the building in 2001. During World War II, the Nazis took over a Berlin brothel, Salon Kitty, and used concealed microphones to spy on patrons. Also during the war, the British used covert listening devices to monitor captured German fighter pilots being held at Trent Park. In the late 1970s, a bug was discovered in a meeting room at the OPEC headquarters in Vienna. The bug intercepted the audio from the PA system via a pickup coil and transmitted it on a frequency near 600 MHz using subcarrier audio masking. It was not discovered who was responsible for planting the bug. Colin Thatcher, a Canadian politician, was secretly recorded making statements which would later be used to convict him of his wife's murder. The recording device was concealed on a person Thatcher had previously approached for help in the crime. Electronic bugging devices were found in March 2003 at offices used by French and German delegations at the European Union headquarters in Brussels. Devices were also discovered at offices used by other delegations. The discovery of the telephone tapping systems was first reported by Le Figaro newspaper, which blamed the US. The car of Thomas Hentschell, who was involved in the Melbourne gangland killings, was bugged by police. In 1999, the US expelled a Russian diplomat, accusing him of using a listening device in a top floor conference room used by diplomats in the United States Department of State headquarters. In 2001, the government of the People's Republic of China announced that it had discovered twenty seven bugs in a Boeing 767 purchased as an official aircraft of the General Secretary of the Chinese Communist Party, Jiang Zemin. In 2003, Alastair Campbell (who was Director of Communications and Strategy from 1997 to 2003 for the British Prime Minister) in his memoirs The Blair Years: The Alastair Campbell Diaries alleged that two bugs were discovered in the hotel room meant for visiting Prime Minister Tony Blair planted by Indian intelligence agencies. The alleged bug discovery was at a hotel during Blair's official visit to New Delhi in 2001. Security services supposedly informed him that the bugs could not be removed without drilling the wall and therefore he changed to another room. In 2004, a bug was found in a meeting room at the United Nations offices in Geneva. In 2008, it was reported that an electric samovar presented to Elizabeth II in about 1968 by a Soviet aerobatic team was removed from Balmoral Castle as a security precaution amid fears that its wiring could contain a listening device. On 6 December 1972, the Central Intelligence Agency placed a wire tap on a multiplex trunk line 24 kilometers southwest of Vinh to intercept Vietnamese communist messages concerning negotiating an end to the Vietnam War. The Watergate scandal in the 1970s.

Тыңдау құралдары мен Ұлыбритания заңы

Ұлыбритания заңдары бойынша тыңдау құрылғыларын пайдалануға рұқсат беріледі, егер олар деректерді қорғау және адам құқықтары заңдарына сәйкес қолданылса. Егер мемлекеттік орган немесе ұйым тыңдау немесе жазу құрылғыларын қолдану ниетінде болса, олар Тергеу өкілеттіктерін реттеу туралы заңмен (RIPA) белгіленген заңдарды сақтауы тиіс. Көбінесе, аудионы қоғамдық жерде немесе өз үйінде жасырын түрде жазуға рұқсат етіледі.

Тыңдау және жазу құрылғысын пайдаланудың құқықтық талаптары

Қоғамдық қолдануға рұқсат етілмеген тыңдау немесе жазу құрылғыларын пайдалану заңсыз. Адамдар тыңдау немесе жазу құрылғыларын негізді қауіпсіздік және қауіпсіздік мақсатымен, жеке өмірге қатысты заңдар шеңберінде ғана қолдана алады. Көптеген адамдар өздерінің мүлігінде көршілердің шағымдары бойынша артық шудың дәлелін жинау үшін тыңдау құрылғыларын пайдаланады, және бұл жағдайлар нормативтік ережелерге сәйкес келгенде заңды болып табылады.

Тыңдау және жазу құрылғыларын заңды пайдалану

Аудио тыңдау немесе жазу құрылғыларын қоғамдық орындарда, кеңседе немесе бизнес аймағында немесе жеке үйде пайдалану заңды. Көптеген адамдар тыңдау құрылғыларын дәлелдерді жазуға немесе өздеріне сілтеме жасау үшін жазбалар жасауға пайдаланады. Сонымен қатар, Конгресс 1986 жылғы Электрондық коммуникациялардың құпиялылығы туралы заңды (ECPA) қабылдады. Бұл заң 1968 жылғы Федералды тыңдау туралы заңды жаңартты. Федералды тыңдау туралы заң телефон желілері арқылы сөйлесуді тыңдауды қарастырды, бірақ компьютер немесе басқа да цифрлық деректерді тыңдауды қарастырмады. Бұл заң АҚШ-тың Патриоттық заңына сәйкес ECPA-ны нақтылау және жаңғырту үшін жаңартылды. ECPA үш бөлімнен тұрады. I бөлім кез келген адамның сымдық, ауызша немесе электрондық байланыстарды тыңдауын немесе тыңдауға тырысуын, сондай-ақ басқа біреуді мұндай тыңдауға итермелеуін тыйымдайды. Сондай-ақ, келісімсіз немесе заңсыз тыңдалған телефон арқылы алынған ақпаратты сақтауға тыйым салынады. Сонымен қатар, АҚШ үкіметтің немесе жеке азаматтардың "сымдық, ауызша немесе электрондық байланыстарды" рұқсатсыз тыңдауын тыйым салатын Wiretap Act заңын қабылдады. Бұл заң мемлекеттік қызметкерлерге тыңдау іс-шараларын рұқсат ету үшін ордер алу процедурасын белгілейді. Мұндай заңдар Конгресс жүргізген тергеулерге жауап ретінде қабылданды, олар келісімсіз немесе заңды түрде бекітілмеген мемлекеттік және жеке тыңдаудың көптеген жағдайларын анықтады. АҚШ-та электрондық бақылау Конституциямен, атап айтқанда, Төртінші түзетумен қорғалған деп есептеледі, ол үкіметтің негізсіз іздеуінен және тәркілеуінен қорғайды, және АҚШ Жоғарғы Соты оны электрондық бақылау ретінде қарастырады.

Мемлекеттер арасындағы айырмашылық

Тыңдау құрылғылары АҚШ-тағы бірнеше заңнамалық органдармен реттеледі. АҚШ-тағы штаттар арасында тыңдау құрылғыларына қатысты заңдар әртүрлі. Әдетте, бұл айырмашылық штаттың бір немесе екі тараптың келісімін талап ететін штат екендігіне байланысты болады. Бір тараптың келісімін талап ететін штаттарда жазуды бір ғана тарап мақұлдаса жеткілікті, ал екі тараптың келісімін талап ететін штаттарда барлық тараптар жазуға келісуі керек. Көптеген штаттарда төменде көрсетілген келісім талаптары тараптардың жеке меншік сияқты құпиялылыққа құқығы бар жағдайларда ғана қолданылады және қоғамдық жерлерде қолданылмайды. (Кейбір жағдайларда қоғамдық орындардағы әңгімелерге де қорғау қолданылуы мүмкін.) +Штат бойынша келісім беруге міндетті тараптарБір тараптың келісімімен штаттарБарлық тараптың келісімімен штаттарАлабамаКалифорнияАляскаКоннектикутАризонаДелавэрАрканзасФлоридаКолорадоИллинойсКолумбия округі (Д.К.)МэрилендГрузияМассачусетсГавайиМичиганАйдахоМонтанаИндианаНевадаАйоваЖаңа ГэмпширКанзасОрегонКентуккиПенсильванияЛуизианаВермонтМайнВашингтонМиннесотаМиссисипиМиссуриНебраскаНью-ДжерсиЖаңа МексикаНью-ЙоркСолтүстік КаролинаСолтүстік ДакотаОгайоОклахомаРод-АйлендОңтүстік КаролинаОңтүстік ДакотаТеннессиТехасЮтаВирджинияБатыс ВирджинияВисконсинВайоминг