Кіріспе

Италиялық опера әншісі

Марио Анкона (28 ақпан 1860 – 23 ақпан 1931) – көрнекті итальяндық баритон және белканто өнерінің шебері. Ол "Операның алтын ғасыры" деп аталатын дәуірде Еуропа мен Американың ең маңызды опера театрларында өнер көрсеткен.

Мансап

Анкона 1860 жылдың 28 ақпанында Тосканадағы Ливорно қаласында орта таптық еврей отбасында дүниеге келді. Бизнеспен айналысқаннан кейін ол туған қаласы Ливорнода Маттейни деген жергілікті ән оқытушысынан дауыс сабақтарын алуды шешті. Кейін Миланда Джузеппе Чимадан сабақ алды. Анконаның 1880 жылы әуесқой ретінде алғаш рет сахнаға шыққаны айтылады; бірақ «The Concise Oxford Dictionary of Opera» сөздігінде келтірілген мәліметтерге сәйкес, одан кейінгі көптеген өнер көрсетулерінің, орындарының және мансаптық жетістіктерінің тізімі осы сөздіктен алынған. Оның операдағы алғашқы кәсіби өнері 1889 жылы болды, ол Массене операсы «Лахор королінде» Синдия рөлін орындады. Ұзақ өтпей ол Италияның басты театры – Миланның Ла Скала театрында Массене операсы «Ле Сидте» ойнады. Дебютінен кейін Ла Скалаға келгені оның әуесқойлық кезеңде алған кәсіби дайындығының жоғары деңгейін көрсетеді. 1892 жылдың 21 мамырында Анкона Леонкаваллоның «Пальяччи» операсының тұңғыш қойылымында Сильвио рөлін орындауға шақырылды. Бұл қойылым Миланның Театро Дал Верме театрында Артуро Тосканинидің дирижерлігімен өтті. Келесі жылы ол Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында «Пальяччи» операсының Лондондағы тұңғыш қойылымында өнер көрсетті. Алайда бұл жолы ол Тонио рөлін орындады. (Сопрано әншісі Нелли Мельба және тенор Фернандо Де Лусия да жоғары деңгейдегі актерлік құрамда болды.) Анкона 1901 жылға дейін Ковент-Гарденде үнемі өнер көрсетіп, Лондон көрермендерінің жоғары бағасын алды. Ол сондай-ақ Каир, Лиссабон, Мадрид, Варшава, Мәскеу, Санкт-Петербург, Чикаго, Бостон және Буэнос-Айрес қалаларында қонақ әнші ретінде ән шырқады. Нью-Йорк Метрополитен Операсы оны алғаш рет 1893 жылы жұмысқа алды. Ол 1897 жылға дейін Метте табысты өнер көрсетіп, содан кейін Еуропаға оралды. 1906-1908 жылдары ол Нью-Йоркке қайта оралды, бұл жолы Оскар Хаммерштейн I құрған Манхэттен опера компаниясына қосылды, онда оған жомарт ақы төленді. Ол Метке тікелей бәсекелес болған осы компанияның ерекше сүйіктісі болды. Оның Моцарттың «Дон Джованни» операсын көркем орындауы газет сыншылары мен Манхэттен көрермендерінің мақтауына ие болды. Анкона 1908 жылы Парижде және 1914 жылы Сара Бернхардт театрында ән шырқады, онда Бернхардт оны тамаша ән салғаны үшін жеке мақтады. Француз актрисасы Анконаның ән өнерін бағалаған жалғыз адам емес. Атлантиканың екі жағындағы музыка сыншылары Анконаны оның әдемі ән салу стилі мен керемет дауысы үшін мақтады, оның жоғары регистрі оңай және дауысы толық дыбысты шығарды. Шындығында, ұлы тенор Жан де Реске оны өз дәуірінің ең жақсы білім алған итальяндық баритоны деп атады. Оның актерлік шеберлігі жетілмеген, сондықтан ол ерекше қиялшыл немесе қызықты интерпретациялық суретші деп саналмайды. Оның дене бітімі Англия королі Эдуард VII-ге ұқсайды деп айтылады, себебі оның үшкір сақалы мен кең белдігі болған. Анконаның басқа да бірінші дәрежелі баритондардың қатаң бәсекесіне қарамастан, өзін ірі әнші ретінде таныта білгені оның вокалист ретіндегі сапасының дәлелі. 1889 жылы дебюті мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы арасындағы кезеңде оның негізгі итальяндық бәсекелестері: Маттиа Баттистини, Антонио Скотти, Джузеппе Пачини, Антонио Магни Колетти, Джузеппе Кампанари және Джузеппе Кашман (туған Жосип Касман) және жас ұрпақтың веризм операсынан әсер алған баритондары Титта Руффо, Риккардо Страчиари, Паскуале Амато, Джузеппе Де Лука, Эухенио Жиральдони, Марио Саммарко, Доменико Виглионе Боргези және болашақ жаңадан келген Карло Галеффи.

Репертуар

"The Record of Singing" кітабының авторы, сыншы Майкл Скотттың пікірінше, Анконаның тегіс, ағымды және нақты ән айту әдісі веризм қозғалысынан бұрын пайда болған. Оның стилі мен техникасы Верди операларына, сондай-ақ Беллини мен Доницеттидің белканто туындыларына (мысалы, "I Puritani", "Lucia di Lammermoor" және "La favorite") ерекше жақсы сай келді. Анконаның Верди репертуарына Гермонт, Ди Луна, Риголетто, Амонасро және Яго, сондай-ақ "Эрнани" операсынан Дон Карлос кірді. Анкона Леонкаваллоның (Силвио және Тонио), Пуччинидің (Леско және Марчелло), Масканьидің (Альфио және Дэвид "L'amico Fritz" операсынан), Джорданоның (Жерар "Андреа Шениеде" операсынан), Моцарттың (Дон Джованни және Фигаро) және Вагнердің (Волфрам, Тельрамунд және кейде Ханс Сакс) жазған рөлдерін де орындады. Ол сондай-ақ Майербер, Гуно, Бизе және, біз көргендей, Массене жазған француз операларында да өнер көрсетіп, Невер, Хоэль, Сциндья, Эскамильо, Зурга және Валентин сияқты рөлдерді сомдады.

Зейнетақы, қайтыс болу және мұрагерлік туралы жазба

1916 жылы сахнадан зейнеткерлікке шыққанда Анконаның дауысы әлі де жақсы күйде болды. Ол кезде Еуропада Бірінші дүниежүзілік соғыс өршіп тұрған шақ еді, және Анкона Чикаго опера компаниясымен бірге өнер көрсетіп жатқан. Зейнеткерлікке шыққан соң, ол өзін оқыту ісіне арнады. 1931 жылдың 23 ақпанында Флоренцияда өкпе рагынан қайтыс болды. Анконаның мансабына қатысты құжаттардың, фотосуреттердің және басқа да заттардың кең жиынтығы Калифорниядағы Стэнфорд университетінің Ұялатылған дыбыс мұрағатында сақтаулы. Бірақ, әлдеқандай сәттілікке орай, Анконаның табиғи дауысы 20 ғасырдың басындағы алғашқы он жылдықта Pathé үшін 1905–06 жылдары және одан да құндысы, Victor Talking Machine Company үшін 1907–08 жылдары жасаған граммофондық жазбалар арқылы сақталған. Оның Victor компаниясында жазған жиырма жазбасы қазір CD форматында қолжетімді (төменде қараңыз). Олар Верди, Беллини, Доницетти, Мейербер, Гуно, Бизе, Леонкавалло және Джорданоның опералық ариялары мен дуэттерінен тұратын бірнеше әннен құралған.