Руджеро Леонкавалло: өмір және шығармашылығы

Кіріспе

Италия композиторы (1857–1919)

Руджеро (немесе Руджиеро) Леонкавалло (/UK/, /l//eɪ//ɒ//n//k//æ/'/v//æ//l//oʊ/ LAYonkavALoh, /US/, /l//eɪ//oʊ//n//k//ə/'/v//ɑː//l//oʊ//, // //k//ɑː/'/ / LAYohnkəVAHloh, kah , ; 23 сәуір 1857 – 9 тамыз 1919) – итальян опера композиторы және либретто авторы. Ол өмірі бойында көптеген опералар мен әндер жазса да, оның ең танымал туындысы – «Пальяччи» (1892) операсы болды, өзінің бұл үлкен жетістігінен арылуға тырысқанына қарамастан. Бүгінгі күні ол негізінен «Пальяччи» операсымен танымал, ол опера репертуарындағы ең көп орындалатын және танымал туындылардың бірі. Оның басқа да шығармаларының ішінде Энрико Карузо танымал еткен «Маттината» әні және «La Nuit de mai» симфониялық поэмасы бар.

Өмірбаян

Винченцо Леонкаваллоның ұлы, полиция судьясы және судья, Леонкавалло 1857 жылдың 23 сәуірінде Неаполь қаласында, Екі Сицилия Корольдігінде дүниеге келген. Бала кезінде Леонкавалло әкесімен бірге Калабриядағы Монтальто Уффуго қаласына көшіп, онда жасөспірім шағын өткізген. Кейін Неапольге оралып, қаладағы Сан-Пьетро-а-Маджелла консерваториясында, содан кейін Болонья университетінде атақты итальян ақыны Джосуэ Кардуччиден әдебиетті оқыған. 1879 жылы Леонкаваллоның ағасы Джузеппе, Мысыр Сыртқы істер министрлігінің баспасөз бөлімінің директоры, жас інісіне Каирге барып, пианинодағы шеберлігін көрсетуге кеңес берген. Кедив Исмаил тақтан түскеннен кейін келген Леонкавалло жаңа кедив Тевфик пашаның бауырына фортепиано сабақтарын берумен және пианиношы болып жұмыс істеумен айналысқан. Мысырдағы уақыты 1882 жылы Александрия мен Каирдегі Ураби бастаған көтерілістерден кейін күрт аяқталды, сол кезде композитор Францияға кетіп қалған. Парижде Леонкавалло Монмартрда тұрақтап, Рю-ду-Фаубор-Сен-Дени көшесіндегі агент арқылы сенбі күнгі концерттерде көбінесе кафелерде өнер көрсететін әртістерге аккомпаниатор және оқытушы болып жұмыс тапқан. Осы кезде ол Берта Рембомен (1869–1926) танысқан, ол оның сүйікті шәкірті болған және 1895 жылы оның әйелі атанған. Француз романтиктерінен, әсіресе Альфред де Мюсседен күш алып, Леонкавалло Мюссенің өлеңдеріне негізделген «Май түні» атты симфониялық поэманы жазуға кіріскен. Бұл шығарма 1886 жылы Парижде аяқталды және 1887 жылдың сәуір айында тұсаукесері өткізіліп, сыншылардың мақтауына ие болды. Осы жетістігінен кейін Леонкавалло мен Рембо Миланға оралып, опера композиторы ретінде мансабын бастады. Италияға оралғаннан кейін Леонкавалло бірнеше жыл оқытумен және бірнеше операның қойылымын алуға тырысты, әсіресе «Чаттертон» операсы. 1890 жылы ол Пьетро Масканьидің «Кавальерия рустикана» операсының үлкен табысын көрді және өзінің «Пальяччи» веризм операсын шығаруға асықты. (Леонкаваллоның айтуынша, бұл операның сюжеті нағыз өмірдегі оқиғаға негізделген: ол Монтальто Уффугодағы кісі өлтіру ісі бойынша сотта әкесі төрағалық еткенін мәлімдеді.) «Пальяччи» 1892 жылы Миланда көрсетілді және бірден сәттілікке ие болды; бүгінгі таңда Леонкаваллоның стандартты опералық репертуарындағы жалғыз туындысы осы опера. Оның ең танымал ариясы «Vesti la giubba» («Костюмды киіңіз» немесе, көне аудармада, «Көңіл көтеріңіз») Энрико Карузомен жазылған және әлемдегі бірінші миллион дана сатылған жазба деп есептеледі (бірақ бұл, мүмкін, Карузоның 1902, 1904 және 1907 жылдары жасаған әртүрлі нұсқаларының жиынтығы). Келесі жылы оның «И Медичи» операсы да Миланда қойылды, бірақ ол да, «Чаттертон» да (1896 жылы кейін қойылды) – ерте туындылары – ұзақ уақытқа созылған қолдау таппады. Дегенмен, «Чаттертонның» көп бөлігі 1908 жылы «Граммофон компаниясы» (кейін HMV) жазды, ал Marston Records 100 жылдан кейін CD-де қайта өңдеді. Леонкавалло өзі спектакльді өткізді немесе кем дегенде өндірісті бақылады. Тек Леонкаваллоның «Богема» операсы 1897 жылы Венецияда қойылғанда ғана оның таланты көпшілік назарына ілікті. Алайда, ол 1896 жылы премьерасы өткен Пуччинидің сол тақырыптағы операсынан көлеңкеде қалды. Леонкаваллоның екі тенорлық ариясы әлі күнге дейін, әсіресе Италияда, кейде орындалады. Леонкаваллоның 1900 жылдары жазған келесі опералары: «Zazà» (Метрополитен опера театрында Джеральдин Фаррардың 1922 жылы өткен әйгілі қоштасу қойылымының операсы) және 1904 жылғы «Der Roland von Berlin». 1906 жылы композитор Нью-Йоркте өзінің музыкасының концерттерін орындау үшін Ла Скаладан әншілер мен оркестр музыканттарын шақырды, сондай-ақ Америка Құрама Штаттары бойынша кең ауқымды турне жасады. Тур жалпы алғанда сәтті өтті. Ол 1912 жылы Лондонда итальян тілінде премьерасы өткен «Зингари» операсымен қысқа уақытқа сәттілікке жетті, ол «Hippodrome Theatre» театрында ұзақ уақыт қойылды. «Зингари» Америка Құрама Штаттарына да жетті, бірақ көп ұзамай репертуардан жоғалып кетті. Бірқатар оперетталардан кейін Леонкавалло «Эдипоре» операсымен соңғы рет шынайы күш сынағандай көрінеді. Леонкаваллоның жұмысын аяқтады деп есептелген, бірақ оркестрлеуді аяқтамай қайтыс болған, ол 1945 жылы аяқталды. Алайда Конрад Драйденнің Леонкаваллоның өмірбаянын жариялауымен Леонкаваллоның бұл жұмысты мүлдем жазбағаны белгілі болды (бірақ ол Леонкаваллоның тақырыптарын қамтиды). Драйденнің зерттеуін қарастырған бір мақалада былай делінген: «Осы әдемі «Эдипоре» операсын тіпті Леонкавалло жазған да емес. Оның жесірі басқа композиторға «Дер Роланд фон Берлин» музыкасын пайдалана отырып, жаңа опера жасауға тапсырыс берген. Драйден Леонкаваллоның хаттарында опера туралы бірде-бір сілтеме таппады, сондай-ақ қолмен жазылған нотада оның бірде-бір жазуы жоқ». Пеннаккио операны жасаған немесе Леонкаваллоның жартылай аяқталған жұмысын аяқтау үшін оның бұрынғы музыкасын пайдаланған болуы мүмкін.

The son of Vincenzo Leoncavallo, a police magistrate and judge, Leoncavallo was born in Naples, Kingdom of the Two Sicilies, on 23 April 1857. As a child, Leoncavallo moved with his father to the town of Montalto Uffugo in Calabria, where he lived during his adolescence. He later returned to Naples and was educated at the city's San Pietro a Majella Conservatory and later the University of Bologna studying literature under famed Italian poet Giosuè Carducci. In 1879, Leoncavallo's uncle Giuseppe, director of the press department at the Foreign Ministry in Egypt, suggested that his young nephew come to Cairo to showcase his pianistic abilities. Arriving shortly after the deposition of Khedive Ismail, Leoncavallo eventually secured work as a piano teacher and pianist to the brother of the new Khedive Tewfik Pasha. His time in Egypt concluded abruptly in 1882 after revolts in Alexandria and Cairo led by ‘Urabi in which the composer quickly departed for France. In Paris, Leoncavallo found lodging in Montmartre. An agent located in the Rue du Faubourg Saint Denis secured Leoncavallo employment as an accompanist and instructor for artists who performed in Sunday concerts mostly at cafés. It was during this time that he met Berthe Rambaud (1869–1926) a "preferred student", who became his wife in 1895. Increasingly inspired by the French romantics, particularly Alfred de Musset, Leoncavallo began work on a symphonic poem based on Musset's poetry entitled La nuit de mai. The work was completed in Paris in 1886 and premiered in April 1887 to critical acclaim. With this success and now with enough accumulated money Leoncavallo and Rambaud would return to Milan to begin his career as a composer of opera. Back in Italy, Leoncavallo spent some years teaching and attempting ineffectively to obtain the production of more than one opera, notably Chatterton. In 1890 he saw the enormous success of Pietro Mascagni's Cavalleria rusticana and wasted no time in producing his own verismo work, Pagliacci. (According to Leoncavallo, the plot of this work had a real life origin: he claimed it derived from a murder trial in Montalto Uffugo, over which his father had presided.) Pagliacci was performed in Milan in 1892 with immediate success; today it is the only work by Leoncavallo in the standard operatic repertory. Its most famous aria, "Vesti la giubba" ("Put on the costume" or, in the better known older translation, "On with the motley"), was recorded by Enrico Caruso and laid claim to being the world's first record to sell a million copies (although this is probably a total of Caruso's various versions of it, made in 1902, 1904 and 1907). The next year his I Medici was also produced in Milan, but neither it nor Chatterton (belatedly produced in 1896)—both early works—obtained much lasting favour. Much of Chatterton, however, was recorded by the Gramophone Company (later HMV) as early as 1908, and remastered on CD almost 100 years later by Marston Records. Leoncavallo himself conducts the performance or at very least supervises the production. It was not until Leoncavallo's La bohème was performed in 1897 in Venice that his talent obtained public confirmation. However, it was outshone by Puccini's opera of the same name and on the same subject, which was premiered in 1896. Two tenor arias from Leoncavallo's version are still occasionally performed, especially in Italy. Subsequent operas by Leoncavallo in the 1900s were: Zazà (the opera of Geraldine Farrar's famous 1922 farewell performance at the Metropolitan Opera), and 1904's Der Roland von Berlin. In 1906 the composer brought singers and orchestral musicians from La Scala to perform concerts of his music in New York, as well as making an extensive tour of the United States. The tour was, all in all, a qualified success. He had a brief success with Zingari, which premiered in Italian in London in 1912, with a long run at the Hippodrome Theatre. Zingari also reached the United States but soon disappeared from the repertoire. After a series of operettas, Leoncavallo appeared to have tried for one last serious effort with Edipo re. It had always been assumed that Leoncavallo had finished the work but had died before he could finish the orchestration, which was completed by However, with the publication of Konrad Dryden's biography of Leoncavallo it was revealed that Leoncavallo may not have written the work at all (although it certainly contains themes by Leoncavallo). A review of Dryden's study notes: "That fine Edipo re was not even composed by [Leoncavallo]. His widow paid another composer to concoct a new opera using the music of Der Roland von Berlin. Dryden didn't find one reference to the opera in Leoncavallo's correspondence nor is there a single note by him to be found in the handwritten score." Pennacchio may either have concocted the opera or may have had to do more to Leoncavallo's more or less complete work to "fill in the gaps" using Leoncavallo's earlier music.

Өлім және мұра

Леонкавалло 1919 жылғы 9 тамызда Тосканадағы Монтекатини Терме қаласында қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі екі күннен кейін өтті, оған жүздеген адам қатысты, олардың ішінде әріптес композитор Пьетро Маскани және ұзақ жылдар бойы бәсекелес болған Джакомо Пуччини де болды. Ол Флоренциядағы Cimitero delle Porte Sante зиратына жерленді. Оның қайтысынан 70 жыл өткен соң, композитордың мәйітін Швейцарияның Бриссаго қаласына көшіру науқаны басталды. Бұл науқан Леонкаваллоның өзінің бастапқыда сол жерде жерленгісі келгенін көрсететін хатқа сүйенді, бірақ аталған хат ешқашан табылған жоқ. Леонкавалло Бриссагоның құрметті азаматы атанды және қалада Villa Myriam атты сәнді жазғы үйге ие болды. 1904 жылы композитор сөйлеген сөзінде қаладағы Мадонна ди Порте зиратында демалу орны болғанын қаламайтынын айтқан, бірақ бұл тілегі оның өсиетіне жазбаша түспеген. Бұл тұрғысынан қарағанда, Леонкаваллоның мәйітін көшіру науқаны жолға қойылды және композитордың соңғы тікелей туысы Пиера Леонкавалло Гранд ресми түрде мақұлдады. Композитордың денесі 1926 жылы қайтыс болған әйелі Бертаның мәйітімен бірге Швейцарияға жеткізілу үшін эксгумацияланды. Композитордың құрметіне 2002 жылы Бриссагода Леонкавалло мұражайы (Museo Leoncavallo) ашылды. Мұражайда композитордың жеке заттары мен қолжазбалары, сондай-ақ оның "Заза" және "Дер Роланд фон Берлин" операларының кейіпкерлерін бейнелейтін мүсіндер қойылған. Композитордың балалық шағындағы Монтальто Уффугодағы Музео Руджиеро Леонкавалло 2010 жылы ашылды. Мұражайда түрлі қолжазбалар мен жеке заттар, сондай-ақ Леонкаваллоның жеке фортепианосы бар. Леонкаваллоның басқа операларынан бүгінде көбі естілмейді, бірақ "Заза" операсынан шыққан баритон ариялары баритон орындаушылары арасында концерттерде жиі орындалып, жазбалары да кең таралған. "Заза" операсының толық нұсқасы кейде қайта қойылады, сондай-ақ оның "La bohème" операсы да қайта жандандырылады. "La bohème" операсынан шыққан тенор ариялары әлі де жазбалардың арасында сүйікті әндер болып саналады. Леонкавалло сонымен қатар әндер де жазды, олардың ең танымалдарының бірі – "Mattinata". Ол бұл әнді Грамофон компаниясы (кейін HMV аталды) үшін, Карузоның ерекше дауысын ескере отырып жазған. 1904 жылғы 8 сәуірде Леонкавалло Карузоға фортепианода сүйемелдеп, әнді жаздырды. 1905 жылғы 8 желтоқсанда ол өзінің бес шығармасын Welte Mignon репродукциялық фортепианосы үшін жазды. Леонкавалло өзінің көптеген операларының либреттосын өзі жазған. Көптеген адамдар оны Боитодан кейін сол заманғы ең ұлы итальяндық либреттошысы деп санайды. Леонкаваллоның басқа композиторларға арналған либреттоларының арасында Пуччинидің "Манон Леско" операсының либреттосына қосқан үлесі бар.

Leoncavallo died in Montecatini Terme, Tuscany, on 9 August 1919. His funeral was held two days later, with hundreds in attendance, including fellow composer Pietro Mascagni and longtime rival Giacomo Puccini. He was buried in the Cimitero delle Porte Sante in Florence. 70 years after his death a campaign was launched to move the composer's remains to Brissago, Switzerland, after an alleged letter written by Leoncavallo claimed to show he had desired to be buried there originally, although no such letter was ever found. Leoncavallo became an honorary citizen of Brissago and owned a lavish summer residence, Villa Myriam, in the town; in 1904 the composer had mentioned in a speech that he would not mind having a resting place in the town's Madonna di Porte cemetery, but it was never a written request in his will. Regardless the campaign to move Leoncavallo's remains moved ahead and was granted official approval by Piera Leoncavallo Grand, the last remaining descendant of the composer. The body was exhumed for transfer to Switzerland along with the remains of his wife Berthe, who died in 1926. The Museo Leoncavallo (Leoncavallo Museum) was established in 2002 in Brissago to commemorate the composer. It includes personal items and original manuscripts on display as well as statues representing characters from his operas Zazà and Der Roland von Berlin. The Museo Ruggiero Leoncavallo in the composer's childhood home of Montalto Uffugo was opened in 2010 and also contains various manuscripts and personal items, as well as Leoncavallo's personal piano. Little from Leoncavallo's other operas is heard today, but the baritone arias from Zazà were great concert and recording favourites among baritones and Zazà as a whole is sometimes revived, as is his La bohème. The tenor arias from La bohème remain recording favorites. Leoncavallo also composed songs, most famously "Mattinata", which he wrote for the Gramophone Company (which became HMV) with Caruso's unique voice in mind. On 8 April 1904, Leoncavallo accompanied Caruso at the piano as they recorded the song. On 8 December 1905 he recorded five of his own pieces for the reproducing piano Welte Mignon. Leoncavallo was the librettist for most of his own operas. Many considered him the greatest Italian librettist of his time after Boito. Among Leoncavallo's libretti for other composers is his contribution to the libretto for Puccini's Manon Lescaut.

Опералар

Паглиаччи – 21 мамыр 1892, Театр Дал Верме, Милан. I Медичи – 9 қараша 1893, Театр Даль Верме, Милан). (Түбі бітпеген трилогияның бірінші бөлігі, Crepusculum.) Чаттертон – 10 наурыз 1896, Театр Аргентина, Рим. (1876 жылы жазылған туындының қайта қарастырылуы.) Ла Богема – 6 мамыр 1897, Ла Фенице театры, Венеция. Zazà – 10 қараша 1900 жыл, Лирикалық театр, Милан. "Дер Роланд фон Берлин" – 13 желтоқсан 1904, Корольдік опера үйі, Берлин. Майя – 15 қаңтар 1910 жылы, Театр Костанци, Рим. Зингари – 16 қыркүйек 1912, Ипподром, Лондон. Мими Пинсон – 1913, Массимо театры, Палермо. (Ла Богема туындысының қайта қарастырылуы.) Мамели – 27 сәуір 1916, Театр Карло Феличе, Генуя. (Анықтама: Fondazione Leoncavallo бұл операны оперетта емес, опера деп санайды.) Эдипо ре – 13 желтоқсан 1920, Чикаго операсы. (Композитордың қайтысынан кейін қойылған, кем дегенде оркестрлеуі Леонкаваллоға тиесіз, Джованни Пеннаккйо толықтырған немесе жазған.)

Опералар

Фигароның жастық шағы – 1906, АҚШ. Малбрук – 19 қаңтар 1910, Teatro Nazionale, Рим. La reginetta delle rose – 24 маусым 1912, Театр Костанци, Рим. Сен барсың ба? – 1 қараша 1913, Уэльс принсі театры, Лондон. Ла кандидаты – 6 ақпан 1915, Teatro Nazionale, Рим. Prestami tua moglie – 2 қыркүйек 1916, Монтекатинидегі Казино делле Терме. (Ағылшынша атау: "Маған әйеліңді бере гөр".) Гофредо Мамели – 27 сәуір 1916, Театр Карло Феличе, Генуя. A chi la giarrettiera? – 16 қазан 1919, Адриано театры, Рим. (Ағылшынша атау: "Бұл кімнің байламшасы?") Композитордың өлімінен кейін қойылған. Il primo bacio – 29 сәуір 1923, Salone di cura, Монтекатини. Композитордың өлімінен кейін қойылған. La maschera nuda – 26 маусым 1925, Театр Политеама, Неаполь. Композитордың өлімінен кейін қойылған.