Кіріспе

Британдық денсаулық сақтау саясаты

Қоғамдағы күтім (сондай-ақ "Қоғамдық күтім" немесе "Үйге күтім") – британдық деинституционализация саясаты, физикалық және психикалық мүгедектерді мекемелерде емес, өз үйлерінде емдеу және күту. Мекемелік күтім 1960-1970 жылдары кеңінен сынға ұшырады, бірақ 1983 жылға дейін Маргарет Тэтчер үкіметі үйде күтімнің артықшылықтарын көрсететін "Қоғамдық күтімді іске асыру" атты Аудит комиссиясының баяндамасын жариялағаннан кейін ғана жаңа саясатты қабылдады. Бұл саясат Маргарет Тэтчердің 1980 жылдардағы үкіметімен байланыстырылғанымен, қоғамдық күтім жаңа идея емес еді. Бұл саясат 1950 жылдардың басынан бері қолданылып келді. Оның басты мақсаты – психикалық денсаулық проблемалары мен физикалық мүгедектері бар адамдарға көмектесудің тиімді жолын табу, оларды қабілетсіз, көбінесе викториялық дәуірге тән мекемелерден шығарып, өз үйлерінде күтім жасау. 1950 жылдардан бері әртүрлі үкіметтер қоғамдық күтім саясатына қызығушылық танытқан. Саясатқа қолдау көрсетілгеніне қарамастан, ірі ауруханалар мен интернаттардағы науқастардың саны артуын тоқтата алмады. Сонымен қатар, бұқаралық ақпарат құралдарының таратып жазған мәлімдемелерінен кейін ұзақ мерзімді мекемелерге қоғамдық пікір бірте-бірте қарсы болды. 1960 жылдары Барбара Робб "Ештеңесіз" атты кітабында бірқатар оқиғаларды жинады және осы кітапты ұзақ мерзімді мекемелерді жақсарту немесе жабу үшін науқанды бастау үшін пайдаланды. Осыдан кейін көп ұзамай Кардиффтегі психикалық мүгедектерге арналған ұзақ мерзімді Ели ауруханасындағы қатыгездік пен нашар күтім туралы медбике News of the World газетіне жазған хаты жарияланды. Бұл жағдай ресми тергеуді бастады. Тергеудің қорытындылары жағдайларға, қызметкерлердің моральдық жағдайына және басқаруға қатысты сынды көтерді. Бұл есепті жасырудың орнына, сол кездегі денсаулық сақтау министрі Ричард Кроссман оны газеттерге сұрақтап жіберді, денсаулық сақтау жүйесіне қосымша қаржы алуды үміттенеді. Эли ауруханасындағы жағдайдан кейін психикалық ауруханалардағы бірқатар даулы оқиғалар жаңалықтардың басты беттеріне шықты. Олардың барлығы мекемелерде жасырын қалған, қоғамның назарынан тыс қалған науқастарға жасалған зорлық-зомбылық және адамдық емес қарау туралы ұқсас оқиғаларды баяндады. Сонымен қатар Майкл Игнатьев пен Питер Таунсенд кейбір мекемелердегі күтімнің нашар сапасын әшкерелейтін кітаптар жариялады. 1981 жылы ITV телеарнасында көрсетілген "Үнсіз азшылық" атты деректі фильмі Беркширдегі Рединг қаласының жанындағы Борокорт ауруханасы мен Суррейдегі Катерхам қаласындағы Сент-Лоуренс ауруханасындағы психикалық науқастардың жағдайын көрсетті. 1980 жылдары тәуелді адамдарға ұзақ мерзімді күтім көрсету сапасы туралы наразылық пен алаңдаушылық күшейді. Сондай-ақ, ұзақ мерзімді мекемелерден шыққан адамдардың өздерін-өздері қамтамасыз етуге тасталған жағдайларына да алаңдаушылық білдірілді. Дегенмен үкімет "қоғамдағы күтім" идеясына адал болды. 1986 жылы Аудит комиссиясы "Қоғамдық күтімді іске асыру" атты баяндама жариялады. Бұл баяндамада ұзақ мерзімді ауруханаларда жатқан адамдарды қайта орналастырудағы баяу прогресс көрсетілді. Осы баяндамадан кейін қоғамдық күтім туралы "Жасыл" және "Ақ" кітаптар жарық көрді.

Психикалық денсаулық және қоғамдық көмек

Ұлттық денсаулық сақтау қызметі мен қоғамдық көмек туралы 1990 жылғы заңға сәйкес, психикалық денсаулық проблемалары бар адамдар ем алу кезінде өз үйлерінде қалу мүмкіндігіне ие болды. Бұл жағдай, бұрын психиатриялық ауруханаларда болған адамдардың шағын тобының қоғам мүшелеріне қатысты зорлық-зомбылық жасауына байланысты, қандай да бір алаңдаушылықты тудырды. Алайда, 2013 жылы Лондон Король колледжі жүргізген зерттеулер психиатриялық науқастардың жалпы халықтан үш есе көп қылмыс құрбаны болатынын көрсетті. Ұлттық денсаулық сақтау қызметі және қоғамдық көмек туралы 1990 жылғы заң пациенттерді жеке-жеке бағалау және оларға арнайы күтім көрсететін қызметкерді тағайындау мақсатымен қабылданды. Егер олар қауіп тудырса, олар қадағалау тізіміне енгізілуі керек еді. Науқастардың "қауіптен қашып" көшеде үйсіз қалған жағдайлары да болды. Сондай-ақ, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменттері арасында кім төлеуі керек деген мәселе бойынша даулар туды. 1998 жылдың қаңтар айында Еңбек партиясының денсаулық сақтау министрі Фрэнк Добсон консерваторлар бастаған "қоғамға көмек" бағдарламасының сәтсіз аяқталғанын мәлімдеді.

Жеке бюджеттер

Саймон Даффи және басқалар атап өткендей, қажеттіліктерді бағалау көбінесе бұрмаланып, адамның "қажеттіліктері" қолда бар ресурстарға қарай түсіндірілген. Адамға қызметтер ұсынудың орнына ресурстарды өзі басқару мүмкіндігі берілген жеке бюджеттерді енгізу осы мәселені шешуге бағытталған.

Винтерборн көрінісі

BBC Panorama тобы 2011 жылы Winterbourne View жеке ұзақ мерзімді ауруханасында, оқу қабілеті шектеулі адамдарға арналған, «қабырғадағы құс» деп аталатын деректі фильм түсірді. Бұл, зәбір-зоққыға қатысты ақпараттарға және биліктің, соның ішінде реттеуші органның зәбір-зоққы туралы хабарламаларға шара қабылдамауына жауап ретінде жасалды. Телебағдарламада адамдарға физикалық және ауызша зәбір көрсету, көңілсіздік пен жалыққандық атмосферасы, стационарлық емделушілерге ешқандай жүйелі ем-домның жоқ екені көрсетілді. Осыдан кейін денсаулық сақтау органдары, адамдарды үйден шалқап, нашар күтім көрсетілетін үлкен бөлімшелерге ұзақ мерзімге орналастыру санын азайтуға уәде берді. Осындай орналастырулардың санын азайту жоспарланды, сондай-ақ баламалы, қанағаттанарлық шағын қызметтер ұсынылатын болды. Бірақ төрт жыл өткен соң, Бабб есебінде елеулі өзгерістер болмағаны айтылды және қызметті жақсарту жолдары ұсынылды. Ол мүгедектер мен олардың отбасыларын тыңдауға, оларға мүмкіндік беруге, сондай-ақ әртүрлі қаржыландыру көздерімен шағын, жергілікті қызметтерді пайдалануға шақыруды ұсынды. 2015 жылдың наурыз айында Норман Лэмб, Күтім және қолдау жөніндегі мемлекеттік министр, қызметтердегі өзгерістерді қалай жүзеге асыру керектігі туралы он екі апталық кеңесу процесін бастады. Көпшілік бұл қадамды қолдағанмен, басқалары оқу қабілеті шектеулі және аутизммен күресетін адамдарға қоғамдық көмек көрсету мәселесіндегі прогрестің өте баяу екенін атап өтті. Қоғамдық есептер комитетінің төрағасы Маргарет Ходж, денсаулық сақтау қызметінің осы ұсынылатын өзгерістерге қатысты жоспарларын тыңдағаннан кейін былай деді:

«Неге біз осыны бірден істеп бітіре алмаймыз? Бұл жасыл кітапқа енгізіледі деу мені қорқытады. Бұл менің ойымша, біздің ізбасарларымыз бірнеше жылдан кейін дастархан басында отырып, дәл осы әңгімені тағы да қайталап отырады.»