Кіріспе

Бұрынғы ирландтық республикалық жарымәскери топ

Ирландия халықтық азаттық ұйымы – 1986 жылы Ирландия Ұлттық азаттық армиясының (INLA) наразы болған және қуылған мүшелері құрған, «суперграсс» сот процестерінен кейін біріккен шағын ирландтық социалистік республикалық жарымәскери ұйым. 1992 жылы Уақытша ирландтық республикалық армиясы (ИРА) таратып жібергенге дейін, ұйым республикалық топтар арасындағы және діни араздықтарға байланысты зорлық-зомбылық, сондай-ақ қылмыстық әрекеттермен байланыстырып белгілі болды. IPLO-ның өмір сүрген қысқа кезеңіндегі ең танымал шабуылдары: IPLO қарулы күштерінің Қызыл қол командосының бір мүшесін өлтіріп, Ольстер қорғаныс полкінің әскери қызметкерін жарақаттаған «Оранжевый крест» оқиғасы; 1991 жылы «Донегалл Армс» оқиғасы, онда олар протестантқа тиесілі пабқа кездейсоқ оқ атқан, екі протестант азаматын өлтіріп, төрт адамды жарақаттаған; және 1987 жылдың қараша айында белгілі лоялист саясаткер және Ольстер ерікті күштерінің (UVF) мүшесі Джордж Сирайтты өлтіру. 1990 жылдың 1 мамырында IPLO Ұлыбритания үкіметінің шешімімен тыйым салынған ұйым ретінде танылды. Ресми түрде таратылғанына қарамастан, IPLO 2000 жылғы Терроризм туралы заңға сәйкес бұл статусын сақтап тұрады.

Қор

IPLO INLA ішіндегі жікке байланысты пайда болды. 1981 жылғы Ирландиядағы аштық ереуілінде оның үш мүшесі қаза болғаннан кейін INLA ыдырауға бастады. INLA 1980-жылдардың ортасында біртұтас күш ретінде дерлік толықтай тарап кетті. Белфаст және Дублинге байланысты фракциялар бір-бірімен қарым-қатынаста дауласа бастады. INLA мүшесі Гарри Киркпатрик «супер-хабаршы» болғаннан кейін, ол көптеген бұрынғы әріптестерін түрлі қылмыстарға қатысты деп айыптады және олардың көпшілігі оның куәлігі бойынша сотталды. Түрмедегі және түрмеден шыққан мүшелер INLA-дан бөлініп, IPLO құрды. Бастапқыда Том МакАллистер, Джерард Стинсон, Джимми Браун және Мартин "Рук" О'Прей негізгі тұлғалар болды. Джимми Браун IPLO-ның саяси қанаты ретінде жұмыс істеуге тиіс «Республикалық социалистік ұжым» деп аталатын шағын саяси ұйым құрды. IPLO-ның басты мақсаты – ол бөлінген Ирландия республикалық социалистік қозғалысын күшпен тарату болды, және оның алғашқы шабуылдарының көпшілігі осыған бағынышты болды, қауіпсіздік күштеріне қарағанда бұрынғы әріптестеріне көбірек бағытталды. INLA-мен болған қақтығыс 1986 жылдан 1987 жылға дейін жалғасты және 12 адамның өліміне әкелді, оның ішінде 1987 жылдың наурыз айында атылған IPLO жетекшісі Джерард Стинсон да бар.

Ішкі қақтығыс

IPLO есірткі, әсіресе экстазидің заңсыз саудасына қатысқан деп айыпталды. Оның Белфасттағы бірнеше мүшелері 1990 жылы Дивис Флэтс ауданында Солтүстік Дауннан шыққан әйелді ұзақ уақыт бойы топтап зорлауға қатысқан деген айыптама да болды. Көптеген жаңа мүшелері ИРА-ның назарынан тыс қалғандықтан, ұйымның болашағы күмәнді болды. IPLO-ның төменгі деңгейдегі мүшесі Сами Уорд, Белфастта IPLO әлсіреп, құлдыраған кезде бірнеше жақтастарымен бірге ұйымның басты құрамынан бөлініп шықты. Оның тобы IPLO-ның қалған бөлігіне шабуыл жасап, Джимми Браунды өлтірді. Осыдан кейін, өзін "Әскери Кеңес" (бұрын Джимми Браун басқарған) және "Белфаст Бригадасы" (Уорд басқарған) деп атаған екі топ арасында кең ауқымды қақтығыс басталды. Бұл қақтығыс Солтүстік Ирландия тарихындағы "Қиындықтар" кезеңіндегі үш мыңыншы өлтірілген адам – 21 жастағы "Әскери Кеңес" мүшесі Хью МакКиббеннің өліміне әкеп соқты. Браун 1992 жылдың 18 тамызында Батыс Белфастта атып өлтірілген болатын. IPLO-ның сыншылары бұл қақтығысты ақша мен есірткі үшін болған қатыгез дау-жанжал деп сипаттады.

Таратылуы

Уақытша ИРА – Ирландиядағы ең ірі қарулы республикалық ұйым – IPLO-ның есірткі саудасына қатысқандығы және IPLO-ның Уақытша ИРА-ға қарсы күшейе түсетін қауқырт әрекеттеріне байланысты, оған шабуыл жасап, таратуға шешім қабылдады. 1992 жылдың 31 қазанында, кейіннен Белфаст тұрғындары «Ұзын пышақ түні» деп атаған оқиғада, ИРА Белфасттағы екі IPLO фракциясына шабуыл жасады, нәтижесінде Short Strand-та бой көтерген Белфаст бригадасының жетекшісі Сэмми Уорд қаза болды. Сондай-ақ, IPLO мүшелеріне қарсы тізелерін жойған пабтар мен клубтарға шабуылдар жасалды. 1992 жылдың 2 қарашасында IPLO Белфаст бригадасының бас орынбасары Уақытша ИРА Белфаст бригадасының әскери хатшысына ресми түрде бағынды, бұл Белфастағы ұйымның тарауына әкелді. Белфасттан тыс жерлерде ИРА IPLO бөлімшелеріне шабуыл жасамады және Дерри, Ньюри және Армагтағы IPLO бөлімшелерінің Белфастағыларға тағылған есірткі саудасына қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Дублинде ИРА Баллибогтағы қару-жарақ қоймасын тапсыру шартымен IPLO штаб басшысын кешірді. Ал Мунстерде; INLA Корк, Лимерик және Шаннон аймақтарынан қолдау алды. Сонымен қатар, ұйым Франция, Бельгия және Нидерланды сияқты Континенталдық Еуропада да шағын қолдау базаларын құрғаны хабарланды.

Шығындар

Саттонның Ольстер университетінің CAIN жобасындағы өлім дерекқорына сәйкес, IPLO соғыс кезінде 22 адамды өлтірген. Оның құрбандарының арасында он екі бейбіт тұрғын, алты INLA мүшесі, екі лоялисттік жартылай әскери тұлға, Корольдік теңіз күштерінің резервисі және британдық қауіпсіздік күштерінің бір өкілі, Корольдік Ольстер полициясының констеблі болды.

1986 жыл

Күз – Джимми Браун бастаған бұрынғы ИНЛА еріктілері Ирландия Халықтық Азаттық Армиясын (ИХАА) құру үшін бөлініп кетті, кейін ол Ирландия Халықтық Азаттық Ұйымы (ИХАҰ) деп аталды. Олар сонымен қатар "Республикалық социалистік жиын" (РСЖ) деп аталатын шағын саяси қанат құрды. 10 қараша – Қызметтен тыс RUC офицері Дерек Паттерсонды Белфаст қаласындағы Ормоу жолынан жақын Фицрой даңғылында ИХАҰ атып өлтірді. ИРА да, кейіннен ИНЛА да жауапкершілікті өз мойнына алуға тырысты. 29 қараша – ИХАҰ Белфасттағы Queen Street RUC станциясына қол гранатасымен шабуыл жасап, алты RUC констеблін жарақаттады. Бірнеше оқ та атылды. Шабуыл мен констебль Паттерсонды атуға жауапкершілікті "Халық Азаттық Армиясы" (ХАА) мойнына алды. ИХАҰ соғыс кезінде жасалған әрекеттерге жауапкершілікті алу үшін "ИНЛА Армия Кеңесі" деген атты пайдаланды. Алайда, Маккартан ісінде Ирландия Халықтық Азаттық Ұйымын білдіретін шалушылар, оны "республикалық күресті жеке мүддесі үшін пайдаланғаны" үшін айыптап, өлтіруге жауапкершілікті көп ұзамай мойнына алды.

1987 жыл

20 қаңтар – Роснари қонақ үйінде атыс: IPLO INLA-ның екі жетекші мүшесін (Томас "Та" Пауэр және Джон О'Райли) өлтірді, оларды Лоут округінің Дрогедадағы қонақ үйде атып өлтірді. 28 қаңтар – IPLO Белфасттың Төменгі Ормо ауданында INLA мүшесі Эммануэль Гарганды өлтіруге тырысты. Екі күннен кейін тағы бір қастандық жасалғанда ол жараланды. 18 ақпан – IPLO Белфасттың Баллимерфи ауданында INLA еріктісі Майкл Керниді үйінің жанында атып өлтірді. 10 наурыз – IPLO IRSP төрағасы Кевин "Бэп" Маккуилланды Белфасттың Спрингфилд Парктегі үйінде атып жарақаттады. Шабуыл кезінде оның інісі де жарақат алды. 22 наурыз – IPLO INLA еріктісі Кевин Даффиді атып өлтірді. Оның денесі Армаг қаласындағы Нюрсери-роудтағы Сент-Бригид мектебінің ойын алаңынан табылды. Бұл IPLO/INLA қақтығысының соңғы құрбаны болды. 19 қараша – IPLO Армаг округінде ағаш өңдеушіні атып жарақаттады. IPLO бұл адамның UDR мүшесі болғанын мәлімдеді, бірақ оның қауіпсіздік күштерімен байланысы болмады.

1988 жыл

5 қаңтар – ИПЛО Армаг қаласында католик ер адамды атып жарақаттады. 3 наурыз – ИПЛО Белфаст қаласының орталығындағы Musgrave Street RUC базасындағы бақылау сангарына бірнеше оқ атты және граната лақтырды. 9 тамыз – ИПЛО унионист саясаткер Уильям МакКреаның үйіне парцель бомба жіберді, бірақ бомбаны залалсыздандырды. 9 тамыз – ИПЛО лоялисті Белфасттың Клифтонвилл жолындағы үйге әкелді, онда қару істен шығып, өлтіру әрекеті сәтсіз аяқталды. 12 тамыз – ИПЛО Шығыс Белфасттағы лоялистік жартылай әскери топтардың жиналатын орны деп мәлімдеген үйді бомбалауға тырысты. Құрылғы залалсыздандырылды. 19 тамыз – Одақшыл депутат Кен Магиннистің үйіне парцель бомба жіберілді. 3 қазан – ИПЛО Генри МакНамиді Белфаст қаласындағы Ленадун даңғылындағы қатынының үйінде атып өлтірді, кейін ол оны хабаршы деп мәлімдеді. Көрінері, 1987 жылы ИПЛО МакНамиге РУК қызметкерін өлтіру үшін хабаршы рөлін ойнауды тапсырған. Бұл жоспарланған шабуыл сәтсіз аяқталды және МакНами Лондонға көшті. 22 желтоқсан – ИПЛО Батыс Белфастта таксиді қағып алып, жүргізушіні екі толық газ баллонынан және детонатор сымынан тұратын құрылғыны белгісіз нысанаға жеткізуге мәжбүр етті. Алайда таксиде жанармаз бітіп, Солтүстік Белфасттың Солтүстік Куин-стрит көшесінде тоқтады, ал британ әскері көлікке бақыланатын жарылыс жасады. RUC құрылғы жарылған жағдайда зор өрт шығатынын мәлімдеді.

1989 жыл

16 ақпан – Оранж Крос әлеуметтік клубындағы оқ ату: IPLO Белфасттың басым түрінде протестанттық Шенкилл жолындағы пабқа шабуыл жасап, Қызыл қол командосының (RHC) мүшесі Стивен МакРианы өлтіріп, бірнеше адамды жарақаттады. Бір қарулы адам "Узи" автоматтарымен ескертусіз оқ ашты. Авторлар Джек Холланд пен Генри Макдональд Белфасттағы Ульстер еріктілері күштерінің (UVF) жетекшілері шабуыл кезінде жоғарғы қабатта отырыс өткізіп жатқанын мәлімдеді. 2 наурыз – IPLO мүшесі Деклан Малоун Лимериктегі Саутхиллдегі О'Мэлли Парк ауданында Патрик Боландты жалдамалы өлтіруге тапсырыс бойынша атып өлтірді. Оны Патрикке зорлық көрсеткен әйелі Маджелла Кин жалдаған. 27 мамыр – RUC/Британ әскерінің бірлескен патрулі Ньюридің Дейзи Хилл ауданында IPLO-ның үш мүшесін тоқтатып, тексерді. Олардың бірі тапаншасын шығарып, сарбаздарға бағыттап, қашып кетті. Ауданды тінткенде екі тапанша және әскери киім табылды. 22 тамыз – IPLO Белфасттағы коммерциялық ғимараттарға орнатылған бірнеше өртке қарсы құрылғыларға жауапкершілікті мойнына алды; Белфаст қаласының орталығындағы универмагтың ішіндегі бір бомбаны залалсыздандырды, ал тағы екеуі Ньютонббидегі үлкен құрал-жабдық дүкенінде табылып, залалсыздандырылды. Қала әуежайының терминалында табылған төртінші құрылғы рейстерге кедергі келтірді. 3 қыркүйек – IPLO Дублиннің Балифермот ауданында әлеуметтік жәрдемақы алаяқтығын тергеушілерге өлім жазалау туралы мәлімдеме жасады. "The Sunday World" газетіне қоңырау шалушы таныс кодты сөзді пайдаланып: "Еңбекші табының армиясы ретінде біз оларды осы жәрдемақы іздеушілерден қорғауды міндетіміз деп санаймыз" деді. Кейін IPLO бұл қатерлі хабарды жоққа шығарды. 6 қараша – IPLO қауіпсіздік күштерінің мүшесі деп жаңылысқан католик азаматы Роберт Бернсті Антрим графтығының Миллтаун даңғылындағы үйінің жанында атып өлтірді.

1990 жыл

14 наурыз – IPLO Белфасттың шетінде, Ньютонбэбидегі Деррикул Уэйдегі танымал лоялистке қастандық жасауға тырысты. Ол келмеген соң, IPLO мүшелері Батыс Белфастқа қайтып келе жатқан RUC офицерлері мен UDR сарбаздарына Роден көшесінде атыс ашты. 20 наурыз – IPLO-ның арнайы тобы Белфасттағы үйінде протестант азаматы Уильям МакКлюрді өлтірді. IPLO оның UVF мүшесі екенін мәлімдеді. МакКлюр 1974 жылы қару-жарақ ұстағаны үшін сотталған, бірақ оның лоялист жарымәскери топтарымен байланысы бар-жоғы белгісіз болды. 28 наурыз – IPLO Солтүстік Ирландияда тыйым салынған ұйым ретінде танылды. 18 сәуір – IPLO тобы Оңтүстік Армагтағы жергілікті RUC қызметкеріне шабуыл жасауға тырысқанда, жасырын британдық сарбаздардың шабуылына ұшырады. Нәтижесінде атыс болып, IPLO тобының командирі және бұрынғы Уақытша ИРА еріктісі Мартин Корриган қаза тапты. 20 мамыр – IPLO-ның екі мүшесі, олардың бірі қарулы, Дублиннің Шығыс Уолл ауданындағы Фейт даңғылындағы үйге күшпен кірді. IPLO үй иесі, қазір жоқ, бұл аймақтағы балаларды зорлаған және оны "жазалау" ниетінде болғандарын мәлімдеді. 15 шілде – IPLO Оңтүстік Белфасттағы үйінде протестант азаматы Уильям Слосты атып өлтірді. Белфасттағы BBC-ге қоңырау шалушы, IPLO Уильям Слосты UVF мүшесі болғандықтан атып тастағанын мәлімдеді. Слосс есірткі сатумен айналысқан және лоялист жарымәскери топтарымен келіспеушілікке түскен, олар оның өлтірілуін ұйымдастырған деген ақпарат бар. 1 тамыз – IPLO тобы жетекші лоялист "Чак" Берриді өлтіруге тырысты, бірақ әрекет сәтсіз аяқталды.

1991 жыл

1 қаңтар – IPLO Антрим графтығының Дандрод қаласында RUC резерв офицерін атып жарақаттады. 20 сәуір – IPLO еріктісі Бессбрук RUC стансасына тастаған қол гранатасы салдарынан үш саусағын жоғалтты. 5 маусым – IPLO тобы Эдди Макилвайнды, бұрынғы Ольстер қорғаныс полкінің сарбазы және әйгілі Шанкилл қасапшыларының мүшесін, Белфаст қаласының орталығындағы Төменгі Солтүстік көшесінде такси жүргізіп бара жатқанда атып жарақаттады. IPLO тобы таксиді қуалай оқ атып, Макилвайнды тағы екі рет жаралады, сондай-ақ 15 жастағы қызды жеңіл жарақаттады. 18 шілде – IPLO Белфасттың Черч Лейн көшесіндегі дүкеніндегі Корольдік Әскери-теңіз резервінің қызметтен тыс мүшесін (Джон Макмастерді) атып өлтірді. 16 тамыз: UVF IPLO мүшесі Мартин "Рук" О'Прейді Белфасттың Ардмулин террасасындағы үйінде атып өлтірді. Оның жеті жасар қызы шабуыл кезінде жарақат алды. 3 қыркүйек – IPLO Солтүстік Белфастта азаматты (протестантты) атып жарақаттады. 13 қыркүйек – IPLO Солтүстік Белфасттағы автокөлік жөндеу шеберханасында жұмыс істеп жатқан адамды жарақаттады. 24 қазан – Протестант ер адам Солтүстік Белфасттағы Кавехилл жолынан үйіне күшпен кірген төрт IPLO қарулы адамдарынан қашып құтылды. Ол терезеден секіріп, қолын сындырып алды. 12 желтоқсан – IPLO британдық армияға қызмет етеді деген күдікпен Ньюридегі ветеринариялық клиникаға өрт сөндіргіш тастап шабуыл жасады. Бұл айыптама жоққа шығарылды. 21 желтоқсан – IPLO Белфасттың Роден көшесіндегі Донегалл Армз пабына жасалған қарулы шабуыл кезінде екі протестант азаматты (Барри Уотсон мен Томас Горманды) атып өлтірді. Көзі куәгерлерінің айтуынша, шабуыл кезінде қарулы адамдар "Сары түстілер, сары түстілер!" деп айқайлаған.