Кіріспе

PepsiCo, Inc. – штаб-пәтері Нью-Йорк штатының Харрисон қаласында орналасқан американдық көпұлтты азық-түлік, снэктер және сусындар корпорациясы. PepsiCo компаниясының бизнесі азық-түлік және сусындар нарығының барлық аспектілерін қамтиды. Ол өнімдерін өндіру, тарату және сатуға бақылау жасайды. PepsiCo 1965 жылы Pepsi Cola Company және Frito Lay, Inc. компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды. Осыдан кейін PepsiCo өз атауымен танымал Pepsi Cola өнімінен бастап, тамақ және сусындар брендтерінің кең ауқымына дейін өрістеді. Ең ірі және соңғы сатып алу 2020 жылы 1,7 миллиард АҚШ долларына Pioneer Foods болды. Бұрын, 2001 жылы Quaker Oats Company сатып алынған, ол Pepsi портфеліне Gatorade брендін қосты, ал 1998 жылы Tropicana Products компаниясы иелігіне көшкен. 2021 жылғы қаңтарға дейін компанияда жылдық сатылымы 1 миллиард АҚШ долларынан асатын 23 бренд тіркелген. PepsiCo әлемнің түкпір-түкпірінде қызмет етеді және оның өнімдері 200-ден астам ел мен аумаққа таратылады, нәтижесінде жылдық таза кірісі 70 миллиард АҚШ долларынан асып түседі. Таза кіріс, пайда және нарықтық капитализация көрсеткіштері бойынша PepsiCo Nestlé компаниясынан кейін әлемдегі екінші ірі азық-түлік және сусындар бизнесі болып табылады. 2023 жылы Forbes Global 2000 тізімінде компания 82-орынды иеленді. PepsiCo компаниясының флагмандық өнімі – Pepsi Cola ұрпақтар бойы Coca Cola компаниясымен бәсекелестікке түсіп келеді, бұл жағдай көбінесе «кола соғыстары» деп аталады. АҚШ-та Coca Cola Pepsi Cola-дан көп сатылса да, Солтүстік Америка нарығында PepsiCo таза кіріс бойынша ең ірі азық-түлік және сусындар компаниясы болып табылады. Рамон Лагуарта 2018 жылдан бері PepsiCo компаниясының бас атқарушы директоры қызметін атқарып келеді. Компанияның сусындарын тарату және бөтелкеге салу PepsiCo және белгілі бір аймақтардағы лицензияланған бөтелкелеушілер арқылы жүзеге асырылады. Pepsi компаниясы қоршаған ортаны қорғаушылар тарапынан өнімдер тізбегіндегі және тарату операцияларындағы ауыл шаруашылығының экологиялық зиянына, мысалы, пальма майына байланысты орманды жою, пестицидтерді қолдану, су ресурстарын пайдалану және қаптамасының зиянды әсеріне байланысты бірнеше рет сынға ілінген. Pepsi қаптамасы әлемдік пластик ластанудың басты көздерінің бірі болып табылады. Сонымен қатар, денсаулық сақтау саласының өкілдері Pepsi-дің жоғары калориялы, нашар тамақтану құрамындағы өнімдерін және басқа да танымал снэктер мен сусындар өндірушілерін сынап бағалаған. Жауап ретінде PepsiCo олардың әсерін азайтуға деген міндеттемелерін жариялады, бірақ көптеген міндеттемелерін орындау бойынша нақты ақпарат жарияламады.

Шығу тегі

Pepsi сусындысын Солтүстік Каролина штатының Дуплин округындағы фармацевт және кәсіпкер Калеб Брэдхам жасады. Ол 1898 жылы Солтүстік Каролина штатының Нью-Берн қаласындағы дәріханасынан сусынды сату кезінде "Pepsi Cola" деген атты қолданды. Оның сусыны танымал бола бастаған соң Брэдхам 1902 жылы Pepsi Cola компаниясын құрды және 1903 жылы рецептісіне патент алды. Компания 1919 жылы Делавэр штатының жалпы корпорация заңына сәйкес тіркелді. Брэдхамның компаниясы Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін табысқа жетті. Алайда, соғыс кезіндегі қанттың рациондалуы және соғыстан кейінгі қант нарығының тұрақсыздығы компанияның қаржылық жағдайына соншалықты зиян келтірді, нәтижесінде 1923 жылы Брэдхам банкроттық жариялады және Солтүстік Каролинада дәріхана ісін жалғастырды. 1923 жылдың 8 маусымында компанияның тауар таңбасы мен құпия рецепті Craven Holding Corporation компаниясына сатылды. 1931 жылы Уолл-стрит брокері Рой Мегаргел Чарльз Гутпен бірлесіп, Крейвен Холдингтен Pepsi тауар таңбасын, бизнесін және жақсы ниетін сатып алды. Гут сонымен қатар Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд қаласында орналасқан Loft, Incorporated компаниясының президенті болды, ол жетекші тәтті өнімдерді өндіруші болып саналады. Гут компанияны сатып алған кезде Loft Атлантиканың орталық бөлігінде 115 дүкеннен тұратын желіге ие болды. Гут Loft-тың зертханалары мен химиктерін Pepsi сиропының рецептісін жаңарту үшін пайдаланды және компания президенті ретіндегі өкілеттігін пайдаланып, Loft дүкендері мен мейрамханаларында Coca-Cola-ны Pepsi Cola-мен алмастырды. Гут сонымен қатар Pepsi-ді насихаттау үшін Loft ресурстарын пайдаланды және сусын компаниясын Нью-Йорктегі Loft нысандарына жақын жерге көшірді. 1935 жылы Loft акционерлері Гутты Pepsi Cola компаниясының 91% үлесі үшін Guth v. Loft Inc. ісі бойынша сотқа берді. Loft сотты жеңіп, 1941 жылдың 29 мамырында Pepsi-ді Loft-қа ресми түрде қосты, содан кейін сол жылы компания Pepsi Cola Company деп қайта аталды. Осы кезде мейрамханалар мен тәтті дүкендер бөлінді. 1960 жылдардың басында Pepsi Cola өнімдерінің қатары Diet Pepsi құрылуымен және Mountain Dew компаниясын сатып алу арқылы кеңейді. 1965 жылы Pepsi Cola компаниясы Frito Lay, Inc. компаниясымен бірігіп, PepsiCo, Inc. компаниясын құрды. Компанияның штаб-пәтері 1970 жылы Нью-Йорк штатындағы Purchase қаласына көшірілді, ал 1986 жылы PepsiCo Солтүстік Каролина штатында қайта тіркелді. Нью-Йорк қор биржасында 39 жыл сауда жасағаннан кейін, PepsiCo акцияларын 2017 жылдың 20 желтоқсанында Nasdaq-қа көшірді.

Сатып алулар мен сатып алулар

1970 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың ортасы аралығында PepsiCo компаниясы негізгі қызметі – таңдалған тағам және сусындар брендтерінен өзге салалардағы бизнесті сатып алу арқылы кеңейді; алайда 1997 жылы негізгі емес бизнес салаларынан шығып, кейбіреулерін сатты, ал қалғандарын Tricon Global Restaurants деген жаңа компанияға біріктірді, ол кейіннен Yum! Brands, Inc. болып танылды. PepsiCo бұрын бірнеше басқа брендтерге де ие болған, бірақ оларды сатты, өйткені өзінің негізгі тағам және сусындар өнімдеріне назар аудару қажет болды, деп 1997 жылы инвестициялық сарапшылар хабарлады. PepsiCo-ға бұрын тиесілі болған брендтерге мыналар кіреді: Pizza Hut, Taco Bell, East Side Mario's, D'Angelo Sandwich Shops, Chevys Fresh Mex, California Pizza Kitchen, Stolichnaya (лицензиялық келісім бойынша), Wilson Sporting Goods және Солтүстік Америкалық Van Lines. 1997 жылы аяқталған сатулар бірнеше ірі сатып алулармен жалғасты, себебі PepsiCo өзінің қызметін тек сусындар мен тағамнан басқа тағам және сусындар саласына қарай кеңейте бастады. PepsiCo 1998 жылы апельсин шырыны өндіретін Tropicana Products компаниясын сатып алды, ал 2001 жылы Quaker Oats компаниясымен бірікті, осы арқылы Gatorade спорттық сусындары және Chewy Granola Bars және Aunt Jemima сияқты басқа Quaker Oats брендтерін қосты. 2009 жылдың тамызында PepsiCo Солтүстік Америкадағы екі ірі бөтелкелеуші компанияны – Pepsi Bottling Group және PepsiAmericas-ты сатып алу үшін 7 миллиард АҚШ доллары ұсынды. Бұл сатып алу 2010 жылы аяқталды, нәтижесінде PepsiCo-ның толық меншікті еншілес компаниясы – Pepsi Beverages Company құрылды. 2011 жылдың ақпанында компания сүт, йогурт, жеміс шырындары және сүт өнімдерін өндіретін ресейлік азық-түлік компаниясы Wimm Bill Dann Foods-тың үштен екі бөлігіне (көпшілік үлесіне) ие болды, бұл компанияның халықаралық деңгейдегі ең ірі сатып алуы болды. 2011 жылдың қазанында Wimm Bill Dann Foods компаниясының қалған 23% үлесін сатып алғаннан кейін PepsiCo Ресейдегі ең ірі тағам және сусындар компаниясы атанды. 2012 жылдың шілдесінде PepsiCo Тео Мюллер тобымен бірлескен кәсіпорын құрғанын жариялады, ол Muller Quaker Dairy деп аталды. Бұл PepsiCo-ның АҚШ-тағы сүт өнімдері нарығына алғаш рет енуі болды. Бірлескен кәсіпорын 2015 жылдың желтоқсанында таратылды. 2018 жылдың 25 мамырында PepsiCo жеміс-жидек және көкөніс тағамдарын өндіретін Bare Foods компаниясын сатып алатынын мәлімдеді. Сондай-ақ, 2018 жылдың қараша айының соңында allMotti компаниясының 25% үлесіне ие болып, PepsiCo-ның алғашқы технологиялық және компьютерлік қызметтер компаниясы болды. 2018 жылдың 20 тамызында PepsiCo SodaStream компаниясын сатып алу туралы келісімге келгенін хабарлады. Сатып алу 2018 жылдың желтоқсанында Pepsi-ді денсаулыққа пайдалы өнімдер ұсынуға бағытталған стратегиялық жоспардың аясында аяқталды. 2019 жылы PepsiCo Үндістандағы төрт шағын фермерді өзіне тиесілі картоптың бір түрін өсіргені үшін әрқайсысына 142 000 АҚШ доллары талап етті. Фермерлердің бірнеше бірлестігі Pepsi компаниясы адамдарды қорқытуға тырысып жатыр деп мәлімдеп, үкіметтен осы мәселеге араласуды сұрады. 2019 жылдың 2 желтоқсанында PepsiCo BFY Brands тағамдық брендін сатып алды, ол Frito Lay бөлімшесіне қосылды. 2020 жылдың наурызында PepsiCo Rockstar Energy компаниясын 3,85 миллиард АҚШ долларына сатып алу туралы келісімге келгенін жариялады. 2021 жылдың қаңтарында жаһандық жылынумен күресу мақсатында PepsiCo 2040 жылға қарай парниктік газдардың шығарындыларын нөлдік деңгейге дейін төмендетуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді, ал 2019 жылы әлем бойынша 57 миллион метрикалық тонна парниктік газдар шығарылғанын ескерді. 2021 жылдың 3 тамызында PepsiCo Tropicana, Naked және басқа да Солтүстік Америкадағы шырын брендтерінің басым үлесін француздық PAI Partners жеке инвестициялық компаниясына 3,3 миллиард АҚШ долларына сатуға келісім жасады, осылайша компания өзінің денсаулыққа пайдалы тағам бизнесіне назар аудара алады. Pepsi бірлескен кәсіпорның 39% үлесіне ие болады және АҚШ-та брендке эксклюзивті құқықтарға ие болады. 2022 жылдың тамызында PepsiCo энергиялық сусындар өндіруші Celsius компаниясының $550 миллиондық үлесін сатып алды.

Жарыс

Coca Cola компаниясы тарихи түрде сусын нарығында PepsiCo-ның басты бәсекелесі саналды, ал 2005 жылдың желтоқсанында PepsiCo екі компанияның бәсекелесуіне бастағаннан бері 12 жыл ішінде алғаш рет Coca Cola компаниясының нарықтық құнын басып өтті. 2009 жылы Coca Cola компаниясы АҚШ-та газдалған сусындар сатуда үлкен нарықтық үлес иеленді. Алайда, сол жылы PepsiCo АҚШ-тың сергітетін сусындар нарығында жоғары үлес сақтап тұрды, бұл екі компанияның өнімдік желілерінің айырмашылығын көрсетеді. 2009 жылы оның жалпы кірісінің 50 пайызынан кемі сусындардан түсті. Сол жылы PepsiCo-ның сусын сатуының 60 пайыздан астамы Gatorade және Tropicana сияқты негізгі газдалмаған брендтерінен түсті. 1989 жылы арақ сатудың төмендеуіне байланысты PepsiCo 2 жаңа совет мұнай танкерін, 17 қолданыстан шығарылған суасты кемесін (әрқайсысы 150 000 доллардан), фрегат, крейсер және эсминецке бағаланып сауда жасады, оларды советтік емес валютаға сатуға болатын. Мұнай танкерлері норвеж компаниясы арқылы жалға берілді, ал қалған кемелер дереу металл терісіне сатылды. Келесі жылы жасалған келісім бойынша PepsiCo келесі 10 жылда шамамен 3 миллиард долларлық 85 кемеге ие болуы керек еді, бірақ КСРО-ның 1991 жылы ыдырауына дейін ол тек 10 қосымша кеме сатып алды. Келісім бұрынғы КСРО елдерімен қайта келісілді, соның ішінде Pizza Hut мекемелерін қамтамасыз ету үшін Ресейден ірімшік және Украинадан екі қабатты корпусты танкерлер алу көзделді. Бұл мәмілелер сонымен қатар, PepsiCo совет флотын сатып алғаннан кейін қысқа мерзімге әлемдегі ең қуатты флоттардың біріне ие болды деген қате ақпарат таратуға себеп болды.

Іскерлік бөлімдер

PepsiCo-ның әлемдік операцияларының құрылымы халықаралық кеңею нәтижесінде тарихында бірнеше рет өзгерді және 2021 жылдың желтоқсанына дейін жеті негізгі бөлімге бөлінді: PepsiCo Beverages North America (PBNA), Frito Lay North America (FLNA), Quaker Foods North America (QFNA), Латын Америкасы, Еуропа, Африка, Таяу Шығыс, Оңтүстік Азия (AMESA) және Азия-Тынық мұхиты, Австралия/Жаңа Зеландия, Қытай (APAC). 2015 жылы компанияның таза кірісінің 73 пайызы Солтүстік және Оңтүстік Америкадан, 17 пайызы Еуропа мен Сахара аймағынан, ал 10 пайызы Азия, Таяу Шығыс және Африкадан түсті. PepsiCo және оның еншілес компаниялары 2015 жылдың желтоқсанына қарай дүние жүзінде шамамен 263 000 адамды жұмысқа алды.

PepsiCo Beverages Солтүстік Америка

Бұл бөлім 2015 жылы PepsiCo таза кірісінің 35 пайызын құрады. Бұл бөлімнің негізгі брендтері: Pepsi, Mountain Dew, Gatorade, 7 Up (АҚШ-тан тыс), Tropicana Pure Premium апельсин шырыны, Starry, SoBe Lifewater, Tropicana шырыны сусындары, AMP Energy, Naked Juice және Izze. Aquafina, компанияның бөтелкедегі су бренді, сонымен қатар Солтүстік Америка Ішімдіктері арқылы сатылады және лицензияланады. 2015 жылы PepsiCo жоғары фруктозалы жүгері сиропысыз газдалған сусындардың Stubborn Soda желісін де ұсынды. PepsiCo өзіне тиесілі емес бірнеше сусын брендтерімен де серіктестік құрды, оларды өзінің брендтерімен бірге таратады немесе сатады. Бұл бөлім 2015 жылы PepsiCo таза кірісінің 23 пайызын құрады. 2023 жылдың екінші жартысында Frito Lay, PepsiCo Positive бағдарламасы аясында, АҚШ-қа 700-ден астам электр көліктерін (EV) жібереді. Компанияның болжамы бойынша, бұл шара парниктік газдар шығарылымын 7000 метрикалық тоннаға азайтады. Компанияның бұрынғы шаралары: 100 Tesla Semi жүк көлігін тапсырыс беру, оның ішінде 30 жүк көлігі қабылданды, Даллас-Форт-Уорт аймағы үшін 40 Ford eTransits жүк көлігі, сондай-ақ жаңаруға жарамды энергияны сақтау, BYD электрлі аула тракторларын, Tesla жартылай тіркемелерін және Калифорния штатының Модесто қаласындағы зауытта Peterbilt электрлік жүк көліктерін пайдалану.

Квакерлік азық-түлік Солтүстік Америка

Quaker Foods North America, PepsiCo компаниясы 2001 жылы Quaker Oats Company компаниясын сатып алғаннан кейін құрылды, Солтүстік Америкада Quaker Oatmeal, Rice A Roni, Cap'n Crunch және Life дәнді дақылдарын, сондай-ақ Near East гарнирлерін өндіреді, сатады және таратады. Бұл бөлім Pearl Milling Company брендіне де ие, ол 2009 жылы осы аймақтағы сироптар мен панкейк қоспаларының ең көп сатылатын желісі болды. Sabritas және Gamesa – PepsiCo-ның Мексикадағы екі азық-түлік және жеңіл тағамдар бизнес-бағыты, олар 1966 және 1990 жылдары PepsiCo-ға қосылды. Sabritas Мексикада Frito Lay өнімдерін, соның ішінде Poffets, Rancheritos, Crujitos және Sabritones сияқты жергілікті брендтерді сатады. Gamesa Мексикадағы ең ірі печенье өндірушісі, Emperador, Arcoiris және Marías Gamesa сияқты брендтерді таратады. Бұл бөлім 2015 жылы PepsiCo таза кірісінің 4 пайызын құрады. Snacks América Latina 2009 жылы Лима қаласындағы Hayashida отбасынан перулік Karinto S. A. C. компаниясын, оның ішінде Bocaditas Nacionales өндіріс компаниясын (Перуде үш өндіріс орны бар) сатып алды, бұл Karito брендінің (Cuates, Fripapas және Papi Frits қоса) өнімдер тізіміне қосылды. Компания Мексикада Pepsi Cola өнімін сату үшін жаңа стратегияны бастады, себебі халықтың шамамен үштен бірі «Pepsi» сөзін дұрыс айтуда қиындықтарға тап болады. «Pécsi» таңбасымен өнімді өндіріп, сату арқылы жарнамалық кампанияда мексикалық футбол жұлдызы Cuauhtémoc Blanco бейнеленген. PepsiCo бұл стратегияны 2009 жылы Аргентинада да сәтті қолданған. Pepsico 2016 жылы бірнеше Латын Америка елдерінде Starbucks өнімдерін сатуға және тастауға келісім жасады. Бұл бөлім 2015 жылы PepsiCo таза кірісінің 13 пайызын құрады, сондай-ақ 2010 жылдың желтоқсанында ресейлік шырын және сүт өнімдері бренді Wimm Bill Dann Foods, ал 2008 жылдың наурызында Lebedyansky шырын өндірушісін сатып алды. Reuters агенттігінің мәліметінше, «PepsiCo 2017 жылы Ресейдегі операцияларынан 3,23 миллиард АҚШ доллары табыс тапты, бұл компанияның жалпы таза табысының 5,1 пайызын құрады». 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін көптеген компаниялар Ресейдегі қызметін тоқтатуға күшейген қысымға тап болды, өйткені бастапқыда осылай істемеді. 2022 жылдың 8 наурызында PepsiCo бас директоры Лагуарта хат арқылы «Ресейде Pepsi Cola және басқа да әлемдік сусындар брендтерінің (7 Up және Mirinda қоса) сатылуын, сондай-ақ капиталға инвестиция салуды және Ресейдегі барлық жарнамалық және промо-акцияларды тоқтатуды» жариялады. Дегенмен, PepsiCo «сүт және басқа да сүт өнімдерін, балаларға арналған тағамдар мен қоректік араласпаларды» сатуды жалғастыруға «міндетті» екенін мәлімдеді, сондай-ақ «қызметін жалғастыру арқылы біз 20 000 ресейлік қызметкеріміздің және жеткізу тізбегіндегі 40 000 ресейлік шаруалардың күнкөрісін де қолдай береміз» деді. 2022 жылдың шілдесінде PepsiCo Ресейдегі өнімдерін Evervess және Frustyle сияқты жаңа ресейлік брендтерге өзгертетінін хабарлады, бұл Ресейдің басып кіруіне жауап ретінде жасалды. 2023 жылдың қыркүйегінде Украинаның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұлттық агенттігі PepsiCo-ны Ресейде жұмыс істеуді жалғастырғаны және салық төлегені үшін «соғыс демеушісі» деп тізімге енгізді.

Африка, Таяу Шығыс, Оңтүстік Азия (AMESA)

AMESA секторы Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия аймақтарынан тұрады және Lay's, Cheetos және Doritos сияқты көптеген жетекші әлемдік және жергілікті снэк брендтерін, сондай-ақ Мысырдың Chipsy, Оңтүстік Африканың Simba және Үндістан мен Пәкістанның Kurkure сияқты жергілікті танымал брендтерді, ал 7UP, Pepsi, Aquafina, Mtn Dew, Mirinda және Sting сияқты әртүрлі сусын брендтерін қамтиды. AMESA секторы дамушы және жаңадан өркендеп келе жатқан нарықтардың кең ауқымын қамтиды, оның ішінде Мысыр, Үндістан, Сауд Арабиясы, Пәкістан және Оңтүстік Африка сияқты маңызды елдер бар. 2020 жылы PepsiCo Оңтүстік Африкадағы жетекші азық-түлік және сусын компаниясы Pioneer Foods-ты сатып алды, осы арқылы Weet Bix, Bokomo және Ceres сияқты берік және танымал брендтер PepsiCo портфеліне қосылды. Pioneer Foods-ты сатып алу PepsiCo-ның Африка құрлығындағы өсу стратегиясының маңызды бөлігі болып табылады. 2012 жылдың тамызында PepsiCo Мьянмадағы жергілікті дистрибьютормен келісімге қол қойып, 15 жылдық үзілістен кейін ел нарығына қайта оралды. 2018 жылы PepsiCo сатып алған SodaStream Израильде орналасқан, ал Sabra (PepsiCo Израильдің Strauss Group азық-түлік конгломератымен бірлесіп иеленеді) 2015 жылдан бері АҚШ-тағы хумус сатудың 60% нарықтық үлесіне ие. Strauss Group Израильде Frito Lay өнімдерін өндіріп, таратумен айналысады.

Азия-Тынық мұхит, Австралия/Жаңа Зеландия, Қытай (АТЫҚ)

PepsiCo Australia & New Zealand компаниясы Тынық мұхиты жолында, Чатсвуд, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында орналасқан.

Корпоративтік басқару

Штаб-пәтері Нью-Йорк штатының Харрисон қаласында, Пурчэйс ауылында орналасқан, ғылыми-зерттеу және даму штаб-пәтері Нью-Йорк штатының Вальхалла қаласында орналасқан. PepsiCo компаниясының төрағасы және бас директоры Рамон Лагуарта. 2010 жылғы жағдай бойынша директорлар кеңесі он бір тәуелсіз директордан тұрады, олардың ішінде Рей Ли Хант, Шона Браун, Виктор Дзау, Артур С. Мартинес, Шарон Перси Рокфеллер, Даниэль Васелла, Дина Дублон, Иан М. Кук, Альберто Ибаргюен және Ллойд Г. Троттер. PepsiCo-ның бұрынғы жетекші басшылары Стивен Рейнемунд, Роджер Энрико, Д. Уэйн Каллоуэй, Джон Скалли, Майкл Х. Джордан, Дональд М. Кендалл, Кристофер А. Синклер, Айрин Розенфельд, Дэвид С. Новак, Бренда С. Барнс және Альфред Стил. 2006 жылдың 1 қазанында бұрынғы бас қаржы директоры және президент Индра Нуйи Стив Рейнемундты бас атқарушы директор лауазымында алмастырды. Нуйи корпорацияның президенті қызметінде қалды және 2007 жылдың мамыр айында Басқарма төрағасы болды, ал кейіннен (2010 жылы) Fortune журналының «50 ең күшті әйел» тізімінде 1-орынға, Forbes журналының «Әлемдегі ең күшті 100 әйел» тізімінде 6-орынға ие болды. PepsiCo 2004 жылдан бастап, яғни есептің үшінші жылынан бастап ЛГБТ жақтастары Human Rights Campaign ұйымы жариялаған Корпоративтік теңдік индексінде 100 пайыздық баға алды. 2014 жылдың қараша айында фирма президенті Зейн Абдулла 2014 жылдың соңына дейін лауазымынан кететінін хабарлады. 2017 жылы Рамон Лагуарта президент болды және 2018 жылы бас директор атанды.

Бас кеңсесі

PepsiCo бас кеңсесі Нью-Йорк штатының Харрисон қалашығындағы, Purchase ауылында орналасқан. Бұл Эдвард Дюрелл Стоунның соңғы архитектуралық туындыларының бірі. Ол жеті үш қабатты ғимараттан тұрады. Әрбір ғимарат көршісімен бұрыштар арқылы байланысқан. Мүлікке 45 заманауи мүсіннен тұратын Дональд М. Кендалл мүсін бағы кіреді, ол жұртшылыққа ашық. Мүсіндердің арасында Александр Кальдер, Генри Мур және Огюст Роденнің туындылары бар. Westchester Magazine журналында былай делінген: "Ғимараттардың шаршы блоктары жерден төменге қарай инверттік зиггураттар түрінде көтеріледі, әрбір үш қабаттың қара терезелері бар; сыртқы беттерге текстура беретін үлгілі бетон панельдер орнатылған". 1960 жылдары PepsiCo Нью-Йорк қаласының Манхэттен орталығындағы 500 Парк-авенюде орналасқан. 1956 жылы PepsiCo осы жердегі бұрынғы ғимарат үшін 2 миллион АҚШ доллары төлеген. PepsiCo 1960 жылы 500 Park Avenue ғимаратын салған. 1966 жылы Нью-Йорк қаласының мэрі Джон Линдсей PepsiCo компаниясын Нью-Йоркте қалдыру үшін жеке науқан бастады. Алты айдан кейін компания Purchase-тағы Blind Brook Polo Club-қа көшетінін хабарлады.

Қайырымдылық іс-әрекеттері

PepsiCo компаниясы 1962 жылдан бері "PepsiCo Foundation" деп аталатын қайырымдастық бағдарламасын жүргізіп келеді, онда қордың веб-сайтында хабарланғандай, ол негізінен "денсаулықты нығайту және физикалық белсенділік, қауіпсіз су және суды тиімді пайдалану, сондай-ақ білім беру" салаларын қаржыландырады. 2009 жылы осы қор арқылы 27,9 миллион АҚШ доллары жұмсалды, оның ішінде United Way және YMCA ұйымдарына берілген гранттар да бар. 2009 жылы PepsiCo "Pepsi Refresh Project" деп аталатын жаңа жобаны бастады. 23 жылдан кейін алғаш рет PepsiCo өзінің танымал бренді үшін Super Bowl жарнамасына инвестиция жасаған жоқ. Оның орнына компания бұл 20 миллион долларды әлеуметтік желілердегі қолдауға ие болған Pepsi Refresh Project жобасына жұмсады: бұл PepsiCo-ның инновациялық әлеуметтік маркетингтік бағдарламасы, онда тұтынушылар денсаулық сақтау, қоршаған ортаны қорғау, әлеуметтік, білім беру және мәдени мақсаттарға арналған гранттарға идеяларын ұсынады. Бұл жобада жеке тұлғалар қайырымдастық және коммерциялық емес ұйымдармен ынтымақтастыққа қатысты ұсыныстар жасайды және дауыс береді. Жаңару жобасы аясындағы гранттарды негізінен жергілікті деңгейде жұмыс істейтін қоғамдық ұйымдар мен коммерциялық емес ұйымдар алады, мысалы, Мичиган штатындағы бір орта мектеп 2010 жылы фитнес залын салуға 250 000 АҚШ доллары алды. 2010 жылдың көктемінде Мексика шығанағындағы мұнай төгілуінен кейін PepsiCo халықтың дауысымен анықталған жеңімпаздарға 1,3 миллион АҚШ доллары көмек көрсетті. 2010 жылдың қазанына қарай компания Солтүстік Американың 203 қаласындағы 287 жобаға барлығы 11,7 миллион АҚШ долларын қаржылаған. 2010 жылдың соңында жаңару жобасы 2011 жылы Солтүстік Америкадан тыс елдерді де қамтуы мүмкін екені хабарланды.

Жұмыс шарттары

2021 жылдың шілдесінде PepsiCo компаниясының еншілес кәсіпорны Frito Lay Топекадағы зауытындағы нашар жұмыс жағдайына байланысты БАҚ назарына іліккен. Айлар бойы мәжбүрлі түрде жұмыс уақытын ұзарту және 84 сағаттық жұмыс аптасы сияқты жағдайлар Топекадағы жүздеген жұмысшының ереуіліне алып келді. Ереуіл 5 шілдеде басталды және екі жылдық еңбек шарты ратификацияланғаннан кейін 23 шілдеде аяқталды. Бұл шарт жұмысшыларға аптасына кем дегенде бір күнді демалысқа кепілдік берді және жалақыны көтерді.

Жаңбырлы ормандар мен пальма майы

PepsiCo компаниясының 2014 жылдың мамыр айында жарияланған пальма майына қатысты міндеттемелері БАҚ-та компанияның пальма майын сатып алуы орманды жоюға және адам құқықтарын бұзуға себеп болмайтынын қамтамасыз етудегі позитивті қадам ретінде қарсы алынды. ҮЕҰ-лар бұл міндеттемелердің жеткіліксіз екенін ескертті және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы орманды жою дағдарысының фонында компаниядан өзінің саясатындағы кемшіліктерді дереу жоюға шақыруда.

Генетикалық модификацияланған ингредиенттер

PepsiCo Калифорнияның 37-қабылдауын қабылдамауға 1 716 300 АҚШ доллары көмектесті, ол Калифорния азық-түлік тауарында қолданылатын генетикалық түрлендірілген егістерді ашуды міндеттейтін еді. PepsiCo «генетикалық түрлендірілген өнімдер әлемдік қоғамдарға оң экономикалық, әлеуметтік және экологиялық үлес қосуға көмектесе алады деп санайды; әсіресе азық-түлік жетіспеушілік кезінде».

Суды пайдалану (Үндістан, АҚШ, Ұлыбритания)

PepsiCo компаниясының суды пайдалануы 2000-шы жылдардың басында және ортасында Үндістанда қызу пікірталас тудырды, себебі компанияның су тапшылығы мәселесі күрделі болатын елдегі су ресурстарын пайдалануына қатысты айыптаулар болды. Осы орайда, Үндістанның экологиялық ұйымдары PepsiCo-ны суды басқа арнаға бұрып, қажетсіз өнімдерді өндіретін компания ретінде қарастырды, бұл сол кездегі сыншылардың назарына ілікті. Осыған байланысты, 2003 жылы PepsiCo компаниясы 2009 жылға қарай Үндістанда "оң су балансын" қамтамасыз ету мақсатында жалпыұлттық бағдарламаны іске қосты. 2007 жылы PepsiCo компаниясының сол кездегі бас директоры Индра Нуйи елдегі суды пайдалану тәжірибесін қарастыру үшін Үндістанға сапар жасады, бұл бұрынғы сыншы, Ғылым және қоршаған орта орталығының директоры Сунита Нарайнның PepsiCo компаниясы "қазір су мәселесіне қатысты жұмысты жақсы жасайтын сияқты" деген пікірін білдіруіне себеп болды. Жауап ретінде компания Earth Institute және Water сияқты коммерциялық емес ұйымдармен серіктестік орнатты. 2009 жылы жаңа Gatorade бөтелкелерін сумен шаюдың орнына тазартылған ауамен жууды бастады, сондай-ақ суды сақтауға бағытталған басқа да шаралар қолданды. Ұлыбританияда да, аймақтық құрғақшылық жағдайларына жауап ретінде, PepsiCo бренді Walkers өзінің ең ірі картоп чиптерін өндіретін зауытында 2001 және 2008 жылдар аралығында суды пайдалануды 45 пайызға төмендетті. Бұл үшін зауыт картоптың табиғи құрамындағы суды жинап алатын және оны сыртқы суды пайдалану қажеттілігін азайтуға мүмкіндік беретін жабдықтарды пайдаланды. Суды азайту шаралары мен тиімділікті арттыру нәтижесінде PepsiCo 2009 жылы 2006 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда бүкіл әлемде 12 миллиард литрден астам суды үнемдеді. Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі және Солт-Лейк-Сити, Юта қаласының мэрі Рокки Андерсон сияқты экологиялық ұйымдар мен жеке сыншылар 2009 жылы компанияның Aquafina сияқты қажетсіз өнімдерді өндіруден бас тарту арқылы қосымша суды үнемдеуге болатындығын атап өтті. Компания бөтелкедегі суды "денсаулыққа пайдалы және ыңғайлы" деп көрсетумен қатар, мұндай өнімдердің қоршаған ортаға тигізетін әсерін азайту үшін қаптама салмағын азайту сияқты баламалы шаралар қолдануға кірісті. PepsiCo бұл айыптауларды жоққа шығарды, ал Үндістанның денсаулық сақтау министрлігі де оларды жоққа шығарды, CSE жинаған деректердің дұрыстығына күмән келтірді, себебі олар сыртқы сарапшылармен тексерілмеген өз ішкі зертханаларында сыналыпты. Осы дау 2006 жылы Үндістанның оңтүстік-батысындағы Керала штатында PepsiCo және The Coca Cola компаниясының сусындарын сатуға қысқа мерзімге тыйым салуға әкелді, бірақ бұл тыйым бір айдан кейін Керала жоғары сотымен күштен шығарылды. 2010 жылдың қарашасында Үндістанның Жоғарғы соты Керала үкіметі PepsiCo India компаниясына қарсы салған қылмыстық шағымды, сусындардың сол кездегі жергілікті стандарттарға сәйкес келетіндігіне байланысты жарамсыз деп таныды. Сот шешімінде сынақтан өткен сусындарда табылған "пестицидтердің пайыздық көрсеткіші" "осы өнімге қатысты кейіннен белгіленген шектің ішінде болды", өйткені сынақ кезінде "салқын сусындарда пестицидтердің болуын реттейтін ережелер болмаған". 2010 жылы PepsiCo АҚШ Мемлекеттік департаменті анықтағандай, "дамып келе жатқан нарықтардағы ең жақсы корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік көрсеткіштеріне" ие болған 12 көпұлтты компанияның қатарында болды. PepsiCo-ның Үндістандағы бөлімшесі суды үнемдеу және қауіпсіздік тәжірибелері мен олардың нәтижелері үшін мойынсоққа ие болды.

Қаптамалау және қайта өңдеу

Қоршаған ортаны қорғаушылар, әсіресе PepsiCo компаниясының бөтелкеленген сусындар өнімдерін тастаумен байланысты экологиялық әсерлерге алаңдаушылық білдірді, себебі компания өнімдерінің бөтелкелерін қайта өңдеу көрсеткіші 2009 жылы АҚШ-та орташа есеппен 34 пайызды құрады. 2019 жылы BreakFreeFromPlastic ұйымы PepsiCo-ны екінші жыл қатарынан әлемдегі ең ірі 10 пластик ластаушы деп атады. Компания бұл экологиялық әсерді азайту үшін қаптаманы жетілдіру және қайта өңдеуді қолдау сияқты шаралар қолданып келеді. 2010 жылы PepsiCo АҚШ-та сусын контейнерлерін қайта өңдеу көрсеткішін 2018 жылға қарай 50 пайызға дейін арттыруға бағытталған серіктестіктер құруға ниет білдірді. Осы мақсатқа жету үшін қабылданған стратегиялардың бірі – супермаркеттерде, дүкендерде және жанармай құю станцияларында "Dream Machines" деп аталатын интерактивті қайта өңдеу терминалдарын орналастыру, арқылы қайта өңдеуге қолайлы ыдыстарға қолжетімділікті арттыру. Пластмасса бөтелкелерді жасаудағы смоланың қолданылуы қаптама салмағын азайтуға мүмкіндік берді, бұл PepsiCo өнімдерін тасымалдауға қажетті жанармай көлемін де азайтты. 2009 жылы Aquafina бөтелкелерінің салмағы 40 пайызға жуық, яғни 15 граммға дейін азайтылды. Сол жылы PepsiCo бренді Naked Juice тұңғыш рет 100 пайыз қайта өңделген пластик бөтелкелерді өндіру және таратуды бастады. 2011 жылдың 15 наурызында PepsiCo әлемдегі алғашқы өсімдік негізінде жасалған ПЭТ бөтелкесін таныстырды. Бөтелке шөп, жүгері қабығы және қарағай қабығы сияқты өсімдік материалдарынан жасалған және 100% қайта өңделеді. PepsiCo өндіріс процесінде пайда болатын апельсин қабығы және сұлы қабығы сияқты қосалқы өнімдерді бөтелкелерде қайта пайдалануды жоспарлап отыр. PepsiCo мұнайға негізделген ПЭТ-пен бірдей молекулалық құрылымды жасаудың жолдарын тапты, бұл жаңа бөтелке технологиясын "Жасыл бөтелке" деп атауға мүмкіндік берді, ол 2009 жылғы Coca-Cola компаниясының "PlantBottle" идеясына ұқсас, соның нәтижесінде бөтелкелердің сезімі де өзгермейді. PepsiCo 2012 жылы пилоттық өндірісті бастауды және пилоттық жоба сәтті аяқталғаннан кейін толыққанды коммерциялық өндіріске көшуді жоспарлап отыр, бірақ 2021 жылға дейін мұндай бөтелкелердің өндірілгені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Қаптаманы азайту мақсатында PepsiCoPartners соңғы жылдары АҚШ-та газдалған сусындарды таратушыларды қызмет ретінде ұсынды. Диспенсерлер қазіргі уақытта ірі корпоративтік кеңселер мен университеттерде сынақтан өтіп жатыр. 2020 жылы PepsiCo француз биохимиялік стартапы Carbios компаниясымен қолдасақтастыққа келісіп, пайдаланылған пластик бөтелкелерді қайта өңдеудің жаңа әдісін ілгерілетуге кірісті. Бұл әдіс ферменттерді пайдаланып пластикті толыққанды ерітеді, ал қалдықтарды мата өндіру үшін пайдалануға болады.

Энергияны пайдалану және көміртегі көздері

PepsiCo, өз саласының басқа өндірушілерімен бірге, 2008 жылы пластикалық өнімдерді өндіру және тарату кезінде мұнай-химиялық шикізатты артық тұтынуы үшін экологиялық ұйымдардың сынына іріккен. Сыншылар пластикалық қаптамалардың өндіріс көлемінің көмірқышқыл газы шығаруға себеп болатынынан алаңдаушылық білдірді. 2006 жылдан бастап PepsiCo өнімдерін аз энергия жұмсап, тиімдірек өндіру және тарату жолдарын әзірлеуге кірісті, сонымен қатар шығарындыларды азайтуға баса назар аударды. 2009 жылы PepsiCo «жасыл» автоматтарының сынаққа іске қосылуын бастады, олар қолданыстағы орташа үлгілермен салыстырғанда энергия тұтынуды 15 пайызға төмендетті. Бұл автоматтары Greenpeace ұйымымен бірлесіп жасалды, ол бұл бастаманы «өндірісті климатқа қатысты жақсартатын, маңызды өзгерістерге ұласатын» деп сипаттады. PepsiCo 2022 жылға қарай абсолютті шығарындыларды азайту бойынша міндеттемесінің 23 пайызын орындады, бұл міндеттеме 2006 жылдан бері оның миссиясында «Мақсатты орындау» деп белгіленген. 2010 жылы жаңалықтар мен журналдарда жарияланған мәліметтерге сәйкес, бұл бастаманың мақсаты – тұтынушыларға ұсынылатын пайдалы тағамдар мен сусындардың ассортиментін кеңейту, компанияның қоршаған ортаға тигізетін зиянын азайту және қызметкерлер арасында әртүрлілікті және салауатты өмір салтын қолдау. Өндірістің қоршаған ортаға тигізетін әсері және өнімдерінің құрамы сияқты мақсаттарына жетуге бағытталған іс-әрекеттері денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау ұйымдары тарапынан құрметке ие болды, бірақ кейде сыншылардың алаңдаушылығын тудырды. Осы бағыттағы күш-жігер күшейгенінің нәтижесінде, 2010 жылы New York Times газетінің бұрынғы тамақ өнеркәсібі жазушысы Мелани Уорнер «сарапшылар (PepsiCo) азық-түлік компанияларының ең белсенді және прогрессивтісі деп санайды» деп жазды.

Өнімнің әртүрлілігі

1965 жылы құрылғаннан бастап 1990 жылдардың басына дейін PepsiCo өнімдерінің көп бөлігі газдалған сусындар мен ыңғайлы тағамдардан тұрды. PepsiCo компаниясы 1990 және 2000 жылдары өнімдерін айтарлықтай кеңейтіп, бас директоры «денсаулыққа пайдалы» деп есептеген Quaker Oats, Naked Juice және Tropicana апельсин шырыны сияқты өнімдерді сатып алып, дамытты. Мұндай салауатты бағытталған PepsiCo брендтерінің сатылымы 2009 жылы 10 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл компанияның сол жылғы жалпы кірісінің 18 пайызын білдірді. Бұл денсаулыққа қатысты кеңейтілген өнім ассортиментіне көшуді тамақтану жақтастары орташа деңгейде жақсы қабылдады; алайда, осы саладағы сарапшылар PepsiCo компаниясының денсаулыққа пайдалы өнімдерін, денсаулыққа зиянды негізгі өнімдері сияқты белсенді түрде сатуын ұсынды. Тұтынушылардың қалауларының өзгеруіне және үкіметтік реттеудің күшеюіне жауап ретінде PepsiCo 2010 жылы осы бизнес сегментін дамытуға ниеттенгенін мәлімдеді, соның салдарынан 2020 жылға қарай жеміс-жидек, көкөніс, толық дәнді және талшықты өнімдердің сатылымы 30 миллиард АҚШ долларын құрайтынын болжады. Осы мақсатқа жету үшін компания денсаулыққа бағытталған қосымша брендтерді сатып алуды және қазіргі өнімдерінің құрамын өзгертуді жоспарлап отыр. Өнімдерінің құрамын өзгерту, дұрыс тамақтануды ескере отырып, майлылығын азайту, транс-майлардан бас тарту және шамадан тыс тұтынуды болдырмау үшін калориялық порцияларда өндіру сияқты өзгерістерді қамтиды. 2014 жылдың 5 мамырында PepsiCo компаниясы көптеген өнімдерінен бромталған өсімдік майын алып тастайтынын хабарлады, бірақ осы процестің мерзімі талқыланбады.

Балаларға тарату

Қоғамдық пікір балаларға газдалған сусындарды сату және таратуға күшті бақылау қойғандықтан, PepsiCo 2010 жылы 2012 жылға дейін әлемнің барлық бастауыш және орта мектептерінен қант мөлшері жоғары сусындарды алып тастайтынын мәлімдеді. Сондай-ақ, 2006 жылы қабылданған ерікті ережелерге сәйкес, АҚШ мектептерінде "жоғары калориялы" сусындар "төмен калориялы" баламаларымен ауыстырылды, нәтижесінде осы мектептердегі жоғары калориялы нұсқалардың 2009 жылғы сатылымы 2004 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда 95 пайызға төмендеді. 2008 жылы Халықаралық Сусындар Ассоциациясы қабылдаған ережелерге сәйкес, PepsiCo 12 жасқа дейінгі балаларға өзінің тамақтану стандарттарына сай келмейтін өнімдерін жарнамалау мен сатуын тоқтатты. 2010 жылы Мишель Обама балалардың семіздігіне қарсы "Қозғалайық!" (Let's Move!) атты науқанды бастады, онда ол мемлекеттік мектептерде салауатты тағамдарды ұсынуды, тағамдық құндылығы туралы мәліметтерді жақсартуды және балалардың физикалық белсенділігін арттыруды көздеді. Осы бастамаға жауап ретінде PepsiCo, Campbell Soup, Coca Cola, General Mills және басқа да азық-түлік өндірушілері "Салауатты салмаққа қолдау қоры" деп аталатын одақта 2010 жылы компаниялар 2012 жылдың соңына дейін сатылатын өнімдерінен бір триллион калорияны және 2015 жылдың соңына дейін 1,5 триллион калорияны азайтатынын жариялады.