Кіріспе
Американдық театр режиссері Сьюзан П. Строман (17 қазан 1954 жылы туған) – американдық театр режиссері, хореограф, кинорежиссер және актриса. Оның ең танымал театрлық қойылымдары: «Оклахома!», «Музыка адамы», «Сізге ашу», «Байланыс», «Продюсерлер», «Жабалар», «Скотсборо Бойз», «Бродвейдегі оқтар», «POTUS: немесе, әрбір ақымақ адамның артында оны тірі ұстауға тырысатын жеті әйел» және «Нью-Йорк, Нью-Йорк». Ол бес рет «Тони» сыйлығына ие болған, оның төртеуі – «Үздік хореография» номинациясы бойынша, ал біреуі – «Продюсерлер» музыкалық қойылымы үшін «Үздік режиссер» номинациясы бойынша. Бұған қоса, ол екі «Лоренс Оливье» сыйлығы, бес «Драмалық үстел» сыйлығы, сегіз «Сыртқы сыншылар шеңбері» сыйлығы, екі «Люсиль Лортел» сыйлығы және «Джордж Эбботт» өмір бойы жетістіктері үшін сыйлығын алған. 2014 жылы ол Нью-Йорктегі Америка театрларының Даңқ залына енгізілді.
Susan P. Stroman (born October 17, 1954) is an American theatre director, choreographer, film director and performer. Her notable theater productions include Oklahoma!, The Music Man, Crazy for You, Contact, The Producers, The Frogs, The Scottsboro Boys, Bullets Over Broadway, POTUS: Or, Behind Every Great Dumbass Are Seven Women Trying to Keep Him Alive, and New York, New York. She is a five time Tony Award winner, four for Best Choreography and one as Best Director of a Musical for The Producers. In addition, she is a recipient of two Laurence Olivier Awards, five Drama Desk Awards, eight Outer Critics Circle Awards, two Lucille Lortel Awards, and the George Abbott Award for Lifetime Achievement in the American Theater. She is a 2014 inductee in the American Theater Hall of Fame in New York City.
Алғашқы жылдар
Строман Делавэр штатының Уилмингтон қаласында, Фрэнсис (құрмет аты Нолан) және Чарльз Гарри Строманның қызы болып дүниеге келді. Ол әкесі – піанинода ойнайтын сатушы арқылы ән-күйлермен танысты. Бес жасында джаз, стэп және балетке ден қойып, биді оқуға кірісті. Уилмингтондағы Би академиясында Джеймс Джеймисоннан сабақ алды. Делавэр университетінде ағылшын тілі мамандығын бітірді. Делавэр және Филадельфия аймағындағы қоғамдық театрларда актерлік өнер көрсетіп, хореографиялық қойылымдар қойып, режиссерлік жұмыстар атқарды. 1976 жылы бітірген соң Нью-Йорк қаласына көшті. Оның алғашқы кәсіби дебюті 1977 жылы Гудспид опера үйінде "Хит-дек" спектаклінде болды. Сол жылы ол "Чикаго" мюзиклінің ұлттық гастрольдік тобында Хуньяк рөлінде ойнады, бұл композитор Джон Кандермен және либретші Фред Эббпен алғашқы жұмысы болды. Оның Бродвейдегі алғашқы жұмысы 1979 жылы "Кімге!" мюзикліндегі ансамбль мүшесі болды. 1980 жылы ол Бродвейдің "Музыкалық креслолар" шоуында режиссердің көмекшісі, хореографтың көмекшісі және би тобының жетекшісі болды. Сахнада өнер көрсетуден гөрі режиссура мен хореографиямен айналысқысы келген Строман театр үшін жаңа туындылар жасауға күш салды. Ол түрлі индустриялық шоуларда, клубтарда және жарнамаларда режиссер және хореограф ретінде кішкентай ареналарда жұмыс істеді.
1987-2000: Жетістік
Строманның хореограф ретінде үлкен жетістігі 1987 жылы Вайнярд театрында «Флора – Қызыл қауіп» (музыкасын Джон Кандер мен Фред Эбб жазған) қойылымын қайта жаңғыртумен болды. Оның жұмысын сол жерде Хэл Принс көріп, Нью-Йорк операсының «Дон Джованни» қойылымы үшін би сахналарын жасауға шақырды. Кандер мен Эббпен арадағы қарым-қатынасы Скотт Эллис пен Дэвид Томпсонмен бірге 1991 жылы Бродвейден тыс мюзикл «Әлем айналып барады» хитін жасауға әкелді. 1992 жылы ол Лиза Миннеллидің қатысуымен Radio City Music Hall-да «Liza Stepping Out» хореографиясын қойды, бұл жұмысы үшін ол «Эмми» сыйлығына ұсынылды. Сол жылы ол режиссер, кейін болашақ күйеуі Майк Окрентпен бірлесіп «Crazy for You» қойылымы үшін үшінші Бродвей сыйлығын алды. Шоу «үздік музыкалық қойылым» номинациясында «Тони» сыйлығын жеңіп алды, ал ол өзінің алғашқы «Тони» сыйлығын «үздік хореография» үшін жеңіп алды. 1994 жылы Строман Принспен бірлесіп «Show Boat» қойылымын қайта жаңғыртуда жұмыс істеп, екінші «Тони» сыйлығын жеңіп алды, онда ол өзінің ең жаңашыл идеяларын қолданды. Ол шоудағы ұрпақтарды көрсететін бірнеше би монтаждарын қосты, олар айналмалы есіктермен толықтырылды. Строман шоудың өтетін кезеңін жан-жақты зерттеп, африкалық американдықтардың чарльстонды ойлап тапқанын білді. Ол бұл ақпаратты монтаждарды жобалауда пайдаланды, себебі танымал биді қара түсті кейіпкерлер бастап, кейіннен олар иеленді. 1994 жылы Строман күйеуі Майк Окрентпен бірге 10 жыл бойы сахнада болған Медисон Сквер Гардендегі «Рождестволық ән» және Бродвей мюзиклі «Биг, Мюзикл» (1996) жұмыстарында қайта қатысты. Ол Кандер мен Эбб, Эллис және Томпсонмен бірге «Steel Pier» (1997) Бродвей мюзиклінде жұмыс істеді. 1999 жылы Тревор Наннның режиссерлігімен Корольдік ұлттық театрда қойылған «Оклахома!» хореографиясы үшін Строман екінші «Оливье» сыйлығын «үздік хореография» номинациясында жеңіп алды. Строманның күйеуі Майк Окрент 1999 жылдың 2 желтоқсанында лейкемиядан қайтыс болды. Ол өзінің жұмысына толыққанды берілді және 2000 жылы қайта жаңғырған «Музыкалық адам» Бродвей шоуының режиссері болды. Сонымен қатар, Линкольн орталығы театрының көркемдік директоры Андре Бишоп оған өзі таңдаған жобасын дамытуға көмек ұсынды. Ол және «Биг» үшін кітап жазған Джон Вейдман үш бөлімді «би-спектакль» «Contact» жобасымен айналыса бастады, ол оны хореографиялап, режиссерлік жасады. Шоу 1999 жылдың күзінде Линкольн орталығының Митзи Ньюхаус театрында ашылды, кейін үлкен Вивиан Бомонт театрына көшірілді, онда ол мюзикл ретінде қайта жіктелді. Ол 2000 жылы «үздік мюзикл» номинациясында «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Строман үшінші «Тони» сыйлығын «үздік хореография» үшін жеңіп алды. «Contact» 2003 жылы «үздік классикалық музыкалық би бағдарламасы» номинациясында «Эмми» сыйлығын жеңіп алды, себебі шоудың тікелей эфирі PBS Live from Lincoln Center эпизоды ретінде көрсетілді. Линкольн орталығы театры үшін Строман Гарри Конник-младший музыкасы бар «Ты болма» (2001) және Натан Лейннің кітабы бар «Құрбақтар» (2004) спектакльдерін режиссерлік және хореографиялық тұрғысынан жүргізді.
2001-қазіргі уақыт: Кәсіби дамуы
2001 жылы Строман Мел Брукс мюзиклі «Продюсерлер» режиссерлық және хореографиялық жұмыстарын атқарды. Строманның қайтыс болған күйеуі Окрент бастапқыда режиссер болып тағайындалған еді. Ол коммерциялық сәттілікке ие болды және рекордтық он екі «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Строман режиссура және хореография үшін төртінші және бесінші «Тони» сыйлығын жеңіп алды, бұл екі сыйлықты да бір түні жеңіп алған алғашқы әйел болды. 1998 жылы Джули Таймордан кейін ол «Музыкалық фильмнің үздік режиссурасы» атағын жеңіп алған екінші әйел болды. 2005 жылы ол шоудың киноға бейімделуімен режиссерлік дебютын жасады. Фильм төрт «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. 2007 жылы ол тағы да Брукспен бірлесіп «Жас Франкенштейн» мюзиклінің режиссері және хореографы ретінде жұмыс істеді. 2017 жылдың күзінде ол және Брукс Ньюкаслдағы Король театрында сәтті сынақтан өткеннен кейін Лондонның Вест-Эндедегі Гаррик театрында шоудың жаңа өңделген нұсқасын ашты. Ол Джон Вейдманның кітабы, Скотт Франкельдің музыкасы және Майкл Коридің сөздері бар «Бақыт» мюзиклін режиссерлік және хореографиялық тұрғыдан қамтамасыз етті. Музыкалық 2009 жылдың ақпан айында Линкольн орталығының Мицци Э. Ньюхаус театрында ашылды. «The Scottsboro Boys» мюзиклі 2010 жылдың ақпан айында Vineyard театрында ашылды. Музыкасын Кандер мен Эбб жазды, ал кітапты Дэвид Томпсон жазды; Строман режиссура және хореографиялық жұмыстарын атқарды. Кейіннен шоу Бродвейге көшірілді, онда ол Лицей театрында 49 қойылымды өткізді және 12 «Тони» сыйлығына ұсынылды. Миннеаполистегі Гатри театры, Сан-Диегодағы «Олд Глобус», Сан-Францискодағы Американдық консерватория театры және Лос-Анджелестегі Ахмансон театры сияқты аймақтық театрлар шоудың табысты қойылымдарын ұйымдастырды. 2013 жылы Строман Лондонның Янг Вик театрында британдық премьерасын қойды. Ол жерде сәтті өткеннен кейін шоу Вест-Эндке көшірілді, онда ол 2014 жылы Evening Standard-тің Нед Шеррин сыйлығымен марапатталды. Ол Хэл Принспен бірлесіп 2010 жылдың 19 мамырында Лондонның Менир шоколад фабрикасында премьерасы өткен «Paradise Found» мюзиклін режиссерлік етті. Орындаушылар құрамында Мэнди Патинкин, Джуди Кей және Шулер Хенсли болды. Строман Эндрю Липпаның әндерімен және Джон Августтың кітабымен жаңа мюзикл «Big Fish» режиссері және хореографы болды. Бір атпен аталған кітап пен фильмге негізделген шоу 2013 жылдың сәуір және мамыр айларында Чикагодағы Oriental театрында ашылды, содан кейін 2013 жылдың қыркүйегінен желтоқсан айына дейін Бродвейде өтті. 2014 жылы ол Метрополитен операсы үшін Рене Флемингтің басты рөлде ойнаған «Күлкілі жесір» қойылымын режиссерлік және хореографиялық тұрғыдан жүргізді. Строман Вуди Алленмен оның «Бродвейдегі оқтар» фильмінің «Бродвейдегі оқтар» атты музыкалық бейімделуі бойынша жұмыс істеді, ол 2014 жылдың сәуірінде Бродвейде ашылды. Ол 2014 жылдың 25 қазанынан 30 қарашаға дейін Кеннеди орталығы, Эйзенхауэр театрында өткен жаңа мюзикл «Кішкентай бишіні» режиссерлік және хореографиялық тұрғыдан қойды. Кітап пен әннің сөздерін Линн Аренс жазды, музыкасын Стивен Флаэрти жазды. 2019 жылдың көктемінде ол Сиэтлдің 5-ші авеню театры үшін «Мари, әлі билейміз» атты қойылымды режиссерлік және хореографиялық тұрғыдан жасады. Жаңадан өңделген және қайта аталған «Кішкентай биші» қойылымында Тайлер Пек Терренс Манн мен Луиза Питрмен бірге өзінің басты рөлін қайталады. Строман Принспен тағы да бірігіп «Принс Бродвейдің принсі» атты жаңа мюзиклдің режиссері ретінде жұмыс істеді, ол Хэл Принстің өмірі мен мансабына арналған ретроспектива. Шоуда Джейсон Роберт Браунның оркестрлері мен жаңа материалдары бар. Ревюдің премьерасы Токиодағы Токиу театры Орбта 2015 жылдың қазанында өтті, содан кейін 2015 жылдың қарашасынан желтоқсан айына дейін Осакада өтті. Онда Тони Язбек, Рамин Каримлу, Шулер Хенсли және Нэнси Опель қатысты. Шоу 2017 жылдың 24 тамызында Бродвейде, Сэмюэл Фридман театрында Манхэттен театр клубы мен Gorgeous Entertainment бірлесіп жасаған. Кітаптың авторы - Дэвид Томпсон. 2016 жылы ол Винеярд театрына Колман Доминго жазған «Дот» пьесасын режиссерлік ету үшін оралды. Келесі жылы ол Vineyard Theatre-мен төртінші ынтымақтастығын «Жанжал ішіндегі аң» мюзиклін режиссерлік және хореографиялық тұрғыдан жүзеге асырып, 2018 жылғы Джо Каллавей сыйлығын жеңіп алды. Музыкасын Джон Кандер, ал кітабын Дэвид Томпсон жазды. 2022 жылдың сәуірінде Строман Бродвейдің «POTUS: немесе, әрбір ұлы ақымақ артында оны тірі ұстауға тырысатын жеті әйел бар» пьесасын Селина Филлинджердің авторлығымен Шуберт театрында қойды. Осы жылы Строман Chichester Festival Theatre-де «Crazy For You» мюзиклін қайта жандандырды, ол 2023 жылы Вест-Эндтің Джиллиан Линн театрына да көшіріледі.
The Beast in the Jungle, winning the 2018 Joe Callaway Award for excellence in choreography. The music was composed by John Kander and the book written by David Thompson. In April 2022, Stroman directed the Broadway play POTUS: Or, Behind Every Great Dumbass Are Seven Women Trying to Keep Him Alive, by Selina Fillinger, at the Shubert Theatre. This year, Stroman directed and choreographed the Chichester Festival Theatre revival of Crazy For You, which is also set to transfer to the West End's Gillian Lynne Theatre in 2023.
Билеу
2004 жылы Строман Нью-Йорк Сити Балеті үшін толық көлемді балет қоюға хореография салған алғашқы әйел болды. Ирвинг Берлин мен Уолтер Дональдсонның музыкасына жазылған "Дабл Фичэр" қазір Нью-Йорк Сити Балетінің репертуарында. Строман бұрын 1999 жылы Нью-Йорк Сити Балетімен жұмыс істеген, онда компанияның 50 жылдығын тойлау үшін Дьюк Эллингтонның музыкасын пайдаланып "Blossom Got Kissed" атты қойылымды жасаған. Кейін ол бұл туындыны қайта қарастырып, түпнұсқамен бірге қойылатын үш қосымша қысқа биді хореографиялады. Бұл жаңа кеңейтілген балет "Дюкке деген махаббат" деп аталды және 2011 жылдың мамырында тұңғыш рет көрсетілді. 1997 жылы ол Джордж Гершвиннің музыкасын қолданып, Марта Грэм компаниясы үшін "But Not for Me" атты туындысын жасады. "Take Five More Or Less" әлемдік премьерасы 2008 жылы Тынық мұхитының Солтүстік-Батыс Балетімен өтті. Строман Дэйв Брубектің джаз музыкасын классикалық пуант жұмысымен үйлестірді. Балет қазір олардың репертуарында.
Теледидар
Ол HBO телесериалының төртінші маусымында өзін-өзі сомдады, "Өндірушілер" Бродвей хит-мюзиклінің қойылымында Ларри Дэвид пен Дэвид Швиммерге режиссура жасады. 2017 жылы ол шоуға оралып, Ларри Дэвидтің "Fatwa!" мюзикліне хореография қойды, онда Лин Мануэль Миранда Салман Рушди рөлінде ойнады. Ол сонымен қатар Food Network арнасының "Жалаңаяқ графиня" бағдарламасында бірнеше рет өзін-өзі сомдады, себебі ол оның жүргізушісі Ина Гартенмен жақын дос.
Фильм
Строман "Columbia Pictures" киностудиясының "Center Stage" (2000) фильміндегі жұмысы үшін американдық хореография саласындағы сыйлықты ("American Choreography Award") алды. 2004 жылы ол "Продюсерлер" фильмінің кинонұсқасын режиссерлік етті.