Кіріспе
Аувернь-Рона-Альп аймағы, Францияның департаменті. Савойя (savwa; Arpitan: Savouè немесе Savouè d'Avâl; English: Savoy /s//ə/'/v//ɔɪ/) – Аувернь-Рона-Альп аймағындағы, Францияның оңтүстік-шығысында орналасқан департамент. Француз Альпі тауларында орналасқан, оның префектурасы Шамбери қаласы. 2019 жылы Савойяның халқы 436 434 адамды құрады. Жоғарғы Савойямен бірге, Савойя тарихи аймағының екі департаментінің бірі болып табылады; Савойя герцогтігі 1860 жылы Турин шартына қол қойылғаннан кейін Францияға қосылды. Аймақ көптеген шаңғы курорттарымен және француз тағамдарына, атап айтқанда савоярд, тартифлет, генэпи, сондай-ақ түрлі соуссисон сияқты ас түрлерімен әйгілі.
the French department
Savoie (savwa; Arpitan: Savouè or Savouè d'Avâl; English: Savoy /s//ə/'/v//ɔɪ/) is a department in the Auvergne Rhône Alpes region, Southeastern France. Located in the French Alps, its prefecture is Chambéry. In 2019, Savoie had a population of 436,434. Together with Haute Savoie, it is one of the two departments of the historical region of Savoy; the Duchy of Savoy was annexed by France in 1860, following the signature of the Treaty of Turin. The area is known for its numerous ski resorts and contribution to French cuisine, with culinary specialities such as fondue savoyarde, tartiflette, génépi, as well as various sorts of saucisson.
Тарих
Савойя өз атын латынша Sapaudia немесе Sabaudia дегеннен алады, яғни шырша ағаштарымен жабылған жерді білдіреді. Савойя ұзақ уақыт Савойя мемлекеттерінің құрамында болды; бірақ 16 ғасырдан бастап Франция бірнеше рет басып алды. 1792-1815 жылдары Монблан департаментіне (және 1798-1814 жылдары Леман департаментіне ішінара) қосылды. Провинция 1860 жылы Францияға аннексияланды. Савойяның бұрынғы герцогтігі Савойя және Жоғарғы Савойя деп аталатын екі департаментке бөлінді. Моутье, бұрынғы Тарентаза аңғарының (французша: Vallée de la Tarentaise) астанасы, 1926 жылдың 10 қыркүйегінде күшіне енген заңға сәйкес субпрефектура статусын жойды. Савойя 1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын қабылдады, негізгі орталығы Альбервиль болды, ал шаңғы жарыстары Тарентаза және Бофортенде өтті. Савойяның гербі ойындардың ресми эмблемасындағы жалынның үлгісі ретінде пайдаланылды. Басқа маңызды альпілік аңғар – Мауриенне, екі жол арқылы Тарентаза аңғарымен байланысты: Мадлен және Еуропадағы ең биік жол – Исеран. Мауриенне аңғары Франция мен Италия арасындағы маңызды сауда жолы болған Монт-Кени жолы арқылы өтеді. Бұл Альп тауларындағы ең ұзын ішкі альпілік аңғарлардың бірі.
Климат
Департаменттің көп бөлігі альпілік немесе субальпілік климатқа ие. Төменгі биіктіктерде және аңғарларда климат ылғалды континенттік (Köppen: Dfb) немесе көл Бурже аймағы мен алдыңғы жазықтықта мұхиттық (Köppen: Cfb) болып келеді, бұл 0 °C (32 °F) изотермиясы бойынша анықталады.
Экономика
Шамбери сауда палатасының мәліметтері бойынша, департамент байлығының шамамен 50 пайызы туризмнен түседі. Савойя жыл сайын 30 миллионнан астам туристік түнге қонақтарды қабылдайды. Савойя сонымен қатар табиғи ресурстарынан да пайда көреді, әсіресе кен өңдеу және гидроэлектр энергиясы салаларында күшті. 2005 жылы Савойда экспорт-импорт арақатынасы 214% құрады. Экспорт 1,768 миллиард евроға, ал импорт 825 миллион евроға жетті. Басты экспорттық тауарлары – болат, алюминий және электрлік және электрондық компоненттер.
Демография
Савойя тұрғындары савойялықтар деп аталады, бірақ оларды савойиялықтар (тарихи атау) немесе савойондар деп те атай беруге болады.
Сенаторлар
Савой парламентте екі сенатормен өкілдік етіледі. Жан Пьер Виал 1995 жылдан бері, ал Мартин Берте 2017 жылдан бері қызмет етеді. Екеуі де "Республикалықтар" (LR) партиясының мүшелері.