Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шамони Мон Блан (ʃamɔni mɔ̃ blɑ̃;), көбінесе жай ғана Шамони (Chamôni) деп танылады, Францияның Овернь-Рона-Альп аймағындағы Жоғарғы Савойя департаментіндегі коммуна. 1924 жылы өткен алғашқы қысқы Олимпиада ойындары осы жерде ұйымдастырылды. Шамони француз Альпі тауларында, Батыс Еуропаның ең биік тауы – Мон Бланға солтүстік жағынан орналасқан. Агиль Руж тауларының шыңдары мен танымал Агиль дю Миди арасында Швейцария және Италиямен шектеседі. Бұл Францияның ең көне шаңғы курорттарының бірі, альпинистер мен тау энтузиастары арасында кең танымал. Агиль дю Мидиге канат жолымен көтеріліп, Валле Бланш (Ақ аңғар) сыртқы трассасына (backcountry) қол жеткізуге болады.
Chamonix Mont Blanc (ʃamɔni mɔ̃ blɑ̃; ), more commonly known simply as Chamonix (Chamôni), is a commune in the Haute Savoie department in the Auvergne Rhône Alpes region in Southeastern France. It was the site of the first Winter Olympics, held in 1924. Chamonix is situated in the French Alps just north of Mont Blanc, the highest mountain in Western Europe. Between the peaks of the Aiguilles Rouges and the notable Aiguille du Midi, it borders both Switzerland and Italy. It is one of the oldest ski resorts in France, popular with alpinists and mountain enthusiasts. Via the cable car lift to the Aiguille du Midi it is possible to access the off piste (backcountry) ski run of the Vallée Blanche (White Valley).
Атауы
Campum munitum деген атау, яғни бекітілген жазық немесе дала деген мағынаны білдіреді, 1091 жылдан бері қолданылып келген. 1283 жылы атау қазіргі Шамониге ұқсас түріне қысқартылды. Сонымен қатар, тарих барысында 1581 жылы Шамуни, 1652 жылы Шамони, 1786 жылы Шамуни және 1793 жылдан бастап Шамоникс деп те аталып келген.
The name Campum munitum, meaning fortified plain or field, had been used as early as 1091. By 1283 the name had been abbreviated to a similar form to the modern Chamonis. Other forms through the ages include Chamouny in 1581, Chamony in 1652, Chamouni in 1786, and the particular spelling Chamonix from 1793.
Мәртебе
Шамони – Франция метрополиясының төртінші ең ірі коммунасы, оның ауданы [ауданы толықтырылуы керек]. Франциядағы халық саны бойынша 8900-ге жуық тұрғынымен 1089-шы орында тұрады.
Chamonix is the fourth largest commune in metropolitan France, with an area of Its population of around 8,900 ranks 1,089th within the country of France.
Тарих
1091 жылы алғаш рет аталып өткен бұл аңғар, Туринге жақын орналасқан Сент-Мишель-де-ла-Клюздің үлкен бенедиктин монастырына Женева графымен берілген. 13-шы ғасырдың басында олар мұнда монастырь салған. Алайда, 1786 жылы тұрғындар 1519 жылы монастырьға берілген Салланш канондарынан бостандықтарын сатып алды. 1530 жылы Женева графынан жылына екі жәрмеңке өткізу құқығын алған тұрғындар, аңғарға жиі азаматтық шенеуніктер мен Женева епископтары (бірінші рет 1411 жылы, ал Санкт-Франциск де Сальс 1606 жылы келген) бас сұрады. Дегенмен, демалыс үшін саяхат жасаушылар өте сирек болды. Шамони тарихи Савойя жерінің бір бөлігі болды, ол 11-14 ғасырларда Савойя үйінің феодалдық иелігі ретінде қалыптасты. Бұл тарихи аймақ бүгінгі Франция, Италия және Швейцария мемлекеттері арасында бөлінген. Савойя әулеті Еуропадағы ең ұзақ сақталған патшалық үй болды. Олар 1416 жылға дейін Савойя графтығын, ал 1416 жылдан 1860 жылға дейін Савойя герцогтығын басқарды. Олардың сапары туралы алғашқы есепті 1744 жылы Ричард Покок, Уильям Уиндхэм және басқалар, соның ішінде 1741 жылы Мер-де-Гласке келген ағылшындар жариялады. 1742 жылы П. Мартель және бірнеше Женевалықтар келді, ал 1760 жылы Хорас Бенедикт де Соссюр келді.
The valley was first mentioned in 1091, when it was granted by the Count of the Genevois to the great Benedictine house of St. Michel de la Cluse, near Turin, which by the early 13th century had established a priory there. However, in 1786 the inhabitants bought their freedom from the canons of Sallanches, to whom the priory had been transferred in 1519. In 1530, the inhabitants obtained from the Count of the Genevois the privilege of holding two fairs a year, while the valley was often visited by the civil officials and by the bishops of Geneva (first recorded visit in 1411, while St. Francis de Sales came there in 1606). But travellers for pleasure were very rare. Chamonix was part of the historical land of Savoy emerged as the feudal territory of the House of Savoy during the 11th to 14th centuries. The historical territory is shared between the modern countries of France, Italy and Switzerland. The House of Savoy became the longest surviving royal house in Europe. It ruled the County of Savoy to 1416 and then the Duchy of Savoy from 1416 to 1860. The first party to publish (1744) an account of their visit was that of Richard Pococke, William Windham and others, such as the Englishmen who visited the Mer de Glace in 1741. In 1742 came P. Martel and several other Genevese, in 1760 Horace Bénédict de Saussure,
1960 жылдарға қарай, ауыл шаруашылығының үлесі азайды, ал 20-шы ғасырдың соңына қарай туристік орындардың саны шамамен 60 000-ға жетті, жылына шамамен 5 миллион адам келді.
By the 1960s, agriculture had been reduced to a marginal activity, while the number of tourist beds available rose to around 60,000 by the end of the 20th century, with about 5 million visitors a year.
Елді мекендер
Шамони Мон Блан коммунасына 16 ауыл және шағын елді мекендер кіреді. Солтүстіктен оңтүстікке қарай: Le Tour, Montroc, Le Planet, Argentière.
The commune of Chamonix Mont Blanc includes 16 villages and hamlets. From north to south: Le Tour , Montroc, Le Planet, Argentière ,
Тау және қысқы спорт түрлері
Шамони – қысқы спортқа арналған қала, ол әлі де шаңғышыларды ресми аймақтағы трассаларда және тау шаңғысымен жүрудің қиындықтарында өзін сынап көруге шақырады. Ресейдің батысындағы Еуропаның ең биік тауы – Монблан альпинистерді қызықтырады. Монблан айналасындағы ультрамарафон 2003 жылдан бері әр тамыз айында өткізіліп келеді. Айгүл дю Мидиге канат жолы бар. 1955 жылы салынған бұл канат жолы сол кезде әлемдегі ең биік канат жолы болды және әлі күнге дейін әлемдегі ең тік көтерілетін канат жолы болып табылады. Шамони үш жеке шаңғы аймағына (Les Grands Montets, Brévent – Flégère, le domaine de Balme) бөлінген, олар аңғар бойымен Ле Турдан Лес Хушке дейін созылады. 1924 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарынан басқа, қалада FIS Альпілік шаңғы спортынан әлем кубогінің кезеңі және Арлберг Кандахар турнирі өтеді. Бұрын қала 1937 жылы FIS Скандинавиялық шаңғы спортынан әлем чемпионаты және 1984 және 1988 жылдары әйелдер арасындағы биатлоннан әлем чемпионаты қабылдаған. 1930 жылғы Хоккейден әлем чемпионатының көп бөлігі Шамониде өтті. Қалада 1991 және 1999 жылдары Кёрлингтен Еуропа чемпионаттары да өткізілді.
Chamonix is a winter sports resort town that still attracts skiers ready to test themselves both on the pistes in the official area and against the challenges of the backcountry skiing. As the highest European mountain west of Russia, Mont Blanc attracts mountain climbers. The Ultra Trail du Mont Blanc has been held every August since 2003. There is a cable car up to the Aiguille du Midi. Constructed in 1955, it was then the highest cable car in the world and remains the highest vertical ascent cable car in the world. Chamonix is divided into three separate ski areas (Les Grands Montets, Brévent Flégère, le domaine de Balme) which run along the valley from Le Tour down to Les Houches. In addition to the 1924 Winter Olympic Games, the town hosts a round of the FIS Alpine Ski World Cup and the Arlberg Kandahar. It previously hosted the FIS Nordic World Ski Championships 1937 and the 1984 and 1988 Biathlon World Championships for women. The 1930 Ice Hockey World Championships was mostly held at Chamonix. The town also hosted the European Curling Championships in 1991 and 1999.
Жолдар
Шамони қаласына француздық Route Nationale 205 (RN 205) бағытымен қызмет көрсетіледі, қарлы болып келуіне байланысты ол Route blanche, яғни "ақ жол" деп аталды. Бұл француз автожолы 40 (A40) жолының жалғасы, сондай-ақ "ақ автожол" деген лақап атымен де белгілі, ол Сен-Жерве-ле-Бен коммунасындағы Ле-Файе ауылында аяқталады. 1965 жылы ашылған 11,6 км Монблан туннелі Шамониді Италиядағы Курмайормен байланыстырады. Шамони Швейцариямен бұрынғы RN 506a жолы арқылы байланысады. 2006 жылы ол 1506 департаменттік жолға айналдырылды, оның бір бөлігі RN 205 желісіне қосылды. Шамониге ең жақын әуежай – Женева Коинтрен халықаралық әуежайы және ол жақын жерде орналасқан.
The town of Chamonix is served by French Route Nationale 205 (RN 205), nicknamed the Route blanche, or "white route", due to its snowiness. This is an extension of French autoroute 40 (A40), similarly nicknamed the autoroute blanche, which ends at Le Fayet, a village in the commune of Saint Gervais les Bains. The 11.6 km Mont Blanc Tunnel, which opened in 1965, links Chamonix to Courmayeur in Italy. Chamonix is linked to Switzerland by what used to be RN 506a. In 2006, it was converted to a Route Départementale 1506, with a part of it integrated into RN 205. The nearest airport to Chamonix is Geneva Cointrin International and it is away.
Темір жол
Шамониге SNCF басқаратын метрлік St Gervais Vallorcine желісі қызмет көрсетеді. Сен-Жервадан (стандартты теміржол желісінде) Шамониге дейінгі желі 1901 жылы ашылды; ол 1908 жылы Валлорсинге дейін ұзартылды. Бұл желі кез келген стандартты (адгезиялық) теміржолдың ең тік еңісі бойынша рекордты ұстайды. Шамони коммунасының ішінде осы желіде 10 станса бар: Монроц ле Планет, Аржентьер, Ла Жукс, Лес Тин, Лес Праз де Шамони, Шамони Монблан, Шамони Айгиль дю Миди, Лес Муссо, Лес Пелерин және Лес Боссон. Валлорсиннен теміржол желісі Швейцария шекарасынан өтіп, Мартиньиде SBB желісімен қосылады. Бұл соңғы бөлім, метрлік тісті дөңгелекті теміржол, Transports de Martigny et Régions SA компаниясымен басқарылады. Валлорсиннен Мартиньиге дейінгі пойыз қызметі Монблан экспресі деп аталады. St Gervais Vallorcine және Vallorcine Martigny учаскелерінің сағаттары синхронды. 5,1 км Монтенвер теміржолы – Монтенвер туристік аймағына қол жеткізуді қамтамасыз ететін тісті дөңгелекті теміржол. 1909 жылы ашылған, оның теміржол станциясы St Gervais Vallorcine желісінде SNCF-тің Шамони станциясының жанында салынған. Шындығында, екі станция тікелей байланысты. Монтенвер орта және жоғары таулы аймақтарға туристік саяхаттарға қосымша мүмкіндіктер ұсынады.
Chamonix is served by the metre gauge St Gervais Vallorcine Line, operated by SNCF. The line from Saint Gervais (on the standard gauge rail network) to Chamonix opened in 1901; it was extended to Vallorcine in 1908. The line holds the record for the steepest gradient on any standard (adhesion) railway. There are 10 stations on this line within the commune of Chamonix: Montroc le Planet, Argentière, La Joux, Les Tines, Les Praz de Chamonix, Chamonix Mont Blanc, Chamonix Aiguille du Midi, Les Moussoux, Les Pélerins and Les Bossons. From Vallorcine, the rail route continues over the border into Switzerland, meeting the SBB network at Martigny. This latter section, a metre gauge cog railway, is operated by Transports de Martigny et Régions SA. The train service from Vallorcine to Martigny is known as the Mont Blanc Express. Timetables on the St Gervais Vallorcine and Vallorcine Martigny sections are synchronized. The 5.1 km Montenvers Railway is a cog railway that provides access to the tourist site of Montenvers. Opened in 1909, its rail station was built next to SNCF's Chamonix station on the St Gervais Vallorcine Line. In fact the two stations are directly linked. Montenvers provides further tourist access to middle and high mountain areas.
Кабельді көліктер
Шамониде әлемдегі ең биік канат жолы бар, ол қаланы 3842 метр биіктіктегі Аигуиль дю Миди шыңымен байланыстырады. Ол 1920 жылы салынған бұрынғы жүйеге негізделген, 1950 жылдардың бірінші жартысында бес жазғы маусым бойына қайта жаңартылған, 1979 жылы толықтай модернизацияланған және 2008 жылы тағы да жаңартылған. Араның екінші жағында тағы бір канат жолы Шамониді Планпраз сарқырамасына қосады. Екінші желі Планпразды 2525 метр биіктіктегі Ле Бревент шыңымен байланыстырады. Арада тағы көптеген канат жолдары бар, оларды шаңғышылар мен жергілікті тұрғындар кеңінен пайдаланады. Les Grands Montets табанындағы Plan Joran креслолы көтерілісі 2014/15 жылғы қысқы маусымда 10 орындық гондоламен алмастырылуы жоспарлануда.
Chamonix has one of the highest cable cars in the world, which links the town to the summit of the Aiguille du Midi at 3842 m. It is based on an older system built in 1920, rebuilt in the first half of the 1950s over five summer seasons, fully modernized in 1979, and upgraded again in 2008. On the other side of the valley, another cable car links Chamonix to the viewpoint of Planpraz. A second line links Planpraz to the summit of Le Brévent at 2525 meters. Many other cable cars exist in the valley, and are heavily used by skiers and residents. The Plan Joran chairlift at the base of Les Grands Montets is due to be replaced by a 10 person gondola for the Winter 2014/15 season.