Кіріспе

Промиелоциттердің жинақталуымен сипатталатын жіті миелоидты лейкемияның бір түрі.

Патогенез

Жедел промиелоциттік лейкемия 17-хромосомадағы ретино қышқылының рецепторы альфа (RARA) генінің хромосомалық транслокациясымен сипатталады. Нуклеофосмин, ядролық матрицамен байланысты, сигнал беруші және транскрипция 5b (STAT5B) активаторы, протеинкиназа А реттеуші 1α (PRKAR1A) кіші бірлігі, PAPOLA және CPSF1 (FIP1L1) гендерімен өзара әрекеттесетін фактор, BCL 6 корепрессор немесе 2A (NABP1) гендерін қамтитын олигонуклеотид/олигосахарид байланыстыру бүктемесі. Осы қайта құрылымдардың кейбіреуі ATRA-ға сезімтал немесе олардың сезімталдығы белгісіз, себебі олар өте сирек кездеседі; STAT5B/RARA және PLZF/RARA ATRA-ға төзімді екені белгілі. Wright-тың бояуы. Жедел промиелоциттік лейкемияны қан жағындысының немесе сүйек миынан алынған аспираттың немесе биопсияның микроскоптық тексеруі, сондай-ақ ерекше қайта құрылымды табу арқылы басқа АМЛ түрлерінен ажыратуға болады. Перифериялық қан жағындысында көптеген Ауэр таяқшалары бар промиелоциттердің (фаготтық жасушалар деп аталады) болуы жедел промиелоциттік лейкемияның күшті белгісі болып табылады. Нақты диагноз қою үшін PML/RARA синтез генін тексеру қажет. Бұл полимераза тізбектік реакция (ПЦР), флуоресценттік in situ гибридтеу немесе перифериялық қанның немесе сүйек миының дәстүрлі цитогенетикасы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл мутация 15 және 17-хромосомалардың ұзын қолдарының транслокациясын қамтиды. Сирек жағдайларда цитогенетикалық тестілеумен анықталмайтын жасырын транслокация болуы мүмкін; мұндай жағдайларда диагнозды растау үшін ПЦР тестілеуі қажет. ATRA-мен емдеу NCOR HDAC кешенін RAR-дан ажыратып, ДНК транскрипциясын және онкогенді транскрипция факторы мен оның бұрмаланған әрекетін бағыттап, жетілмеген лейкоздық промиелоциттердің жетілген гранулоциттерге дифференциациялануына мүмкіндік береді. 2013 жылға дейін емдеудің стандартты әдісі антрациклинге (мысалы, даунорубицин, доксорубицин, идарубицин немесе митоксантрон) негізделген химиотерапия болатын. Екі химиотерапия да шамамен 90% науқаста клиникалық ремиссияға әкеледі, ал арсен триоксиді жағымды әсерлер профиліне ие. ATRA терапиясы дифференциация синдромының ерекше жанама әсерімен байланысты. Бұл тыныс қиындығы, қызба, салмақ өсуі, перифериялық ісінумен байланысты және дексаметазонмен емделеді. ATRA-мен бірге қолданылғанда, ол АПЛ-мен ауыратын науқастардың шамамен 84%-ында жауапты жағдайға әкеледі, бұл ATRA және антрациклинге негізделген терапиямен емделген науқастарда байқалатын көрсеткішпен салыстырылады. Көптеген науқастар консолидациялық терапиясыз рецидивке ұшырады. 2000 жылғы Еуропалық АПЛ зерттеуінде консолидациялық химиотерапияны (ATRA қоспағанда) алмаған науқастарда 2 жыл ішінде рецидивтің көрсеткіші 27% болды, ал консолидациялық ем алған науқастарда 11% болды (p < 0,01). Сол сияқты, 2000 жылғы АҚШ АПЛ зерттеуінде ATRA күтімін алған науқастардың өмір сүру деңгейі 61% болды, ал ATRA күтімін алмаған науқастардың өмір сүру деңгейі 36% болды. Алайда, 2013 жылы стандартты емге айналған ATRA ATO-мен біріктірілген терапия бойынша жүргізілген соңғы зерттеулер, бұл терапиядан кейін жақсы жағдайдағы науқастарға күтімдік терапия қажет болмауы мүмкін екенін көрсетті, бірақ бұл мәселе даулы. Зерттеулер арсеннің ядролық денелерді қайта ұйымдастыратынын және мутант PML RAR синтез ақуызын ыдырататынын көрсетті. Жапонияда синтетикалық ретиноид - тамибаротен ATRA-ға төзімді АПЛ-ді емдеу үшін қолдануға рұқсат етілген.

Тергеу агенттері

Кейбір деректер вальпроин қышқылы немесе вориностат сияқты гистон деацетилазасының ингибиторларының АПЛ-ны емдеудегі терапиялық мүмкіндігін қолдайды. Бір зерттеуге сәйкес, қымыз экстракты жіті миелоидты лейкоз HL 60 жасушаларындағы апоптоз процесіне әсер етеді.

Болжам

Прогноз басқа лейкемияларға қарағанда жақсы. Басқа лейкоздармен салыстырғанда, оның басталуының жеделдігіне байланысты, ерте өлім салыстырмалы түрде жиі кездеседі. Емделмесе, орташа өмір сүру ұзақтығы бір айдан кем. Бұл ауру бұрын өлімге әкелетін жағдайдан емдеуге жақын ауруға айналды. Ерте өлімнің ең көп кездесетін себебі – ауыр қан кету, көбінесе бас миындағы қан кету. Денсаулық сақтау жүйесіне қолжетімділігі жоғары елдерде науқастардың 5–10%-ында, ал дамып келе жатқан елдерде 20–30%-ында қан кетуден ерте өлім орын алады. Ерте өлімге әкелетін қауіп факторлары: диагноз қоюдың кешіктірілуі, емдеуді бастаудың кешіктірілуі және ауруханаға түскен кезде ақ қан клеткаларының жоғары саны. Емдеудегі жетістіктерге қарамастан, ерте өлім көрсеткіші салыстырмалы түрде тұрақты болып қалып отыр, бұл туралы Скотт Макклеллан, Бруно Медейрос және Стэнфорд университетіндегі Эш Ализаде сияқты бірнеше топтар баяндаған. Рецидив көрсеткіші өте төмен. Ремиссиядан кейінгі өлімдердің көпшілігі басқа себептерден болады, мысалы, екіншілік қатерлі ісіктер, бір зерттеуде мұндай жағдайлар науқастардың 8%-ында кездескен. Осы зерттеуде екіншілік қатерлі ісіктер өлімнің 41%-ын, ал жүрек аурулары 29%-ын құрады. 6,3 жылдық өмір сүру көрсеткіші 88%, 7,9 жылдық өмір сүру көрсеткіші 82% болды. Тағы бір зерттеуде 10 жылдық өмір сүру көрсеткіші шамамен 77% деп есептелді. Бұл AML-дің басқа түрлерімен салыстырғанда жасқа байланысты (70 жас), бірақ егде жастағы адамдарда APL ерекше сипаттамаларға ие. Латын Америкасы немесе Оңтүстік Еуропадан шыққан адамдар арасында жиірек кездеседі. Сонымен қатар, бұл ауру II топоизомераза ингибиторларымен (мысалы, антрациклиндер және этопозид) емделген науқастарда осы препараттардың канцерогендік әсерінен туындаған екіншілік қатерлі ісік ретінде пайда болуы мүмкін, мұндай жағдайлардың көпшілігі сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын науқастарда кездеседі. APL-мен ауыратын науқастардың шамамен 40%-ында 8-трисомия немесе 17-изохромосома сияқты хромосомалық аномалиялар бар, олар ұзақ мерзімді нәтижелерге әсер етпейтін сияқты.