Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия композиторы (1941 жылы туған)
New Zealand composer (born 1941)
Дэм Джиллиан Карау Уайтхед (23 сәуір 1941 жылы туған) – Жаңа Зеландия композиторы. Ол маори Ngāi Te Rangi руынан шыққан. Оның маори мұрасы оның шығармашылығына зор ықпал еткен.
Dame Gillian Karawe Whitehead (born 23 April 1941) is a New Zealand composer. She is of Māori Ngāi Te Rangi descent. Her Māori heritage has been an important influence on her composing.
Ерте өмір
Уайтхед 1941 жылы Гамильтон қаласында дүниеге келген. Иван мен Марджори Уайтхедтің қызы, ол Ngāi Te Rangi тегінен. Әкесі музыка пәнінің мұғалімі және Вайпу хор қоғамының дирижері болған, ал анасы фортепианода ойнайтын.
Whitehead was born in Hamilton in 1941. The daughter of Ivan and Marjorie Whitehead, she is of Ngāi Te Rangi descent. Her father was a music teacher and conductor of the Waipu Choral Society and her mother played the piano.
Білім
Ол 1959 жылдан 1962 жылға дейін Окленд университетінде, ал 1963 жылы Веллингтонның Виктория университетінде оқыды, 1964 жылы BMus (Hons) дәрежесін алды. Содан кейін 1964-1965 жылдары Сидней университетінде Питер Скульторппен композицияны оқып, 1966 жылы MMus дәрежесін аяқтады. Сол жылы Питер Максвелл Дэвис өткізген композиция курсына қатысып, 1967 жылы онымен оқуын жалғастыру үшін Англияға сапар шекті. 1992 жылы Отаго университетінде Моцарт стипендиясын иеленді. 2005-2006 жылдары Виктория университетінің Жаңа Зеландия музыка мектебінде композитор резиденциясында жұмыс істеді. Ол Лилберн резиденциясында тұрған алғашқы композитор атанды. 2009 жылы Уайтхед 2009 жылғы Хендерсон Артс Трасттың Александрадағы резиденциялық суретшілерінің бірі болды.
She studied at the University of Auckland from 1959 to 1962, and Victoria University of Wellington in 1963, graduating BMus(Hons) in 1964. She then studied composition at the University of Sydney with Peter Sculthorpe from 1964–65, graduating MMus in 1966. That same year she attended a composition course given by Peter Maxwell Davies and in 1967 travelled to England to continue studying with him. She took up the Mozart Fellowship at the University of Otago in 1992. In 2005–2006 she was the Composer in Residence at the New Zealand School of Music at Victoria University. She was the first Composer in Residence to stay at the Lilburn Residence. In 2009 Whitehead was one of the 2009 Henderson Arts Trust artists in residence in Alexandra.
Композициялар
Уайтхед соло, камералық, хор, оркестр және опералық құрамдарға арналған көптеген музыкалық шығармалар жазды, олардың көпшілігі орындаушылар мен қаржыландыру ұйымдарының тікелей тапсырыстары бойынша жасалған. Оның көптеген шығармалары коммерциялық таралымға жазылды, соның ішінде Wai te ata Music Press-тің камералық шығармаларының CD-сі және оның "Outrageous Fortune" операсының жазбасы бар. "Outrageous Fortune" (1998) операсы Отаго естелік опералық тобы, Te Atamira Whakamaumahara тапсырысымен Дунедин қаласы мен Отаго провинциясының құрылғанына 150 жыл толуына арналып жазылған. "The Art of Pizza" (1995) атты тағы бір опера Мельбурн опералық тобы Chamber Mode-тың тапсырысы бойынша жазылған. Ол Сиднейдегі сауда орталығында босқындардың жағдайын көрсетеді. Жаңа Зеландия симфониялық оркестрі Уайтхедке капитан Куктың Жаңа Зеландияға келгенінің 250 жылдығын еске алу үшін музыка жазуды тапсырды; ол "Turanga nui" (2018) шығармасын жазды, ол Гисборн қаласының және Куктың жағаға қонған жерінің атына сілтеме жасайды. 2020 жылы ол Нью-Йорктегі Джульярд музыка мектебінің барокко ансамблі Juilliard451 үшін арнайы шығарма жазды, бұл ансамбль Жаңа Зеландияда гастрольдік сапармен болды.
Whitehead has written a wide range of music including works for solo, chamber, choral, orchestral and operatic forces, most of them direct commissions from performers and funding organisations. A number of her works have been recorded for commercial release, including a CD of her chamber works by Wai te ata Music Press and a recording of her opera, Outrageous Fortune. Outrageous Fortune (1998) was commissioned by the Otago Commemorative Opera Group, Te Atamira Whakamaumahara to mark 150 years since the founding of the city of Dunedin and Otago province. Another opera, The Art of Pizza (1995), was commissioned by Chamber Mode, a Melbourne opera group. Set in a Sydney shopping mall it looks at the situation of refugees. The New Zealand Symphony Orchestra commissioned Whitehead to write a piece to commemorate the 250th anniversary of Captain Cook's arrival in New Zealand; she produced Turanga nui (2018), referring to the name of Gisborne and Cook's landfall there. In 2020 she wrote a piece especially for the baroque ensemble Juilliard451 from the Juilliard School of Music in New York who toured New Zealand.
Маори мұрасының және аспаптарының әсері
Лондонға келгеннен бері Уайтхед өзінің шығармаларында маори тақырыптарын пайдаланып келеді. "Пакуру" (1967), баритон мен ансамбльге арналған туынды, маори нақылдары мен жыл мерзіміне негізделген. 2019 жылғы Лилберн лекциясында ол "таонга пууро" дыбыстарын қалай қолданатынын зерттеді. Маори тақырыбына арналған басқа да туындыларға "Ахоту" (ō matenga) (1984), "Outrageous Fortune" (1998), "Хинераукатаури" (1999) және "Хине пу те хуэ" (2001) жатады.
Since her time in London Whitehead has used Māori themes in her work. Pakuru (1967), for baritone and ensemble, is based on Māori sayings and the seasonal cycle. Her Lilburn Lecture in 2019 examined how she uses the sounds of taonga pūoro. Other works with Māori themes include Ahotu (ō matenga) (1984), Outrageous Fortune (1998), Hineraukatauri (1999) and Hine pu te hue (2001).
Сиқырлы квадраттарды қолдану
Уайтхед өзінің композициясында сиқырлы квадраттарды пайдаланды, оны Питер Максвелл Дэвис және басқалар да қолданған. 1980 жылдары ол Сиднейге көшкен кезде квадраттарды қолданды, бірақ оны әлдеқайда еркін пайдаланды, ал кейінгі шығармалары жай сан мен квадраттарды тығыз байланыстырып үйлестірді. Ол өнер қорынан екі марапат алды: 2000 жылы өнер қорының лауреаты және 2018 жылы өнер қорының иконасы. 2003 жылы Веллингтонның Виктория университеті оған құрметті DMus дәрежесін берді. 2007 жылы ол Композиторлар қауымдастығы KBB/CANZ-дың музыкаға сіңірген қызметі үшін марапатын алды. 2009 жылы Жаңа Зеландия үкіметі атақтарды қайта орнатқаннан кейін Уайтхед Жаңа Зеландияның Ардагерлік орденінің Дам-Компаньоны атағын қайта қабылдады.
Whitehead has used magic squares in her composition, also used by Peter Maxwell Davies and others. In the 1980s when she moved to Sydney she used squares but much more freely and later pieces combined prime numbers and squares in a more integrated way. She has received two awards from the Arts Foundation: an Arts Foundation Laureate in 2000 and an Arts Foundation Icon in 2018. Victoria University of Wellington awarded her an honorary DMus in 2003. In 2007 she received the Composers Association KBB/CANZ Citation for Services to Music. In 2009, following the reinstatement of titular honours by the New Zealand government, Whitehead accepted redesignation as a Dame Companion of the New Zealand Order of Merit.