Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1990–1994 жылдар аралығындағы Вайс пен Хикмен романдар сериясы
1990–1994 novel series by Weis and Hickman
"Өлім қақпасы циклі" – Маргарет Вайс мен Трейси Хикмен жазған жеті томдық (гепталогия) фантастикалық романдар сериясы. Басты қақтығыс екі күшті нәсілдің – ядролық/антиматериялық апаттан кейін адамдардан таралған Сартан мен Патриннің арасында болады. Серия оқиғаларынан бірнеше ғасыр бұрын Сартандықтар қақтығысты тоқтату үшін Жерді төрт элементтік әлемге бөліп, Патриндерді бесінші түрме әлемі – Лабиринтке қамады. Сартан элементтік әлемдерді басқаруға кірісті, бірақ көп ұзамай бір-бірімен байланысын үзіп, жоғалып кетті. Ғасырлар өткен соң, Xar есімді Патрин Лабиринттен қашып, басқаларын құтқару үшін қайта орала бастады. Ол "Өлім қақпасы" деп аталатын портал арқылы басқа әлемдерге қалай өтуді үйренді және Лабиринттен барлық тайпаластарын босатып, басқа әлемдерді жаулап алу армандады. Кітаптарда тәуелсіз Хаплоның оқиғасы баяндалады – ол Патриннің әгенті, элементтік әлемдерді барлау және оларды хаосқа тоңдыру үшін жіберілген, осылайша оның Иесінің жаулап алуына дайындық жасап жатыр. Вайс пен Хикмен серия барысында бес ерекше фантастикалық әлемді жасады, сонымен қатар бес маңызды нәсілдің мәдениеттерін дамытты: бірегей Патрин мен Сартан, сондай-ақ жалпы фантастикалық нәсілдер – гномдар, эльфтер және адамдар.
The Death Gate Cycle is a seven part series (heptalogy) of fantasy novels written by Margaret Weis and Tracy Hickman. The main conflict is between two powerful races, the Sartan and the Patryns, which branched off from humans following a nuclear/anti matter holocaust. Centuries prior to the events of the series, the Sartan attempted to end the conflict by sundering the Earth into four elemental realms, and imprisoning the Patryns in a fifth prison world, the Labyrinth. The Sartan took up stewardship of the elemental realms, but soon mysteriously lost contact with each other and disappeared. Centuries later, a Patryn known as Xar escaped the Labyrinth, and started returning to the Labyrinth to rescue others. He learned how to access the other worlds, using the eponymous portal called the Death Gate, and dreamed of freeing all his people from the Labyrinth and conquering the other worlds. The books follow the fiercely independent Haplo, a Patryn agent sent to scout the elemental worlds and throw them into chaos in preparation for his Lord's conquest of them. Weis and Hickman created five distinct fantasy worlds during the course of the series, along with developing the cultures of five major races: the unique Patryn and Sartan, and the common fantasy races of dwarves, elves, and humans.
Серияның артында
Маргарет екеуміз әрқашан фантастикалық әдебиетті жаңа бағыттарға бұруға тырыстық. Кринн – Жерден мүлдем өзгеше әлем, Толкиннің Орта Жерінен айырмашылығы бар. Уақыт саяхаты – фантастикаға қолданған ғылыми фантастикалық идея еді. Біз тіпті алыс болашақта өтетін (The Death Gate Cycle) қиялдарды да жаздық! — Трейси Хикман, Анотацияланған Dragonlance аңыздары, 458-бет.
"Margaret and I have always tried to take fantasy literature in new directions. Krynn is a world wholly distinct from Earth, unlike Tolkien's Middle earth. Time travel itself was a science fiction notion we applied to fantasy. We have even written fantasies taking place in the far future (The Death Gate Cycle)!" — Tracy Hickman, The Annotated Dragonlance Legends pg. 458
Маргарет Вайс пен Трейси Хикман «The Death Gate Cycle» сериясын жазуға дейін «Dragonlance» және «Darksword» серияларын аяқтады. Бұл олардың ең амбициялық жұмысы болуы мүмкін, себебі олар бірнеше толыққанды және ерекше әлемдерді жасады. Серия сонымен қатар Вайс пен Хикманның фантастика жанрындағы шеберлігін көрсетті. Бұрынғы жұмыстарындағыдай, авторлар тепе-теңдік тақырыбын зерттеуді жалғастырды және ғаламның тепе-теңсіздіктерді қалай түзеуге тырысатынын көрсетті. «Dragonlance»-та ғаламның тепе-теңдігі құдайлардан да күшті болғаннан айырмашылығы, «The Death Gate Cycle»-де құдайдың немесе құдайлардың бар-жоқтығы белгісіз; ғаламдық тепе-теңдік – құдайлыққа ең жақын нәрсе. Осыған ұқсас, авторлар адамдардың құдайға айналу тақырыбын зерттеуді жалғастырды – бұл жолы бүкіл Патрин және Сартан тайпалары сол таққа таласып жатыр. Соңында, «Dragonlance» және «Darksword» серияларында болғандай, олар әлемнің (немесе осы жағдайда әлемдердің) негізгі табиғатындағы ауқымды өзгерістердің күнделікті өмірге және елдердің тағдырына қалай әсер ететінін зерттеді. Ж.Р.Р. Толкин «Сақиналардың Иесі» романының негізгі идеясы – өзінің қолында сақталған нақты томның (Вестмарштың Қызыл кітабы) аудармасы екенін айтқандай, «The Death Gate Cycle» да Өлім қақпасының айналасындағы оқиғалардың құжаттамасы екенін мәлімдейді, және оны оқиғаның басты кейіпкерлері кейіннен жазған. Одан да көп, бұл ғылыми құжат, онда терминдердің анықтамалары, өткен оқиғаларға сілтемелер және авторлық түсініктемелер бар. Әрбір роман оқиғаның және оның әлемінің әртүрлі аспектілерін егжей-тегжейлі түсіндіретін қосымшаларды қамтиды, көбінесе баяндамадағы ақпаратты қорытындылайды (немесе кейде оның негізін қалайды). Соңында, көптеген романдарда музыкалық ноталар да бар, онда сол томда ойнатылған ән (немесе кейде сартандық музыкаға негізделген руналық құрылым) жазылған.
Margaret Weis and Tracy Hickman had finished their Dragonlance and Darksword series prior to The Death Gate Cycle, which may be considered their most ambitious work yet, as they created multiple fully realized and distinct worlds. The series also displayed Weis and Hickman's continued command of the fantasy genre. As in their previous works, the authors continued to explore the theme of balance, and how the universe naturally works to correct imbalances. Unlike in Dragonlance, where the universe's balance was a greater force than even the gods, the existence of a god or gods in The Death Gate Cycle is unknown; a universal balance is the closest thing to divinity. Along a similar line, the authors continued to explore the theme of men becoming gods—in this case with the entire Patryn and Sartan races clamoring for that throne. Finally, as in both Dragonlance and the Darksword series, they explored the effects of sweeping changes to the fundamental nature of a world (in this case worlds) on both the day to day life and the fate of nations. Similar to the central concept of The Lord of the Rings, which J. R. R. Tolkien claimed was a translation of a real tome in his keeping (the Red Book of Westmarch), The Death Gate Cycle claims to be documentation of the events revolving around Death's Gate, authored after the fact by its primary characters. Even more than that, it is a scholarly document, with footnotes containing definitions of terms, references to past adventures and authorial asides. Each novel contains appendices giving further detail on various aspects of the story and its world, often summarizing (or occasionally laying the groundwork for) information related in the narrative proper. Finally, most of the novels also contain a musical score at the end, documenting a song (or sometimes a Sartan music based rune construct) featured in that particular volume.
Сериядағы әлемдер
Жер құрылды. Ұсылып қалған қиратылыстан төрт әлем жаратылды. Біз үшін және адамзат үшін әлемдер: Ауа, От, Тас, Су. Төрт қақпа әр әлемді бір-бірімен байланыстырады: Арианнан – Праянға, Абаррахтан – Челестраға. Дұшпандарымыз үшін түзеу ошағы салынды: Лабиринт. Лабиринт бесінші қақпа арқылы басқа әлемдермен байланысады: Нексус. Алтыншы қақпа – кіруге рұқсат беретін орталық: Вортекс. Жетінші қақпа арқылы барлығы орындалды. Соңы – бастау болды. — Вейс және Хикман, "Лабиринтке кіру" 9-бет.
The Earth was destroyed. Four worlds were created out of the ruin. Worlds for ourselves and the mensch: Air, Fire, Stone, Water. Four Gates connect each world to the other: Arianus to Pryan to Abarrach to Chelestra. A house of correction was built for our enemies: the Labyrinth. The Labyrinth is connected to the other worlds through the Fifth Gate: the Nexus. The Sixth Gate is the center, permitting entry: the Vortex. And all was accomplished through the Seventh Gate. The end was the beginning. — Weis & Hickman, Into The Labyrinth pg. 9
Жер
Сериалдың негізгі уақыт сызығынан бұрын Жердегі өмір жаздап бара жатты. Адамдар ядролық соғыс салдарынан миллиондаған адам қаза тапты, ал қалғандары Тозаң дәуірінде күреске түсті. Өркендеу дәуірінде жасырынған эльфтер мен кентаврлар да адамзаттың ғылымының салдарынан зардап шекті. Осы хаоста, ғаламдағы тепе-теңдік пен тәртіпті сақтайтын Толқынды қайта сезіне білген адамзаттың мутантты түрі пайда болды. Олар оның сиқырлы әлеуетін танып, оны қолдану үшін руналар жасады. Бастапқыда, тек бір топ болды – сартандар. Сартандар руналарды жерге және ауаға салып, ән шырқау және сөздер арқылы күшейте отырып, сиқыр қолданды; олар өздерінің күшімен бірге, менхенс деп атаған кіші нәсілдерге жауапкершілік пен қамқорлық жүктелетініне сенді. Сартандар қауымдастыққа, бірлікке және отбасылық байланысқа құрмет көрсетті – осылар Тәртіптің негізі болды. Алайда, олар мақтанға беріліп, Толқынның барлық нәрсені теңестіруге бейім екенін ұмытты. Сартандардың күші артып кеткенде, Толқын өзгерді және Патриндер пайда болды. Сартандардан өзгеше, Патриндер жалғыздықты, тұрақсыздықты және құртушылдықты ұстанды; олар өздерінің күшінің арқасында қалағанын істеуге құқылы екендеріне сенді. Патриндер руналарды өз денелеріне татуировкалап, сартандарды мазақтап, өздеріне есімдер таңдады (төмендегі Тілдер бөлімін қараңыз). Осы екі нәсіл менхенс үстінен бақылау мен ықпал үшін қақтығысқа түсті. Екеуі де өздерін құдайлар деп санай бастады, бірақ сартандар өздерін «жақсылар» деп есептеді. Соңында, Самах бастаған және Жеті кеңесімен жетекшілік еткен сартандар, өздерінің қорқыныштарына жеңіліп, қатаң шараларға баруға мәжбүр болды. Олар Жер планетасын төрт жеке әлемге бөлді, әрқайсысы жеке элементке (ауа, жер, от және су) бағынды. Бұл құрылыс пен қайта жаратылудың апаттық сәті Сандринг деп аталды. Миллиондаған менхенс қаза тапты, тек таңдалғандары ғана сиқырлы түрде оқшауланып, жаңа жерге қоныстанды. Патриндер тұтқындалып, сартандардың «қайта тәрбиелеу» үшін салған Лабиринтіне қамалды. Vortex (немесе Алтыншы қақпа) Лабиринтке кіру нүктесі болды, онда менхенс уақытша орналастырылды, ал тұтқындалған Патриндер соңынан осы жерге жеткізілді. Кейіннен кітаптарда сартан халқының кейбір мүшелері Сандрингке қарсылық көрсеткені айтылды; олар да Vortex пен Лабиринтке жіберілді. Лабиринттің ортасында Нексус орналасқан, бұл Патриндер «мәдениеттенгеннен» кейін өмір сүретін жұмақ қаласы. Нексус, Лабиринт және Vortex концентрлі шеңберлерде орналасқан. Бұл әлемдердің барлығы Өлім қақпасымен және әр элементтік әлемге материалдарды бір-біріне жеткізуге мүмкіндік беретін, бір бағытты қақпалар – Кондуиттермен байланысты. Сартандар бір ғана емес, көптеген әлемдерді басқаруға қалды, олардың барлығы бір-бірімен үйлесімді жұмыс істеуге арналған. Жеті кеңесінің жоспары – өзара байланысты әлемдердің құрылысы, әрқайсысының белгілі бір функциясы бар, ол бүкіл жүйеге үлесін қосады. Алайда, бірден жағдай бұзыла бастады.
Before the main timeline of the series, life on Earth was nearly wiped out. Humans unleashed a nuclear war that killed millions, leaving the survivors struggling in the Age of Dust. Elves and dwarves, who had gone into hiding during the Renaissance, also suffered from what the humans had wrought with their science. In this chaos, a mutant strain of humans emerged who were once again able to feel the Wave—that which maintains balance and order in the universe. Recognizing its potential for magic, they developed runes to harness it. Originally, there was only one group, the Sartan. The Sartan used magic by drawing runes on the ground and in the air, augmented by singing and spoken word; they believed that their power gave them responsibility and stewardship over the lesser races, whom they called mensch. The Sartan believed in community, unity, and family, the basis of Order. However, in their conceit, they forgot about the Wave's tendency to balance everything. As the Sartan became too powerful, the Wave shifted and the Patryns came to be. Unlike the Sartan, the Patryns were loners, volatile and destructive; they believed that their powers gave them the right to do as they would. Patryns tattooed the runes on themselves and chose their name to mock the Sartan (see Languages below). These two races came into conflict over control and influence of the mensch. Both came to think of themselves as gods, though the Sartan believed themselves to be the "good guys". Eventually the Sartan, led by Samah and his Council of Seven, and driven by their own fear, undertook drastic measures. They broke the planet Earth into four separate worlds, each one focusing on a separate element (air, earth, fire, and water). This cataclysmic moment of destruction and re creation is known as the Sundering. Millions of mensch died, with only chosen populations magically isolated for resettlement. The Patryns were captured and imprisoned in the Labyrinth which the Sartan created for their "rehabilitation". The Vortex (or the Sixth Gate) was the entry point to the Labyrinth, where the mensch were temporarily housed during the Sundering itself and where the captured Patryns were eventually placed. The books later reveal that certain members of the Sartan population had objected to The Sundering; these too were consigned to the Vortex and the Labyrinth. In the center of the Labyrinth was the Nexus, a paradise city for the Patryns to live in once they had become "civilized." The Nexus, the Labyrinth, and the Vortex are arranged in concentric circles. All of these worlds are connected by Death's Gate, and smaller, one way gates called Conduits which allow each elemental world to transmit materials to one another. The Sartan were left in stewardship of not just one world, but many, all designed to work in perfect harmony. The Plan of the Council of Seven was the grand construction of interconnected worlds, each with a specific function that fed into the whole. Almost immediately, however, things began to go wrong.
Шелестра - су әлемі
Челестра адам мен Сартанның өмір сүретін негізгі әлем болуы тиіс еді. Сұйықтан тұратын зор шар, бұл әлемде адамдарға мекен ретінде пайдаланылатын алып, қоздырылатын жануарлар мекендеген, ал ортасында өз "Seasun" орналасқан. "Жылан сиқыршысы" кітабының қосымшасында бұл сұйықтық су емес, өкпе және жабырлар арқылы тыныс алуға болатын сұйықтық деп сипатталған. Сонымен қатар, Челестра зор қалдықтарды өңдеу және қайта өңдеу орны ретінде жоспарланған, онда "дурнай" деп аталатын алып жүзбелі жануарлар басқа әлемдерден келген қалдықтарды биологиялық қайта өңдеу станциялары ретінде қызмет ететін. Алайда, Сартан жаратпаған, зор күшке және бұрылысқа ие жалаң жыландар пайда бола бастады. Сартан олардың болуын түсіндіре алмады, бірақ олардың қауіптілігі күмәнсіз еді. Одан да жаман, Челестраның эмульсиялық сұйықтығы Сартан руналық сиқырын бейтараптандырып, оларды және оның күшін толығымен жойды. Өз күштерін жоятын сумен қоршалған, енді адамдарды бақылаудан шығарған және жыландармен бетпе-бет келген Челестраның Сартандары өздерінің астанасына шегінді. Сама, егер жыландар басқа әлемдерге тараса не болады деп қорқып, Өлім қақпасын жауып, әлемдер арасындағы байланысты үзіп тастады. Сартан содан кейін өзінің ұйқыға беріліп, басқа әлемдер үлкен жоспарды аяқтап, көмекке келгенше күтті. Бұл Сартанның адам әлемдерінен жоғалуына себеп болып, негізгі оқиғалар тізіміне негіз салды.
Chelestra was to be the primary world where the mensch and Sartan would live. A great orb of liquid, the world was populated by great drifting beasts used as habitats for the mensch, with its own "Seasun" at the center. An appendix for Serpent Mage describes this liquid as not actually water, but a fluid which can be breathed through lungs and gills. Chelestra was also intended as a tremendous waste management and recycling plant, with the great floating habitat beasts called "durnai" serving as biological recycling stations for the detritus from the other worlds. However, strange serpents, creatures of great power and corruption that the Sartan had not created began to appear. The Sartan could not account for their existence, but their danger was undeniable. Even worse, the emulsion fluid of Chelestra had a neutralizing effect on Sartan rune magic, rendering it and them utterly powerless. Surrounded by water that took away their power, no longer in control of the mensch, and faced with the serpents, the Sartan of Chelestra retreated into their capital. Samah, fearing what would happen if the serpents spread to the other worlds, shut Death's Gate, cutting communication between the worlds. The Sartan then placed themselves into a stasis sleep, expecting it to only last long enough for the other worlds to finish their parts of the grand plan and come help. This contributed to the disappearance of the Sartan from the mensch worlds, setting up the main series' events.
Ариан, ауа әлемі
Арианда, жүзуші құрлықтардан тұратын өндірістік және өңдеу әлемі ретінде жоспарланған, Сартан үшін тағы да проблемалар туды. Басқа әлемдермен, әсіресе Chelestra және Кеңеспен байланыс үзілген Сартан белгісіз себептермен бірте-бірте қырылуда, ал адамдар олардан көп есе артық көбейді. Осы Сартан да басқа әлемдерден көмек күтіп, қыстап қалды. Кикси винси – жүзуші құрлықтарды дұрыстап орналастыруға, оларды сумен қамтамасыз етуге (су оның өндіріс циклының тікелей қосалқы өнімі болатын), сондай-ақ басқа әлемдерге қажетті барлық өңделген тауарларды жасауға арналған алып машина, бірақ ол толыққанды жұмыс істеген жоқ. Бұл әлемде Гегс деп аталған гномдар оның мақсатын толық түсінбеді, нәтижесінде машинаның құлына айналды, оны өздерінің құдайлары – Мэнгерлердің (басқалар Сартан дейтін) артефактісі ретінде, олар оларды оның күтушілері ретінде қалдырған деп санап, құлшылық етті. Эльфтер гномдарды манипуляциялап, су монополиясын қолға алып, орталық аймақтың көп бөлігінде тирандық билікке ие болды, сонымен қатар адамдармен үздіксіз соғыс жүргізіп тұрды.
On Arianus, intended as an industrial and manufacturing world of floating continents, the Sartan had other problems. Cut off from communication with the other worlds (Chelestra specifically and the Council), the Sartan were slowly dying of some unknown cause, quickly becoming vastly outnumbered by the mensch. These Sartan also settled into hibernation, hoping for help from the other worlds. The Kicksey winsey, a grand machine intended to align the floating continents and provide them with water (water being a direct byproduct of its production cycle), as well as manufacture all the processed goods desired by the other worlds, never became properly active. The dwarves, known on this world as Gegs, not truly understanding its purpose, effectively became slaves to the machine, worshiping it after a fashion as an artifact of their gods, the Mangers, (known to others as the Sartans) who had placed them there as its caretakers. The elves became tyrannical lords of much of the mid realm through manipulation of the dwarves to obtain a monopoly on water, whilst constantly waging war with the humans.
Праян, оттың әлемі
Праян төрт кішкентай күнді орталыққа жинаған үлкен, кері айналған шар ретінде жаратылды. Ол төрт әлемнің де қуат станциясы және орталығы болуы тиіс еді, бірақ ол да хаосқа түсті. Ұлы Цитадельдер Праянның төрт күнінен энергия жинап, оны қалған үш әлемге (Абаррахтағы Колосси, Ариандағы Кикси Винси және Челестрадағы Сейсон) арналар арқылы жіберді. Мильдермен өлшенетін қалың джунглімен толығымен жабылған (әдеби "жерді" тек қана гномдар көрген), Цитадельдер өркениеттің бекінісі болуы керек еді, онда адамдар молшылық пен жайлы өмір сүруі тиіс еді. Дегенмен, басқа әлемдердегідей, сартандар да түсініксіз себептермен өле бастады. Қорқыныштан, кейбір Цитадельдер адамдарды джунглиге қуды. Сартандар Цитадельдердегі қуат жүйелерін басқару үшін жаратқан, үлкен күшке ие, соқыр алыптар – Титандар да, оларды енді қалған сартандар бақылай алмайды деген қорқыныштан қуылды. Титандар үйлеріне қайту үшін Цитадельдерді іздеп, тоқтаусыз қорқынышқа айналды.
Pryan was created as a great inverted globe with four small suns at its center. It was to be the power plant and center for all four worlds, but it too fell into chaos. Great Citadels collected the energy from Pryan's four suns and beamed it through conduits to the other three worlds (the Colossi on Abarrach, the Kicksey winsey on Arianus and the seasun on Chelestra). Covered entirely by miles thick jungle (only the dwarves had ever seen the legendary 'ground') the Citadels were to be the bastions of civilization, where the Mensch would live a life of plenty and comfort. However, as with the other worlds, the Sartan mysteriously began to die. In fear, some citadels banished the mensch to the jungle. The Tytans, great blind giants of immense power created by the Sartan to manage the power systems of the citadels, were also banished because of fear they could no longer be controlled by the remaining Sartan. The Tytans went on to be an unstoppable terror as they searched for the citadels, trying to get home.
Абрах, тас әлем
Ақырында, ең қиын жағдайда, Абрах – жартаулық астероид сияқты алып әлем еді. Сартан мен адамдар оның ұя тәрізді туннельдерінде өмір сүрді – олар Кикси винсиге минералдар мен металдар жеткізу үшін салынған, бірақ олар уытты жанартау газдарымен толы болды. Адамдар тез жойылды, ал жәндіктер ең ұзақ тұрды. Улы газдар қалған сартанның сиқырын жұмсап, тыныс алуға жарамды ауа жасауға мәжбүр етті. Сартандықтар жарық беру және әлемді ұзақ мерзімде жылы ұстау үшін Colossi деп аталатын алып бағаналар құрды, бірақ олар дерлік бірден жұмысын тоқтатты (өйткені олар Праяннан қажетті энергия алмады). Барлық адамдар өлгеннен және сартан сиқыры шегіне жеткеннен кейін, Абрахтың сартандары тыйым салынған некромантия өнеріне жүгінді, жұмыс күшін толықтыру үшін өлгендердің денелерін пайдаланды. Бастапқыда бұл логикалық (дегенмен, қиын) шешім көрінгенмен, ол бүкіл сартан тайпасы үшін ең ауыр және қайғылы қателікке айналды, өйткені өлгендер ақырында сартанның бақылауынан шығып кетті. Бірақ некромантияның пайдалануы одан да жаман салдарға әкелді, сартан үшін одан да қауісті болды: әрбір қайта тірілген өмір үшін, өтпеуге рұхсат етілген әрбір жан үшін, басқа бір өмір мерзімінен бұрын аяқталады. Қайта тірілген әрбір мәйіт үшін, басқа әлемнің бір мүшесі өледі. Абрахтағы өлген сартанның үнемі қайта тірілуі басқа әлемдердегі сартан халқының жапсарылуына әкелді. Тек Челестрада, көрінетіндей, Сартан қаласын қорғайтын кедергі немесе судың қасиеттеріне байланысты, сартандар салыстырмалы түрде зардап шекпеді.
Finally, and most desperately, Abarrach was a huge volcanic asteroid like world. The Sartan and mensch lived inside its honeycombed tunnels—designed to provide minerals and metals to the Kicksey winsey—but they turned out to be loaded with poisonous volcanic fumes. The mensch were wiped out swiftly—the dwarves hung on the longest—and the poisons taxed the magic of the remaining Sartan to create breathable air. Huge columns called Colossi had been created by the Sartan to provide light and keep the world warm in the long run, but they began to fail almost immediately (because they did not receive the necessary energy from Pryan). With all the mensch dead and Sartan magic stretched to the limit, the Sartan of Abarrach turned to the forbidden arts of necromancy, using the corpses of the dead to supplement a lost workforce. While at the start it seemed a logical (if desperate) move that would help, it proved to be the most critical and tragic mistake of the whole Sartan race, as the dead eventually escaped from Sartan control. But the use of necromancy had an even worse result, one far more disastrous for the Sartan: For every life brought back, every soul prevented from passing on, another life ends untimely. For each dead body resurrected, another member of the species, somewhere, dies. The continuous restoration of dead Sartan on Abarrach resulted in the mass deaths among the Sartan populations of other worlds. Only on Chelestra, apparently due to either the Barrier protecting the Sartan city, or the properties of the water itself, did the Sartan survive relatively unscathed.
Лабиринт
Лабиринтте түрме әлемін бақылап отыратын сартан қайтыс болды немесе кетіп қалды. Қамқоршысы болмаған соң, Лабиринт уақытша түзету мекемесінен садистік және саналы түрмеге айналды. Патриндерге қиын өмірге бейімделуді және бір-біріне сүйену арқылы басқаларға қамқорлық жасауды үйретудің орнына, ол өлімге әкелетін, қырғынға толы тозақты құрды, онда тірі қалу – үміт көрініп, кейін одан айырылудың қатыгез азабына айналды. Ұрпақтан ұрпаққа созылған сапарларға шыққан Патриндер көшпелі топтарда немесе жалғыз күресті. Құтылу үшін күрескенде, олар одан да жауынгерлікке айналып, мүмкін емес қиындықтарға қарсы тұрды. Кейбір Патриндер қашқанмен, олар бұл жетістікке дейін келгендердің мәйіттеріне басып тұрып ғана қол жеткізді.
In the Labyrinth, the Sartan who should have been monitoring the prison realm either died or left. And without its caretakers, the Labyrinth slowly evolved from a temporary correctional facility into a sadistic and sentient prison. Instead of forcing a hard existence upon the Patryns and teaching them to care for others through relying on one another, it created a lethal, murderous hell where survival was the cruel torture of having hope dangled in your face, only to have it ripped away. Setting out on journeys that lasted generations, the Patryns traveled and fought in nomadic bands or simply alone. They became even more warlike as they fought against incredible odds to push farther and farther towards escape. Though some Patryns did eventually escape, they did so only by climbing on the corpses of those who had come before.
Жаулап алу жоспарлары
Ақырында жоспар толығымен сәтсіз аяқталды. Праян мен Ариандағы сартандықтардың барлығы, бірін қоспағанда, түсініксіз жағдайда қайтыс болды. Оларға көмекке ешкім келмегендіктен, Челестрадағы сартандықтар (білмейтіндей қалқандарымен қорғалған, және мүмкін жойылған судың әсерінен) ешқашан оянбады. Абрах – солғын, өліп бара жатқан көлеңке еді. Осы уақыт аралығында адамзат өзінің өткені туралы барлық білімін жоғалтты; Ариан мен Праянның жоғалған сартандары сол әлемдердің гномдары, эльфтері және адамдары үшін мифтік құдайларға айналды. Бұл түрмеде қалған Патриндерді олардың тарихын есінде сақтап қалған жалғыз елшілер ретінде қалдырды. Сансыз ұрпақтардың күресінен кейін Лорд Кэар Лабиринттен құтылған алғашқы Патрин болды. (Дегенмен, ол қашып кеткен бірінші адам емес. Кейіннен кітаптарда Сандарлингке қарсы шыққандықтан Лабиринтке тасталған сартан Зифнабтың одан бұрын Нексқа жеткені айтылады.) Сол жерде Лорд Кэар Сандарлингке дейінгі және кейінгі оқиғаларды егжей-тегжейлі баяндайтын көптеген кітаптарды (Зифнабтың сартан тілінде жазған) тапты. Осы кітаптардан ол Өлім қақпасын ішінара ашудың жолын ойлап тапты. Хапло, Лорд Кэардың сүйікті қызметшісі, осы елшіге айналды; оның екі міндеті – сартандықтарға не болғанын білу және Лорд Кэар келгенде оларды "құтқару" үшін адамзат арасында сырттай хаос тудыру. Кэардың ниеті – төрт әлемнің барлығын билеу, ал Хапло оның адал қызметшісі.
In the end the plan was a total collapse. All of the Sartan on Pryan and Arianus mysteriously died, save one. With no one left to go to their aid, the Sartan on Chelestra (unknowingly protected by their shield, and possibly the nullifying water) never awoke. Abarrach was a pale, dying shadow. In the meantime, the mensch lost all knowledge of their past; the lost Sartan of Arianus and Pryan became mythical god figures to the dwarves, elves and humans of those worlds. This left the imprisoned Patryns as the only ones who still remembered some of their heritage. After uncounted generations of struggle, Lord Xar became the first Patryn to escape from the Labyrinth. (He was not the first to escape, however. The books later reveal that Zifnab, a Sartan who had been cast into the Labyrinth for challenging the Sundering, apparently reached the Nexus well before him.) There, Lord Xar discovered a wealth of books (written by Zifnab in the Sartan language) that detailed events preceding and following the Sundering. From these, he devised a way to partially open Death's Gate and send through an emissary. Haplo, Lord Xar's favored servant, becomes this emissary; his two missions are to learn what has happened to the Sartan, and to subtly generate chaos among the mensch so that Lord Xar can come and "save" them. It is Xar's intention to rule all the four worlds, and Haplo is his willing servant.
Аталық аталық
Патриндар адамдармен бірдей бой мен дене бітімімен суреттеледі, бірақ серияның қазіргі буындары Лабиринттің ауыр сынақтарынан кейін тамаша физикалық формада. Олар қоңыр шашпен дүниеге келеді, ал шаштары ұшынан бастап ағарады. Олардың барлығы түрлі деңгейде керемет сиқырлық қабілетке ие, бұл олардың тірі қалуы үшін де қажеттілік. Барлық Патриндар руналық сиқырды қолдана алады, ол мүмкіндіктер толқынын басқарады, Патриндарға көптеген мүмкін болатын нәтижелерді көруге және олардың біреуін іске асыруға мүмкіндік береді. Дегенмен, қаншалықты мүмкін емес болса, соғұрлым оны қолдану қиын. Патриндардың руна қолдануы Сартандарға қарағанда әдемі емес, себебі ол татуировкалар, дауыс қолдану және руналарды ауада немесе беткейде салу сияқты физикалық бейнелеуге көбірек тәуелді. Патрин рундары Сартан рундарымен үйлеседі және кейде бірдей міндеттерді орындау үшін қолданылуы мүмкін. Патриндар көбінесе жалғыз өмір сүруге бейім, бірақ Лабиринттің ауыр сынақтарынан туындаған құштарлыққа толы. Олар бір-біріне сұрақсыз көмектеседі, бірақ әдетте өз өмірлерін басқалардың өмірінен жоғары қояды. Топ құратын Патриндар әдетте бір басшыға бағынады, мысалы, Лабиринттегі тайпалардың басшысы және азат етілген Патриндардың Xar-ы.
Patryns are represented as having the same height and build as humans, but the current generations of the series are all in excellent physical shape due to the hardships of the Labyrinth. They are born with brown hair that turns white from the tips up. They are all possessed of excellent magical ability to varying degrees, also a necessity for their survival. All Patryns are capable of using rune magic, which manipulates the Wave of possibilities, allowing Patryns to view a myriad of possible outcomes and select one to occur. The more unlikely the possibility, however, the more difficult to conjure. Patryn use of runes is portrayed as less elegant than Sartan, as it relies more on physical representations such as their tattoos, the use of voice, and drawing the runes in air or on a surface. Patryn runes complement Sartan runes, and can sometimes be used to accomplish the same tasks. Patryns also tend to be loners, but are intensely passionate due to the hardships of the Labyrinth. They will aid one another without question, but generally put their own survival above that of others. Patryns who form groups tend to follow a single ruler, such as the Headman of tribes in the Labyrinth and Xar of the liberated Patryns.
Сартан
Сартан дене бітімі мен бойы жағынан адамдармен ұқсас, бірақ Патриндер сияқты, олардың өмірі қаталдыққа толы ұрпақтардың сынағынан өтпеген. Патриндерден өзгеше, сартан ақ шашпен дүниеге келеді, ол ұштарынан бастап қоңыр түске айналады. Барлық сартан руналық сиқырды қолдана алады. Сартан руналарын қолдану Патриндерге қарағанда нәзіктеп келеді, толқынға әсер ету үшін белгілі бір әуенмен ән салу және реттелген қимылдармен билеуді қамтиды. Кейде сартан руналар жазады, көбінесе заттарды немесе орындарды тұрақты түрде сиқырлау үшін, мысалы, адамдар пайдалана алатын қақпалар немесе сиқырлы қарулар жасау үшін. Сартан руналары Патрин руналарын толықтырады және бірдей міндеттерді орындау үшін қолданылуы мүмкін. Сартан әдетте қоғамдық түрде әрекет етеді, шешімдерді жеке тұлғалар емес, топ ретінде қабылдайды және көбінесе басқару кеңесі болады. Дегенмен, Абаррахтағы сартан қиындықтарға байланысты біртұтас болмады. Олар басқа сартандарға қарағанда сиқырлық қабілеттері аз, олар тірі қалу үшін күштерінің көп бөлігін жұмсайды.
Sartan are also of the same height and build as humans, but unlike the Patryns, they have not been hardened by generations of violent life. Also unlike the Patryns they are born with white hair that turns brown from the tips up. All Sartan are capable of using rune magic. The Sartan use of runes is portrayed as more elegant than the Patryn, involving singing and dancing in prescribed tones and movements to affect the Wave. In some instances, Sartan inscribe runes, mainly to permanently enchant an object or location, such as when creating barred gateways or magical weapons that can then be used by mensch. Sartan runes complement Patryn runes, and can be used to accomplish the same tasks. Sartan tend to act as a community, making decisions as a group rather than as individuals, and they generally have a ruling Council. The Sartan on Abarrach, however, were more fractured due to their hardships. They are presented in contrast to other Sartan as having less magical talent, using much of their strength to survive.
Адамдар
Сериядағы адамдар стандартты Homo sapiens болып табылады және қазіргі заманғы ұлттардың ерекше параллелі ретінде көрсетілмейді. "Қара терілі" адамдар Челестрада қоныстанса, Ариан мен Праянда қара және ашық терілі адамдар да бар. Адамдардың бойы орташа, дене бітімі жақсы, ал шағын бөлігінде сиқырлық қабілет бар. Адам сиқыры – рухани шеберліктердің бір бөлігі, ол "сиқыршының айналасындағы әлемді эмоционалды және ақыл-ой арқылы басқаруға" бейім. Мысалы, бұл "ақылды", өзінен-өзі нысананы табатын жебелерді, ұшатын дракон кемелерін, сиқырлы суасты кемелерін, адам сиқырына қарсы қорғаныш тағайындарын, болаттай берік мата және мүмкіндіктері арттырылған басқа да механикалық құрылғыларды жасауға мүмкіндік береді. Адам сиқыры сияқты, эльф сиқыры да механикалық, физикалық және техникалық салалардағы эльфтердің кемшіліктерін толықтыру үшін қолданылады. Олар әндерге сиқырлы хабарларды да енгізе алады. Эльфтер сиқырын қолдану үшін сөйлеп, қолмен сигнал беруі керек, ал әндердегі сиқырды әндей білген кез келген адам оятуға болады, себебі сиқыр сиқыршыға тәуелді емес, сондықтан адамдар да осылайша эльф сиқырын қолдана алады. "Аждаһа қанатында" осы арқылы адамдар әндерді қолданып, эльфтердің Ариандағы билеушісіне қарсы ашық көтеріліске шығуына себеп болған терең ностальгияны қалай оятуға болатыны түсіндіріледі. Ал Ариандағы қуатты эльф магистерінің оқшауланған тобы – Кенкари, рухқа негізделген, өте мамандандырылған сиқыр түрін де қолданады, ол оларға тірі немесе қайтыс болғандардың жанымен байланысуға мүмкіндік береді және бір рет өз формаларын тәртібінің символына – көбелекке айналдырған, бұл механикалық бағытқа қатысты айқын ерекшелік. Дегенмен, мұны олардың осы байланыстарда ән пайдалануымен, сондай-ақ жандарды тасымалдауға арналған арнайы қорапты және тұтқынға алынған жандарды сақтауға арналған соборды пайдалануымен түсіндіруге болады.
The humans of the series are standard Homo sapiens and are not presented as distinct parallels to existing modern day nationalities. "Dark skinned" humans populate Chelestra, while both dark skinned and fair skinned humans populate Arianus and Pryan. Humans are of standard height and physical prowess, and a small subset possess magical capability. Human magic is considered part of the Spiritual Masteries, tending towards "the emotional and mental manipulation of the world about the magician." For instance, this allows for the creation of "smart" self targeting arrows, flying dragonships, magical submarines, protective charms against human magics, fabric as hard as steel and other mechanical devices with enhanced capabilities. As with human magic, elven magic is used to balance the elven deficiencies in mechanical, physical, and technical fields. They can also weave magical messages into songs. Elves must both speak and gesture to cast their magic, and the magic contained in songs can be triggered by anyone capable of singing it since the magic is not dependent on a wizard, thus making it possible for humans to trigger elven magic in this form. In Dragon Wing, this explains how humans have been able to use songs to trigger a nostalgia so intense that the elves of Arianus have formed an open rebellion against their ruler. In contrast, the Kenkari, an isolated group of powerful elven magi on Arianus, also employ a very specialised form of magic based on the spirit which allows them to communicate with the souls of others, living or dead and on one occasion have been shown to change their forms into their order's symbol; the butterfly, which is a glaring exception to the mechanical focus. However, this can possibly be explained by their use of song in these communications, as well as their use of a special box to transport souls and a cathedral designed to contain the captured souls.
Қаңқалар
Қалыңдықтар басқа нәсілдерге қарағанда бойлары төмен және денелі болып келеді, сондықтан адамдар мен эльфтер қалыңдықпен көзден көзге сөйлесу үшін бір тізеге отыруға мәжбүр. Шындығында, мұндай іс-әрекет қалыңдыққа деген құрметтің белгісі саналады. Қалыңдықтарды бейнелегендегідей, олар көбінесе қараңғы, жер астындағы жерлерде өмір сүруді жақсы көреді, сонымен қатар адамдар мен эльфтерге қарағанда жол табу сезімі жақсы дамыған. Қалыңдықтардың өздеріне тән ешқандай сиқырлық қабілеттері жоқ, алайда Праянның кейбір қалыңдықтары сартан сиқырын өте қарапайым түрде қолданады, әндер мен амулеттерге түсірілген рундар арқылы оның көріністерін ояту арқылы. Арианда оларды "Гекс" деп атайды. Абаррахта оларды Кішкентай халық деп білген, және олар Абаррахтың қатал жағдайларында біраз уақытқа дейін тірі қала алған жалғыз адам нәсілі болды.
Dwarves are short and stocky compared to the other races, such that humans and elves would have to go down on one knee to converse with a dwarf eye to eye. In fact, doing so is considered a mark of respect towards a dwarf. As is typical in portrayals of dwarves, they prefer to live in dark, underground areas, and they also possess an innate sense of direction superior to that of humans or elves. Dwarves have no magical abilities of their own, although certain dwarves of Pryan make very rudimentary use of Sartan magic through triggering its representations in songs and runes carved onto amulets. On Arianus, they are known as "Gegs". On Abarrach, they were known as the Little People, and were the only mensch race durable enough to survive in the harsh conditions of Abarrach for a while.
Тіл қолдануы
"Хапло" атауы Патрин тілінде "бір" дегенді білдіреді, ал "хапло" грек тілінде де сондай мағынаны білдіреді. Хапло мен Мариттің қызы "Рю" деп аталған, ал ағылшын тілінде "рю" етістігі "өкіну" дегенді білдіреді. "Менш" термині Сартан және Патрин халықтары адамдарды, эльфтерді және кентаврларды атау үшін қолданады, жаппай (барлық үш тайпа) да, жеке (бір нақты менш) де. "Mensch" сөзі неміс тілінде "адам" дегенді білдіреді, бірақ кітаптарда ол қорлайтын сөз ретінде қолданылады. "Сартан" және "Патрин" есімдері кітаптарда "Жарықты қайта әкелушілер" және "Қараңғылыққа қайтушылар" деп түсіндіріледі. Бір түсіндірмеде Nexus Иесі "Xar" есімін орыс тіліндегі "царь" сөзінен алғаны айтылады, ал бұл сөздің өзі "Цезарь" сөзінің өзгеруінен пайда болған. Патрин қаласы Абри өзінің атын француз тіліндегі "паналау" деген сөзден алған.
The name "Haplo" is said to mean "single" in the Patryn language, and "haplo " is a Greek root word with the same meaning. Haplo and Marit's daughter is named "Rue", which in English is a verb meaning regret. The term "mensch" is used by both Sartan and Patryns to refer to humans, elves, and dwarves, both collectively (all three races) and individually (one particular mensch person). Mensch is the German word for "human," but it is used in the books as a derogatory term. The names "Sartan" and "Patryn" are defined in the books as "Those Who Bring Back Light," and "Those Who Return to Darkness" respectively. A footnote suggests that the Lord of the Nexus took the name "Xar" from the Russian word tsar, which itself is a corruption of Caesar. The Patryn city of Abri takes its name from the French word for "shelter".
Ойынның бейімделулері
Legend Entertainment серияға негізделген Death Gate атты компьютерлік ойын шығарды. Ойын шамамен алғашқы төрт кітап бойынша құрылған, бірақ соңында ол «Жетінші қақпа» кітабындағы соңғы шайқастың өзіндік интерпретациясын да қамтиды.
Legend Entertainment released a computer adventure game called Death Gate based on the series. The game is based roughly on the first four books, although at the end it also contains an interpretation of the final confrontation from The Seventh Gate.