Көлеңке бас (Ambloplites ariommus) – АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы су тұзды балық. Сипаттамасы, дене мөлшері, қанаттары мен бас құрылысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Көлеңкелі балық (Ambloplites ariommus) – персиформылар отрядының күнбалықтар тұқымдасына (Centrarchidae) жататын тұщы су балығының бір түрі. Ол Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығыс аймағында ғана кездеседі.
The shadow bass (Ambloplites ariommus) is a species of freshwater fish in the sunfish family (Centrarchidae) of order Perciformes. It is endemic to southeastern United States of America.
Сипаттама
Көлеңкелі басс, 36-дан 42-ге дейінгі қабықтарды қамтитын бүйірлік сызығы бар. Арқа қанатында 11 тікен және 11-12 жұмсақ сәулесі бар, ал анальдық қанатында 6-7 тікен және 10-11 жұмсақ сәулесі бар. Оның аузы үлкен, жоғарғы жақ сүйегі көзінің ортасымен бір деңгейде орналасқан. Олар зәйтүннен ашық қоңыр түске дейін болады және олардың қабырғаларында көбінесе 2-4 қара қоңыр тік жолақтар мен дақтар кездеседі. Арқа, анальдық және құйрық қанаттары әдетте мөлдірден ашық сарыға дейін болады және қара мен сұр түсті ұсақ нүктелермен өрнектелген. Көздің қабыршағы қызыл, ал көздің қарашығы терең көк түсті. Көздің астынан жең қақпағына дейін созылатын қара жолақ бар. Көлеңкелі басс қабықтарындағы дақтар үшбұрышты, ал осыған ұқсас тас басс қабықтарында тікбұрышты дақтар болады. Көлеңкелі басс – орташа мөлшердегі күнбалық, оның орташа стандартты ұзындығы шамамен және ең ұзындығы және салмағы құрайды. Әдетте, ұрғадысы еркектерге қарағанда ұзақ өмір сүреді, бірақ еркектер тез өседі және ірірек болады.
The shadow bass, has a lateral line containing 36 to 42 scales. There are 11 spines and 11 12 soft rays in the dorsal fin while the anal fin contains 6 7 spines and 10 11 soft rays. It has a large mouth with the maxilla at the level of the centre of its eye. They are olive to light brown in color and there are frequently 2 4 dark brown vertical bands and blotches along their flanks. The dorsal, anal and caudal fins are usually transparent to light yellow and are mottled with black and gray. The iris is reddish, and the pupil is deep blue. There is a black band which runs from beneath the eye onto the gill cover. The spots on the scales of the shadow bass are triangular while the similar rock bass has rectangular spots on its scales. The shadow bass is a medium sized sunfish which has an average standard length of around and a maximum length of and weight of Females normally live longer than the males but the males are faster growing and grow larger.
Географиялық таралуы
Көлеңкелі басс өзінің табиғи ареалында АҚШ-тың оңтүстік-шығысын, Грузиядағы Апалачикола өзені бассейнінен бастап Луизианадағы Миссисипинің төменгі бассейніне дейін қамтиды. Миссури және Арканзас штаттарындағы Озарк аймақтарындағы Сент-Франциск, Қара Арканзас Қызыл және Оуачита өзендерінің жоғарғы ағымдарында екі оқшауланған популяция кездеседі. Теннесси штатында көлеңкелі басс Теннесси өзенінің оңтүстігіндегі көптеген су алаптарында таралған. Көлеңкелі басс мекендейтін басқа да өзендерге Оңтүстік Джорджия мен Солтүстік Флоридадағы Блэкуотер және Чаттахучи өзендері жатады. Қара белдеудегі өзендерде көлеңкелі басс кездеспеуінің себебі, ықтимал, жаз айларында су ағынының төмендеуі және су сапасының нашарлауымен байланысты. Миссисипи өзені жүйелерінде көлеңкелі басс таралуына каналдардың әсері болуы мүмкін, бірақ таралуда ешқандай айырмашылық анықталған жоқ.
The shadow bass' native range includes the southeastern United States from the Apalachicola River drainage in Georgia to the lower Mississippi basin in Louisiana. The two isolated populations in the St. Francis, Black Arkansas Red, and upper Ouachita River drainages in Missouri and Arkansas in the Ozark regions. In Tennessee, the shadow bass can be found in most drainages south of the Tennessee River. Other river drainages that shadow bass inhabit are Blackwater and Chattahoochee Rivers in southern Georgia and northern Florida. The apparent absence of shadow bass in Black Belt streams is probably the result of low stream flow and poor water quality conditions during the late summer when temperatures are high. Channelization is a possible factor in the distribution of the shadow bass in Mississippi River systems, but no difference in the distribution of shadow bass was found.
Экология
Көлеңкелі басс – АҚШ-та 38–29° солтүстік ендік аралығында таралған тұщы су балығы. Ол баяу ағысты, лайсыз саз, құм, қиыршық тас және кесек тастарға толы су қоймаларын ұнатады. Көптеген өзендердегі бұталы және өсімдіктерге толы су алаптары – оның ең қолайлы мекендеу орындары. Сонымен қатар, шағын және орташа өзендер мен ағындардағы су астындағы жартастар мен ағаш қалдықтары да қолайлы ортаны құрайды. Көлеңкелі басс негізінен шағын омыртқасыздармен қоректенеді, олардың ішінде үш дюймға дейінгі балық шабақтары басым, ал үш дюймнан асқанда дартерлер, мадтомдар және миноу сияқты кіші балық түрлерімен де қоректене бастайды. Көлеңкелі басс үшін негізгі жыртқыш және бәсекелес – сол мекендеу ортасын бөлісетін кіші ауызды басс. Көлеңкелі басс мекендеу ортасына жаңбырлы саға (Oncorhynchus mykiss) енгізу арқылы түрлер арасындағы бәсекелестікті зерттеу нәтижелері, көлеңкелі басс популяциясына ешқандай әсер етпегенін көрсетті. Көлеңкелі басс популяциясының төмендеуіне адамның әрекеттерінен туындаған арналар жасау, орман кесуден пайда болған шөгінділер және мекендеу ортасының бұзылуы себеп болуы мүмкін. Бұрын көлеңкелі басс, тас басс (A. rupestris) түрінің бір түрі саналған. Туыстың атауы грек тілінен алынған, «доғал» мағынасын беретін «амблу» және «қалқан» мағынасын беретін «оплит» сөздерінің қосындысынан тұрады, ал IUCN оның жағдайын «Төменгі қызығушылық» деп санайды.
The shadow bass is a freshwater fish that inhabits a climate range of 38 to 29°N in the United States. It prefers slow flowing water over substrates of silt free mud, sand, gravel, and pebbles. Brushy and vegetated pools are preferred microhabitat in most streams. Undercut banks and woody debris in small to medium sized rivers and streams are also preferred habitat. The quantitative diet of shadow bass consists mostly of small invertebrates, mainly crayfish when less than three inches; after three inches, they can begin feeding on small fish species such as darters, madtoms, and minnows. The main predator and competitor of the shadow bass is the smallmouth bass which inhabits the same microhabitat. Research on the introduction of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) in shadow bass habitat to measure competition between the species, the data showed no effect on shadow bass populations. Factors by humans that might attribute to population decline of the shadow bass channelization, sedimentation from logging, and habitat encroachment. The shadow bass was previously considered to be a subspecies of the rock bass (A. rupestris). The generic name is derived from Greek and is a compound of ambloo meaning "blunt" and oplites meaning "shield", while the IUCN classify its status as Least Concern.