Ұлы Қара Батпақ: Тарихы мен табиғаты

Кіріспе

Жерсіз жазықтардың үлкен батпағы – Оңтүстік-шығыс Вирджиния мен Солтүстік Каролинаның Солтүстік-шығыс жағалау аймағында, Норфолк, Вирджиния және Солтүстік Каролинаның Элизабет-Сити қалалары арасында орналасқан үлкен батпақ. Кейбір есептерге сәйкес, батпақтың бастапқы ауданы 1 миллион акрдан (404,686 км²) астам болған. Үлкен Жерсіз жазықтар батпағының шығыс жағымен Жерсіз жазықтар каналы өтеді. Каналдың ұзындығы 22 мильді құрайды және 1805 жылы Вирджиниядағы Чесапик шығанағы мен Солтүстік Каролинадағы Альбемарл бұғазы арасындағы сауда жолын қамтамасыз ету үшін салынған. Жерсіз жазықтар каналының ең ірі су көзі – Драммонд көлі. Ұлы Жерсіз жазықтар ұлттық жануарлар қорығы 1973 жылы Вирджиния штатының Франклин қаласындағы Union Camp Corporation компаниясы ғасырлар бойы ағаш кесу және басқа да адамдардың әрекеттерінен батпақтың экожүйесінің қирауына байланысты жерді сыйға тартқаннан кейін құрылды. Қорық 1974 жылғы Жерсіз жазықтар заңы арқылы ресми түрде құрылды және 167 шаршы мильден (433 шаршы км) астам аумақты қамтиды.

Бұл батпақ Ұлы Жерсіз жазықтар марундары үшін пана болды, олардың ішінде Америка Азамат соғысына дейін Оңтүстік штаттарында құлдықта ұсталған адамдар мен отарлаушылықтың кеңеюінен қашқан жергілікті американдықтар бар еді.

Тарих

Драммонд көлінің пайда болуы толыққанды түсініксіз, себебі көлге құйылатын табиғи ағыстардың желісі байқалмайды. Археологиялық дәлелдерге сәйкес, адам мәдениеттерінің әртүрлі түрлері 13 мың жыл бойы осы батпақты мекендеген. Поухатан империясы Джеймстаунның негізі қаланған шақта Ұлы Көңілсіз батпақтың солтүстік жиегіне дейін жеткен, бұрын онда тұрған Чесапик тайпасын ығыстырған. 1650 жылы жағалаудағы тайпалардың алгонкин тілінде сөйлейтін американдықтар батпақта өмір сүрген. 1665 жылы Солтүстік Каролинаның тұңғыш губернаторы Уильям Драммонд осы батпақтың көлін ашқан еуропалықтың біріншісі болды, кейіннен ол оның құрметіне аталды. 1728 жылы Вильям Бёрд II Вирджиния және Солтүстік Каролина колониялары арасындағы шекараны белгілеу мақсатындағы жер зерттеуіне жетекшілік еткен кезде батпақ туралы көптеген байқаулар жасады, олардың ешқайсысы жағымды болған жоқ; осылай ол оған Көңілсіз батпақ деген ат берді. Кейіннен компания ағаш өңдеуге көбірек пайда әкелетін мақсатқа бет бұрды. Археологиялық тұжырымдамаларға сәйкес, американдықтар отарлау шекарасынан аман қалу үшін батпаққа қашып келген. Американың байырғы тұрғындарымен қатар, ерте американ тарихында Африка және афроамерикандықтардың көптеген топтары да батпақта паналаған, олардың көпшілігі Атлант мұхитындағы құл саудасынан құлдықтан қашып келген. 1860 жылға қарай осы Ұлы Көңілсіз батпақтағы марондар мыңдаған қашқан қара құлдардан құралған. Олар батпақта баспана, қауымдастық және қоғам таба алды, мұндай мүмкіндіктер батпақтың сыртында оңай қол жетімді болмаған. 1784 жылы жарық көрген «Америка Құрама Штаттары бойынша саяхат» атты романында Дж. Д. Смит марондар туралы былай деп жазды: «Қашқандар осы жерлерде он екі, жиырма немесе отыз жыл және одан да көп уақыт бойы тұрған, жүгері, шошқа және құстардан өмір күршігін тапқан, суға толып жатқан жерлерде емес, су басу қаупі төндірмейтін жерлерде тұрақтап, олардың маңында шағын егістіктерді өңдеген». Қазба жұмыстарынан көрініп тұрғанындай, аралдық қауымдар Азамат соғысына дейін өмір сүрген. Батпақтағы ағаш кесу лагерінде заңсыз жұмыс істеген марон Чарли кейіннен Көңілсіз батпақта тұратын марондардың толық отбасылары болғанын, олардың кейбіреулері ешқашан ақ адамды көрмегенін еске алды. 2012 жылдың 24 ақпанында батпақта өмір сүрген қашқан құлдар туралы білім беру мақсатында құрылған «Жер асты темір жолының білім беру павильоны» ашылды. «Көңілсіз батпақ» каналына 1787 жылы Вирджинияда, ал 1790 жылы Солтүстік Каролинада рұқсат берілді. Құрылысы 1793 жылы басталып, 1805 жылы аяқталды. 1830 жылы батпақтың бір бөлігі арқылы салынған теміржол және канал ағаш өңдеуге мүмкіндік берді. 1858 жылы Альбемарл және Чесапик каналы салынып біткеннен кейін канал тоқырады. 1929 жылы АҚШ үкіметі «Көңілсіз батпақ» каналын сатып алып, оны жақсарту жұмыстарын бастады. Бұл канал елдегі ең көне қолданыстағы су жолы болып табылады. Альбемарл және Чесапик каналдары сияқты, ол Атлант жағалау су жолының бір бөлігі болып табылады. Осы кезеңде батпақтың бір бөлігі 1973 жылы геологиялық және экологиялық ерекшеліктерінің бірегей үйлесіміне байланысты Ұлттық парк қызметімен Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды, оның ортасында Драммонд көлі орналасқан. Қордың ресурстарды басқару бағдарламалары батпақта бұрын болған табиғи биологиялық әртүрлілікті қалпына келтіруге және сақтауға бағытталған, оның ішінде су ресурстары, жергілікті өсімдіктер қауымдастықтары және жабайы жануарлар түрлері. Қазандықтардағы суды басқару құрылыстары суды сақтауға және басқаруға көмектеседі, ал орманды басқару шаралары орман өрттерінің экологиялық әсерін имитациялау арқылы өсімдіктердің әртүрлілігін қалпына келтіруге және сақтауға қолданылады. Бұл батпақта өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлері кездеседі. Қауіпсіздік орнында кездесетін ақ кипарис, тупело, клен, Атлант ақ кипарисі, қарағай және басқа да ағаш түрлері ондағы жануарлар дүниесін қамтамасыз етеді. 1973-1976 жылдар аралығында жүргізілген зерттеуде 100 өсімдік туысынан 334 өсімдік табылды. Бұл батпақта қара аю, қара мысық, саңырауқұлақ, құсқұйрық, сондай-ақ 70-тен астам бауырымен жорғалаушы және қосмекенді жануарлар сияқты көптеген сүтқоректілер тіршілік етеді. Жыл бойы батпақта 213 құс түрі, оның ішінде 96 ұя салатын түрі бар, ал құс бақылаушылар сәуір мен маусым айларында жиі кездеседі. Драммонд көлі батпақтың орталығы болып табылады, ол балықшылар, туристер және қайықпен жүретін адамдарды тартады. Қорда кемпинг жасауға рұқсат жоқ.

The origin of Lake Drummond is not entirely clear as there is no apparent network of natural streams emptying into the lake. Archaeological evidence suggests varying cultures of humans have inhabited the swamp for 13,000 years. The Powhatan empire extended to the northern edge of the Great Dismal Swamp around the time of the settling of Jamestown, displacing the Chesapeake tribe residing there before. In 1650, Algonquian speaking Native Americans of coastal tribes lived in the swamp. In 1665, William Drummond, the first governor of North Carolina, was the first European recorded as discovering the swamp's lake, which was subsequently named for him. In 1728, William Byrd II, while leading a land survey to establish a boundary between the Virginia and North Carolina colonies, made many observations of the swamp, none of them favorable; he is credited with naming it the Dismal Swamp. The company later turned to the more profitable goal of timber harvesting. Based on archeological findings, Native American communities fled to the Swamp for refuge from the colonial frontier. Along with the Native American communities, there were also multiple populations of Africans and African Americans taking refuge in the Swamp in early American History, many of them fleeing slavery due to the Atlantic slave trade. These Great Dismal Swamp maroons consisted of thousands of escaped Black refugee slaves by the year 1860. They were able to find shelter, community and society in the swamp that was not readily available in the world outside the swamp. J. D. Smyth wrote of the maroons in his 1784 novel: A Tour in the United States, "Run away(s) have resided in these places for twelve, twenty, or thirty years and upwards, subsisting themselves upon corn, hogs, and fowls that they raised on some of the spots not perpetually under water, nor subject to be flooded, as forty nine parts out of fifty are; and on such spots they have erected habitations and cleared small fields around them." Excavations reveal island communities existing until the Civil War. Charlie, a maroon who worked illegally in a lumber camp in the swamp, later recalled that there were whole families of maroons living in the Dismal Swamp, some of whom had never seen a White man. The Underground Railroad Education Pavilion, an exhibit set up to educate visitors about the fugitive slaves who lived in the swamp, was opened February 24, 2012. The Dismal Swamp Canal was authorized by Virginia in 1787 and by North Carolina in 1790. Construction began in 1793 and was completed in 1805. The canal, as well as a railroad constructed through part of the swamp in 1830, enabled the harvest of timber. The canal deteriorated after the Albemarle and Chesapeake Canal was completed in 1858. In 1929, the United States Government bought the Dismal Swamp Canal and began to improve it. The canal remains the oldest operating artificial waterway in the country. Like the Albemarle and Chesapeake canals, it is part of the Atlantic Intracoastal Waterway. During this time, a portion of the swamp was declared a National Natural Landmark by the National Park Service in 1973 due to its unique combination of geological and ecological features. including the Lake Drummond at its center. The refuge's resource management programs aim to restore and maintain the natural biodiversity that once existed in the swamp, including its water resources, native vegetation communities, and wildlife species. Water control structures in the ditches help conserve and manage water, while forest management activities that simulate the ecological effects of wildfires are used to restore and maintain plant diversity. The swamp harbors a wide range of plant and animal species. Bald cypress, tupelo, maple, Atlantic white cypress, pine, and other tree species found on the refuge support the fauna within. In a survey undertaken from 1973 to 1976, some 334 plants from 100 plant families were found. The swamp is home to many mammals, including black bears, bobcats, otters, and weasels, as well as over 70 reptile and amphibian species. There are 213 bird species to be seen within the swamp throughout the year, including 96 nesting species, and birders are common within the prime birding months of April through June. Lake Drummond is the center of activity in the swamp, attracting fishermen, sightseers, and boaters. Camping is not allowed on the refuge.