Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы тоқтап қалған христиан діні

Лютерандық еркін шіркеу (LFC) – 1897 жылдан 1963 жылы Америка лютерандық шіркеуіне (ALC) біріккенге дейін АҚШ-та, көбінесе Миннесота және Солтүстік Дакота штаттарында болған лютерандық діни ағым. Бұл шіркеудің тарихы оның ресми құрылуына дейін жетеді, ал ALC-ге қосылмаған қауымдар еркін лютерандық қауымдар қауымдастығын құрды.

Өмірбаян

Георг Свердруп және Свен Офтедал – Норвегиядағы белгілі Гаугеян отбасыларынан шыққан екі ғалым. Олар 1870 жылдары Миннеаполистегі Аугсбург семинариясына, қазіргі Аугсбург университетіне, Киелі кітапқа және христиандықтың қарапайым ілімдеріне негізделген христиандық білім берудің радикалды көзқарасын әкелді. Гауге қозғалысы атын норвегиялық евангелист Ханс Нильсен Хаугеден алған, ол Норвегиядағы шіркеу құрылысына қарсы сөйлеген. Свердруп пен Офтедал христиан шіркеуіндегі иерархия және Киелі кітапты зерттеу мәселесіне алаңдаған. Олар Жаңа Келісімге сәйкес, жергілікті қауымның жер бетіндегі Құдай Патшалығының дұрыс нысаны екеніне сенді. Олардың көзқарасы – «жанды» христиандықты насихаттау, өмірді өзгертетін евангелизмді баса көрсету және шіркеу мүшесіне рухани сыйларын пайдалануға мүмкіндік беру болды. Аугсбург – Американың Норвегиялық-дандық евангелистік лютерандық шіркеуінің конференциясының семинариясы. 1890 жылы «Конференция» басқа екі лютерандық шіркеу ұйымымен бірігіп, Американың Біріккен Норвегиялық Лютерандық шіркеуін (UNLC) құрды. UNLC-те қай мектеп – Аугсбург немесе Сент-Олаф – шіркеу ұйымының колледжі болуы керек деген дау 1893 жылы Аугсбург достарының құрылуына әкелді. 1896 жылы Свердруп, Офтедал және басқалар «еркін елдегі еркін шіркеу» сенімдеріне қанағаттанбағанын сезіп, UNLC-тен бөлініп, 1897 жылы Лютерандық еркін шіркеуді құрды. LFC-нің баспасы – Messenger Press, ал оның ресми ағылшын тіліндегі журналы – Lutheran Messenger, ол 1918 жылы жарық көрді. Тарихының көп бөлігінде шіркеу Folkebladet («Халық газеті») деп аталатын норвег тіліндегі басылым шығарды. Барлық шіркеу мүшелерінің табиғи рухани сыйларын пайдалану мен дамытуға баса назар аударумен байланысты, LFC әйелдерге өз шіркеуінің ішінде көптеген замандас лютерандық әріптестерінен гөрі тағайындалмаған қызметтер, лауазымдар мен жауапкершіліктерді атқаруға көбірек еркіндік берді. LFC сонымен қатар шетелдік миссиялардың маңыздылығын (Мадагаскар мен Камерун миссионерлік аймақтарымен) қатты атап өтті, қаржылық ресурстарының көп бөлігін шетелдік миссияларға жұмсады және көптеген шетелдік миссионерлерді қолдады. 1950 жылдары АҚШ-та көптеген лютерандардың кіші лютерандық ұйымдарды үлкен ұйымдарға біріктіруге ұмтылысы күшейді. Лютерандық еркін шіркеу 1963 жылдың 1 ақпанында Америка лютерандық шіркеуіне қосылды, бұл туралы 1955, 1957 және 1961 жылдары дауыс берілді. 1988 жылы АЛК басқа лютерандық шіркеулермен бірігіп, Америкадағы Евангелиялық лютерандық шіркеуін (ELCA) құрды. Алайда, 40-қа жуық Лютерандық еркін шіркеулер АЛК-қа қосылмады, оның орнына 1962 жылдың қазан айында Азат лютерандық қауымдар қауымын (AFLC) құрды. Бүгінде AFLC-де 250-ден астам қауым бар. 1963 жылы, АЛК-ға қосылуға дейін, LFC-де 252 пастор, 334 қауым және 90 253 мүше болды.

LFC президенттері

Лауазым мерзімі: бір жыл 1897–1920. Үш жыл 1920–1963.
Аты-жөні Лауазым мерзімі
Элиас П. Харбо 1897–1899
Эндре Э. Гиннильд 1899–1901
Элиас П. Харбо 1901–1903
Кристофер К. Итрехус 1903–1905
Эндре Э. Гиннильд 1905–1907
Элиас П. Харбо 1907–1909
Эндре Э. Гиннильд 1909–1910
Пол Винтер 1910–1912
Эндре Э. Гиннильд 1912–1914
Жохан Маттсон 1914–1916
Эндре Э. Гиннильд 1916–1918
Жохан Маттсон 1918–1920
Олай Х. Слеттен 1920–1923
Эндре Э. Гиннильд 1923–1928
Ханс Ж. Урдаль 1928–1930
Тор Овальд Бурнтвельд 1930–1958
Джон Стенваг 1958–1963