Швельм қаласы: Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы Рураймақ аймағында орналасқан. Тарихы 9 ғасырға дейін жетеді, «Вестфалия қақпасы» деп аталады. Жақын қалалармен ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швельм – Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы Арнсберг әкімшілік округінің Эннепе-Рур аймағындағы қала.
Schwelm is a town in the district of Ennepe Ruhr Kreis in the administrative region of Arnsberg within the state of North Rhine Westphalia.
География
Швельм Германияның Рур аймағының оңтүстік-шығысында, Вестфалия және Бергиш жері арасында орналасқан. Швельм көбінесе "Pforte Westfalens" ("Вестфалия есігі") деп белгілі.
Schwelm is situated in the southeast of the "Ruhrgebiet", the Ruhr district of Germany, between Westphalia and the "Bergisches Land". Schwelm is commonly known as the "Pforte Westfalens" ("Gate to Westphalia").
Көршілес жерлер
Айналасындағы қалалар: Эннепетал, Гевельсберг, Спрокховел және Вуппертал.
Surrounding towns include Ennepetal, Gevelsberg, Sprockhövel and Wuppertal.
Тарих
Швельм тарихы тоғызыншы ғасырға дейін жетеді, алғаш рет "Суелмиу" атауы осы кезеңде кездеседі. Швельм қаласы 1496 жылы ресми түрде құрылып, 1929 жылы Эннепе-Рур аймағының орталығы атанды. Аумағы бойынша Швельм Солтүстік Рейн-Вестфалияның ең шағын қаласы болып табылады.
The history of Schwelm can be traced back to the ninth century, where it is first mentioned as "Suelmiu". The town of Schwelm was officially established in 1496 and became seat of the Ennepe Ruhr district in 1929. According to its area, Schwelm is the smallest town in North Rhine Westphalia.
Тіл/диалект
Швельмде жоғары неміс тілінің Вестфалиялық түрі қолданылады (Вестфалия: ескі саксон тіліндегі Westfal сөзінен – "батыс жер"). Вестфалия диалектісі төменгі саксон диалектілеріне жатады, ал олар төменгі неміс диалектілері отбасының бір бөлігі болып табылады. Бавария немесе Швабия сияқты басқа неміс аймақтарымен салыстырғанда, бұл диалект күнделікті тілге күшті әсер етпейді. Көбінесе егде жастағы адамдар әлі де Швельмнің түпкі Вестфалиялық тілінде сөйлей алады, ол Швельмер Платт деп аталады және стандартты жоғары неміс тілінен едәуір өзгеше, сонымен қатар голланд тіліне белгілі бір дәрежеде ұқсас.
A Westphalian variety of high German is spoken in Schwelm (Westphalian: from old Saxon Westfal = "western land"). The Westphalian dialect belongs to the low Saxon dialects, which is a part of the family of low German dialects. Compared to other German regions (e. g., Bavaria or Swabia) the dialect does not have a strong influence on the everyday speech. Especially the elderly population is still able to speak Schwelm's original Westphalian tongue, called Schwelmer Platt, which is quite different from standard high German and bears a certain resemblance to Dutch.
Саясат
Қазіргі уақытта Швельм қаласының әкімі – 2020 жылдан бері Социал-демократиялық партиясының (СДП) Стефан Лангард. 2020 жылдың 13 және 27 қыркүйегінде өткен әкім сайлауында Лангард 41,85% дауыспен екінші турға өтті, ал оның қарсыласы, еркін демократиялық партиясынан (FDP) Филипп Бекман 30,4% дауыс жинады. ХДС және Жасылдар партиялары қолдауымен Хайнц Юрген Ленц 27,8% дауыспен үшінші орынға табан тіреді. Екінші турда Лангард 52,4% дауыспен жеңіске жетті.
The current mayor of Schwelm is Stephan Langhard of the Social Democratic Party (SPD) since 2020. In the most recent mayoral election on 13 and 27 September 2020, Langhard advanced to the runoff with 41.85% of votes against Philipp Beckmann of the Free Democratic Party (FDP), who won 30.4%. Heinz Jürgen Lenz, with the endorsement of the CDU and The Greens, placed third with 27.8%. In the runoff, Langhard won with 52.4% of votes.
Қызықты орындар
Швельмнің тарихи орталығында көптеген ескі үйлер бар, олардың кейбіреулері 18 ғасырға дейін сақталған. Алтмаркет – қаланың басты протестант шіркеуі – биік Кристоскирхе алдында орналасқан тарихи базар алаңы. Алтмаркеттен әсем Кёльнер Штрассе көшесі жоғары қарай өтеді және бұл Кёльнге бұрынғы жолдың бір бөлігі болған. 2011 жылға дейін Швельмде «Швельм сыра зауыты» Brauerei Schwelm орналасқан, ол Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы қалған аз ғана жеке сыра зауыттарының бірі еді. 1830 жылы Haarmann & Kathagen компаниясы құрған бұл сыра зауыты әлемде ағаштан металл ыдыстарға ауысқан алғашқылардың бірі болды. 1701 жылы салынған Рицше Хаус – қала орталығындағы тартымды ғимарат. Дегенмен, сыра зауытының тарихи өндіріс орны 2012 жылы бұзылыпты. Әлемдегі ең көне фортепиано өндірушісі Швельмде орналасқан. 1794 жылдан бері Rud. Ibach Sohn Швельмде фортепиано, ал 1904 жылға дейін орган жасап келді. Еуропадағы ең ірі әділ сауда ұйымы «GEPA» 1970-ші жылдары Швельмде құрылған, бірақ қазір Вуппертал қаласында орналасқан. Қала орталығынан оңтүстікке қарай шамамен 1,3 км жерде 18 ғасырдың соңына қарай салынған тарихи еврей зираты бар. Оны муниципалитет пен еріктілер күтіп ұстайды.
Schwelm has got a historical town center with many old houses, some of which date back to the 18th century. The Altmarkt is a historical market place lying in front of the tall Christuskirche, the town's principal Protestant church. From the Altmarkt, the decorative street Kölner Strasse leads uphill and is part of the former road to Cologne. Until 2011, Schwelm was home to the Brauerei Schwelm, the "Schwelm Brewery", one of few remaining private breweries in North Rhine Westphalia. Established in 1830 by Haarmann & Kathagen, the brewery was one of the first worldwide to switch from wooden to metal storage containers. The original administration building, the Rietz'sche Haus built in 1701, is an appealing house in the town center. Most of the brewery's historic production site, however, was torn down in 2012. The oldest piano manufacturer in the world is located in Schwelm. Since 1794, Rud. Ibach Sohn has been building pianos and, until 1904, organs in Schwelm. Europe's biggest fair trade organisation "GEPA" was founded in Schwelm in the 1970s, but is now located in Wuppertal. A historical Jewish cemetery, dating from the late 18th century is located in the countryside about 1.3 km south of the town's center. It is maintained by the municipality and volunteers.