Кіріспе

Агуарденте (португалша) немесе агуарденте (испанша) (; ; ), 29%-дан 60%-ға дейін алкоголь көлемі бар алкогольді ішімдіктердің жалпы атауы. Бұл әртүрлі тағамдардан жасалған спирттік сусындарды білдіретін біршама жалпы термин. Ол Иберия түбегінде (Португалия және Испания) және Ибериялық Америкада (Американың испан және португал тілінде сөйлейтін елдерінде) пайда болған және көбінесе тұтынылатын сусын.

Этимология

Бұл сөз Иберия тілдеріндегі "су" (кастиль тілінде agua; каталан тілінде aigua; португал тілінде água; галисиан тілінде auga) және "күйдіру"/"жандыру" (кастиль тілінде ardiente; каталан тілінде ardent; португал және галисиан тілдерінде ardente) сөздерінің қосындысы. Ағылшын тіліндегі "firewater" сөзімен салыстыруға болады, бірақ ағылшын тіліндегі термин көбінесе әдемі емес немесе қызық болса, испан тілінде агуарденте стильдік тұрғыдан бейтарап.

Анықтама

Агуардиенте – бұл қантты немесе тәтті шырындарды, көкөніс тұндырмаларын немесе олардың қоспасын ашыту арқылы, содан кейін дистилляциялау нәтижесінде алынатын күшті алкогольді сусын. Бұл ең жалпылама анықтама; осыған сәйкес, агуардиенте көптеген әртүрлі шикізаттан жасалуы мүмкін. Жеміс негізіндегі агуардиентеге апельсин, жүзім, банан немесе медронхо ("қамыс алмасы") жатады. Астық негізіндегі агуардиенте қарақұмық, арпа немесе күріштен, ал түйір негізіндегі агуардиенте қызылша, маниок немесе картоптан жасалады. Соңында, қант құмыры мен басқа да тәтті қамыстардан, оның ішінде бамбуктың кейбір түрлерінен "нағыз" агуардиенте деп саналады. Cane aguardiente және cachaça ұқсас, бірақ ерекше өнімдер. Бразилия кейіннен cane aguardiente-ні 38%-тен 54%-ке дейінгі алкогольдік сусын ретінде анықтады, ол қант өндірісінде қолданылған қант құмырының қарапайым ашыту және дистилляциялау арқылы алынады және ромға ұқсас айқын дәмге ие. Ал cachaça – бұл 38%-тен 48%-ке дейінгі алкогольдік сусын, ол қант құмырының шырынын ашыту және дистилляциялау арқылы өндіріледі, оған 6 г/л дейін қант қосылуы мүмкін.

Өңірлік айырмашылықтар

Агуарденте немесе осыған ұқсас аталатын кейбір сусындардың төркіні әртүрлі (жүзім тішкісі, қант қамысы); ал бір төркіні бар басқа сусындардың атаулары әртүрлі болуы мүмкін (кларин, бренди).

Бразилия

Бразилияда қант қамысынан качаса немесе пинга деп аталатын сусын жасалады. Качасаның екі түрі бар: жасырылмаған (ақ) және жасырылған (алтын). Ақ качаса көбінесе дистилляциядан кейін бірден бөтелкеге құйылады және әдетте арзан болады. Ол жиі каипиринья және качаса ингредиенті болатын басқа сусындарды дайындау үшін қолданылады. Қара качаса, әдетте "премиум" сорт ретінде есептеледі, ағаш бөшкелерде пісіріледі және таза ішуге арналған. Дәстүрлі түрде, качасаның дәмін өзгерту үшін шөптер қолданылмайды; оның дәмі ашытушы агентке, бөшкеде өткізген уақытқа немесе бөшке жасалған ағаш түріне байланысты болады. "Ай шайыны" деп аталатын бір түрі "Мария Лука" ("Қабырғалы Мэри") деп белгілі. Бұл түрмеде тұтқындар жасаған агуарденте. Ол көптеген дәнді дақылдардан – бұршақтан күрішке дейін, тіпті жеміс қабықтары немесе тәттілер сияқты алкогольге айналдырылатын кез келген нәрседен, импровизацияланған және заңсыз жабдықтарды пайдалану арқылы жасалуы мүмкін.

Қырғызстан

Grogue, сондай-ақ grogu немесе grogo (ағылшын тілінен алынған grog сөзінен туындаған), — Кабо-Верде алкогольдік сусыны, трапишеде өңделген қант қамысынан жасалған агуарденте. Оның өндірісі негізінен қолмен жасалады және қант қамысының көбісі grogue жасауға қолданылады.

Чили

Чилиде агуарденте – 45% және одан жоғары спиртті құрамы бар алкогольді сусын (55%-дан астам спиртті құрамы бар сусындар заңсыз). Ол итальяндық граппа сияқты, жүзімді сығудан кейін шарап жасаудан қалған қалдықтарды, негізінен қабығы мен шөбін (холехо), сондай-ақ сабақтарын (эскобахо) және тұқымдарын дистилляциялау арқылы жасалады. Одан басқа дәмді ликерлер жасауға қолданылады, мысалы, муртадо немесе энмуртилладо (күнде кептірілген муртилла, қызғылт жабайы раушан жемісін пайдалану), энгуиндадо (күнде кептірілген қара вишенкаларды қолдану) және ликор де оро (шафран мен лимон қабығымен хоштандырылған). Агуардентеге дәм беру үшін кептірілген тархун, қабығынан тазартылған жаңғақ, бадам және басқа да хош иісті шөптер қолданылады. Ол көбінесе таза немесе "қорық құйрығы" (cola de mono) жасау үшін негіз ретінде ішіледі.

Колумбия

Колумбияда агуарденте – Анд аймағында танымал, қант қамысынан жасалған, анис дәмі бар ликер. Әртүрлі мөлшерде анис қосылу арқылы әртүрлі дәмдерге қол жеткізіледі, бұл кең маркетингке және брендтер арасындағы қатаң бәсекеге алып келеді. Агуардентеде алкогольдің құрамы 24%–29% аралығында болады. Агуардентеге ұқсас, бірақ алкоголь құрамы төмен анис дәмі бар басқа ликерлер де сатылады. Испан отарлау дәуірінен бері агуарденте Колумбияның Анд аймақтарында ең танымал алкогольдік сусын мәртебесін сақтап келеді, бірақ Кариб аймағында ром басым. Әдетте, агуарденте коктейльдерге сирек қосылады және көбінесе таза ішіледі. Кариб теңізі жағалауында "Кокочо" деп аталатын ай шайы бар, ол метанол қосылуынан туындаған соқырлық жағдайларының көптігімен танымал агуарденте түрі.

Коста-Рика

Коста-Рикада ол 30% спиртті, дәмдік талғамсыз. Коста-Рика үкіметі гуароның құпия өндірілмеуі үшін қатаң бақылауда ұстайды.

Гуам және Мариана аралдары

Гуам мен Мариан аралдарында тубаның (Филиппиннен әкелінген кокос пальмасының шарабы) дистилляцияланған түрі агуаженте (сондай-ақ агуаенте немесе аги) деп аталады. Ол филиппиндік ламбаногқа ұқсас. Бұл чаморро халқының арасында кең таралған, бірақ қазіргі уақытта көбінесе жойылған; АҚШ 1899 жылы Гуамды испан империясынан алғаннан кейін көп ұзамай оның өндірісіне тыйым салды.

Эквадор

Эквадорда агуарденте де қант қамысынан жасалады, бірақ Колумбиядан өзгеше, көбінесе дәмталдырылмайды. Оны әдетте тікелей бірден ішеді, қызылша (испан тілінде canela) және жеміс шырындарымен араластырып ыстық коктейль – канелазо жасайды, немесе наранхилья шырынымен және драккита ыстық коктейлі үшін дәмдеуіштер қосып дайындайды. Жергілікті немесе қолмен жасалған агуарденте әдетте пунта, "пуро" немесе траго деп аталады, ал спирт мөлшері 10% шамасындағы "жұмсақ" пунтадан бастап 40% немесе одан да жоғары "күштіге" дейін әртүрлі болуы мүмкін. Дәстүрлі дистилляциялау процесі 60 г/л дейін спиртті агуарденте шығарады. Эквадордың әр провинциясында жасалған агуардентеге тән ерекше дәм болады, сондай-ақ әр провинцияның канелазо дайындау рецепті де өзгеше. Эквадорда агуарденте – ең көп тұтынылатын күшті спирттік ішімдік. Агуарденте Астильеро – жаңа брендтердің бірі, оның символдық атауының арқасында, әсіресе Гуаяс аймағында кең танымал болды.

Мексика

Мексикада агуарденте көптеген аттармен аталады, оның ішінде хабанеро да бар. Мичоакан штатында шарнда – қант қамысынан жасалған дәстүрлі ром сияқты агуарденте. Casa Berreteaga "Berreteaga" деп аталатын агуардентені сатты, ол Пуэбланың Кокскатлан аймағынан алынған қант қамысын пайдаланды. Берретеага – ром мен тәтті шараптан (әдетте Мускат) немесе (сирек) тәтті брендиден жасалған, содан кейін емен бөшкелерде сақталған күшті шарап.

Португалия

Португалиялық агуарденттің бірнеше түрі бар. Aguardente vínica жақсы сапалы немесе ішілмейтін шараптан дистилленеді. Ол көбінесе порт сияқты шараптарды күшейтеді немесе агуарденте велья (ескі отталған су) жасау үшін қартайтылады, ол коньяқтың бір түрі. Aguardente bagaceira шарап маусымы бітіп қалғаннан кейін қалдықтардың пайда болуын болдырмау үшін шарап шөбінен жасалады. Көбінесе ол заңсыз өндіріледі, себебі көптеген ішушілер оны 50%-дан 80%-ға дейінгі спирт мөлшеріндегі дәстүрлі құрамында ғана бағалайды. Оны ішудің кең таралған тәсілі – "кофе ком чериньо" ("аздаған иісі бар кофе"), яғни эспрессо қосылған ликерлі кофе. Азор аралдарында бұл эспрессо мен агуарденттің қосылған комбинациясы "кафе ком музыка" ("музыкалы кофе") деп аталады. Агуарденте Медронхо – Арбутус унедо ағашының жемісінен дистилленген түр. Мадейрада ол поншаның негізгі құрамы, оның айналасында фестиваль өтеді. Аймақтағы агуарденттің көп бөлігі қант қамысынан жасалады.

Испания

Каталонияның Пиреней тауларының кейбір аймақтарында, тупи деп аталатын ірімшік түрін дайындау үшін, каталон тілінде aiguardent деп танылатын спирт қолданылады. Галисия өзінің агуардентелерінің сапасымен және әртүрлілігімен мәшһүр, соның ішінде жүзім шөпірлерінен (выжимки) алынатын агуарденте де багазо (агуарденте де Орухо) бар, ол мөлдір және түссіз болады. Оның құрамында әдетте 50%-дан астам спирт болады, кейде одан да көп, және бүгінгі күнге дейін Галисияның көптеген ауылдарында дәстүрлі әдіспен жасалады. Augardente de herbas, көбінесе сары түсті, агуарденте де багазо мен шөптерден (herbas) жасалған тәтті ликер, оның құрамында ромашка маңызды ингредиент болып табылады. Ликор кафе (Оренсе провинциясының дәстүрлі дистилляцияланған сусыны), қара түсті, агуарденте де багазо, кофе (кафе) және қанттан жасалған тәтті ликер. Crema de augardente немесе crema de caña – агуарденте, кофе, қаймақ, сүт және басқа да ингредиенттерден жасалған кремді ликер. Ол ирландтық кремді ликеріне ұқсас. Галисияның кейбір жерлерінде ауыр еңбекке шығар алдында, таңғы астан кейін кішкентай стақан ішу дәстүрлі. "Орухо" сөзі испан тілінде, галисия тілінде емес, галисиялық және кейбір испан агуардентерін басқа елдердің агуардентелерiнен ажырату үшін қолданылады. Испаниядағы спирттің көп бөлігі шарап жасаудың қосалқы өнімі ретінде, жүзім шөпірлерін дистилляциялау арқылы жасалады. Негізгі өнім "orujo" немесе "aguardiente" (жанар су) деп аталады. Үйде жасалған нұсқалары әдетте күштірек және алкогольдік құрамы жоғары, коммерциялық нұсқалардағы 40%-дан асып түседі. Ол көбінесе шөптермен, дәмдеуіштермен, жемістермен немесе басқа дистилляттармен араластырылады. Оның түрлеріне пачаран, ликор де кафе және орухо де гербас (орухомен араластырылған шәй) жатады.

Америка Құрама Штаттары

Калифорния тарихындағы миссия және ранчо кезеңдерінде агуарденте миссиялық жүзімнен дайындалған. Ол 1849 жылғы алтын асыру кезеңінде кең таралған.