Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марк Робсонның 1965 жылғы фильмі.
1965 film by Mark Robson
«Вон Райан экспресі» – 1965 жылғы Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған, Франк Синатра, Тревор Ховард және Рафаэлла Карра бас рөлдерде ойнаған, Марк Робсон режиссерлік еткен шытырман оқиғалар фильмі. CinemaScope форматында түсірілген бұл фильмде одақтас әскерлерінің тұтқындары батыл қашқындау жорығын жасайды: тұтқындарды тасымалдайтын жүк вагонын басып алып, Германия басып алған Италия арқылы Швейцарияға қашып құтылады. Дэвид Вестхаймердің 1964 жылғы романы негізінде түсірілген фильм, кітаптағыға қарағанда әлдеқайда көңіл көтеріңкі аяқталған, романның бірнеше тұсын өзгертеді. Бұл фильм Синатраның ең табысты туындыларының бірі болды.
Von Ryan's Express is a 1965 World War II adventure film starring Frank Sinatra, Trevor Howard, and Raffaella Carrà, and directed by Mark Robson. Produced in CinemaScope, the film depicts a group of Allied prisoners of war (POWs) who conduct a daring escape by hijacking the freight train carrying the POWs and fleeing through German occupied Italy to Switzerland. Based on the 1964 novel by David Westheimer, the film changes several aspects of the novel, most notably the ending, which is considerably more upbeat in the book. Financially, it became one of Sinatra's most successful films.
Сюжет
Полковник Джозеф Райан, АҚШ Әскери-әуе күштерінің P-38 ұшқышы, Италияда атып түсіріліп, тұтқын лагеріне әкелінеді. Райан лагерь командирі майор Базилио Батальяның өзін жоғары офицер ретінде құрмет көрсетуін талап етеді, ал оған жанашырлық танытқан екінші командир капитан Витторио Ориани бұл талапты аударады. Тұтқындардың көп бөлігі 9-шы фузилер полкінен британдықтар. Олардың бұрынғы командирі жақында жаза ретінде "терлеу камерасына" тығылып, қайтыс болған. Майор Эрик Финчем – британдық аға офицер, бірақ Райан келген соң, одан жоғары тұрғандықтан, команданы өз мойнына алады. Италия капитуляцияға жақын, ал Райан Финчемнің қашу әрекеттеріне қолдау көрсетуден бас тартады. Финчем американдық тұтқындарды британдық құпия қоймадан медициналық жабдықтар ұрлап жатқанда ұстап алады, Райан Финчемге ауыр науқастарға дәрі-дәрмек таратуға бұйрық береді. Ол Батальяға қашу жоспарын ашу арқылы Финчемді ашуландырады, бұл тұтқындарға жақсы қарау үшін жасалады. Баталья жаңа киім беруден бас тартқанда, Райан тұтқындарға лас киімдерін шешіп, өртеп жіберуге бұйрық береді. Баталья Райанды жаза ретінде терлеу камерасына тығады. Италия капитуляциялағанда, күзетшілер қашып кетеді, Райан босатылады; британдықтар Батальяны соғыс қылмыскері ретінде тергеуді бастайды. Ол өзін фашизмді жоққа шығарған, сынған адам ретінде көрсетеді. Райан оны өлтірудің орнына, терлеу камерасына жібереді. Неміс ұшағы лагерь үстінен ұшып өтеді, Райан мен жігіттер Орианидің көмегімен Италияның ауылдарына қашуға мәжбүр болады. Олар қираған үйінділерде жасырынып, Райан одақтас күштермен байланыс орнатуға тырысады. Ертесі күні таңертең немістер тұтқындарды қайтадан тұтқынға алып, солтүстікке қарай жүретін пойызға мінгізеді. Финчем Ориани оларды сатып кеткенін ойлайды, бірақ ол пойыздың тұтқын вагонында қатты ұрып-соғылған күйінде табылады. Немістер ауру тұтқындарды атып өлтіреді. Финчем Райанды Батальяны тірі қалдырғаны үшін айыптайды және оны "фон Райан" деп атайды. Пойыз Римге жетеді, онда командирді неміс офицері майор фон Клеммент алады. Райан вагон еденін көтереді. Сол түні пойыз тоқтағанда Райан, Финчем және лейтенант Орд шығып, бірнеше күзетшіні өлтіреді. Олар жапқан жүк вагонын босатып, күзетшілердің киімдерін киіп, оларды өлтіруге көмектеседі. Райан мен Финчем фон Клеммент пен оның сүйіктісі Габриелланы ұстап алады. Пойыз қозғалғанда, тағы бір пойыз ілеседі. Фон Клеммент екінші пойыздың неміс әскерлерін тасымалдайтынын және сол кесте бойынша келе жатқанын айтады. Сонымен қатар, фон Клеммент әр теміржол станциясында бұйрықтарды қабылдауы керек. Неміс тілді британдық капеллан, капитан Костанцо, Флоренциядағы келесі станциядан өту үшін неміс командирінің кейпін киеді. Ол жерде Гестапо офицері Райанның американдық сағатын көріп, пойызға мініп, одан сатып алады. Тұтқындар тез кетіп барады. Флоренцияда алынған құжаттар арқылы олар екі пойыздың да Австрияның Инсбрук қаласына бара жатқанын біледі. Алдамшылық пен жылдам жасалған машинамен жазылған бұйрық арқылы тұтқындар өз пойызын Болоньяда басқа желіге ауыстырады. Әскер пойызы Инсбрукке қарай жалғасуда. Фон Клеммент пен Габриелла байлаулы және ауыздықталған, бірақ олар тоқтағанда қашып, Ордты өлтіреді. Екеуін де Райан өлтіреді, пойыз жүріп кетеді. Кейін неміс командирлері пойыздың бағытын өзгерту туралы біліп, сұрастыра бастайды. Сол түні пойыз ашық жер деп саналатын жерде тоқтап, ер адамдар қауіпсіз жерге қарай жүгіреді; Райан Ланкастер бомбалаушылары деп таныған ұшақтар үстінен пайда болып, аймақты бомбалай бастайды. Райан барлық адамды пойызға қайта отыруға бұйырады. Пойыз қайтадан қозғалып, одақтас ұшақтар бомбалаған мұнай қоймасынан өтеді. Бірнеше вагон өртеніп, пойыз жарақаттанғандарға көмек көрсету үшін тоқтап, өртеніп жатқан жүк вагондарын босатуы керек. Үш адам қаза тауып, алпыс адам жараланған кезде Ориани мен пойыздың итальяндық инженері Райан мен Финчемға Миланда пойызды бейтарап Швейцарияға қайта бағыттаудың жалғыз мүмкіндігі екенін айтады. Ваффен СС әскерлері, полковник Горц басқарып, ертеректегі айла-шартты тауып, пойызды күтеді, бірақ Ориани мен жігіттер Миландағы сигнал қорапшасын бұзып, бақылау орталығының ішіндегі жол схемаларын жояды. Тұтқындар пойызды солтүстік-батысқа бағыттап, оны қолмен ауыстырып, тоқтамай, тікелей жүреді. Пойыздың схемасы қайтадан іске қосылғанда, Горц өзін алдап кеткенін түсінеді және әскерлерін қуып шығады. Альпі таулары көрініп тұрғанда тұтқын пойызы неміс ұшақтары шабуылға ұшырайды, зымыралар жолдың бір бөлігіне тас құлатып, бұзады. Тұтқындар жолды тазалап, бұзылған бөліктерін жөндеу үшін рельстердің бөліктерін пайдаланады және қарсы келе жатқан неміс пойызын бұзуға тырысады. Немістер арттан шапқанда, Райан, Финчем және басқалары оларды тоқтату үшін қалады. Немістер саботаж жасалған теміржол жолын көріп, уақытында тоқтап қалады. Нәтижесіндегі шайқаста көптеген әскерлер қаза табады, оның ішінде Бостик те бар. Тұтқын пойызы қозғалады, ал ер адамдар немістер қуып келе жатқанда, пойыздың артқы платформасына жүгіреді. Көптеген адамдар пойызға үлгереді, бірақ Райан Швейцарияға жақын қозғалған пойызға жүгіріп бара жатып оққа ұшырайды.
Colonel Joseph Ryan, a USAAF P 38 pilot, is shot down over Italy and taken to a POW camp. Ryan insists that the camp commander, Major Basilio Battaglia, salute him as a superior officer, which the sympathetic second in command, Captain Vittorio Oriani, translates. Most prisoners are British from the 9th Fusiliers. Their previous commanding officer recently died due to being placed in the "sweat box" as punishment for hitting Battaglia. Major Eric Fincham is the senior British officer until Ryan, being senior, arrives and assumes command. Italy is close to surrender, and Ryan declines to support Fincham's escape attempts. When Fincham captures American prisoners stealing medical supplies from a British secret hoard, Ryan orders Fincham to distribute the medicines to the seriously ill prisoners. He infuriates Fincham by revealing an escape plan to Battaglia in exchange for prisoners being treated better. When Battaglia refuses to issue new clothing, Ryan orders prisoners to strip and burn their filthy uniforms. Battaglia throws Ryan into the sweat box as punishment. When Italy surrenders, the guards flee and Ryan is freed; the British promptly try Battaglia as a war criminal. He portrays himself as a broken man who has repudiated fascism. Rather than executing him, Ryan sentences him to the sweat box. A German fighter plane overflies the camp, forcing Ryan and the men to flee into the Italian countryside with Oriani's help. They hide out in some ruins while Ryan attempts to contact Allied forces. The next morning, the Germans recapture the prisoners and load them onto a northbound train. Fincham assumes Oriani betrayed them until he is found severely battered aboard the train's prisoner carriage. The Germans then shoot all ill prisoners. Fincham blames Ryan for letting Battaglia live, and derogatively calls him "von Ryan". The train travels to Rome, where a German officer, Major von Klemment, takes command. Ryan pries up the railcar floorboards. That night, when the train stops, Ryan, Fincham, and Lt. Orde sneak out and kill several guards. They free a covered goods wagon of POWs, who help them kill the remaining guards whose uniforms they then don as a disguise. Ryan and Fincham capture von Klemment and his mistress, Gabriella. As the train moves out, another train follows. Von Klemment reveals that the second train is carrying German troops and is on the same schedule. Further, von Klemment is to receive orders at each railway station. A German speaking British chaplain, Captain Costanzo, impersonates the German commander to ensure their passage through the next station in Florence. There, a plainclothes Gestapo officer notices Ryan's American wristwatch, then boards the train and buys it from him. The prisoners leave quickly. Through documents received in Florence, they learn that both trains are headed towards Innsbruck, Austria. Through trickery and a quickly forged typewritten order, the prisoners switch their train onto a different line at Bologna. The troop train continues on toward Innsbruck. Von Klemment and Gabriella are kept bound and gagged, but they escape at a stop, killing Orde. Both are shot by Ryan and the train proceeds. Later, German commanders learn of the train's diversion and begin queries. That night the train stops at what is thought to be a clearing and the men get off to head for safety; aircraft, which Ryan identifies as Lancaster bombers appear overhead and begin bombing the area. Ryan orders everyone back on the train. The train restarts and passes an oil storage yard being bombed by the Allied aircraft. Several cars catch fire, and the train must stop to aid the wounded and release burning goods wagons. With three dead and some sixty wounded, Oriani and the train's Italian engineer tell Ryan and Fincham that the only option is to reroute the train at Milan to neutral Switzerland. Waffen SS troops, led by Colonel Gortz, have discovered the earlier ruse and await the train, but are slowed when Oriani and the men disable a signal box at Milan, knocking out the track diagrams inside the control center. The prisoners reroute the train northwest through manual switching and drive straight through without stopping. When the train diagrams are finally reactivated, Gortz realizes he has been outmaneuvered and leads troops in pursuit. As the Alps appear, the prisoner train is attacked by German aircraft, rocket fire collapsing boulders onto a section of track. The POWs clear the track and use sections of the rails behind them to repair damaged sections and attempt to derail the oncoming German train. As the Germans race up from behind, Ryan, Fincham, and others stay behind to hold them off. The Germans see the sabotaged railway tracks and stop in time. Many soldiers are killed in the resulting battle, including Bostick. The prisoner train moves out as the men run for the moving rear platform with the Germans in pursuit. Most make it onto the train, but Ryan is killed by gunfire still running for the train as it approaches Switzerland.
Бастапқы роман
Роман 1963 жылы жарық көрді. Романшы Дэвид Вестхаймер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тұтқынға алынған. Ол 1943 жылы Бользано қаласының бомбалауын вагоннан көрді. Мартин Левин The New York Times газетінде жариялаған рецензиясында романның "экранизация үшін барлық мүмкіндіктер бар, бірақ операторлық түсіру жоспары жоқ" деді.
The novel was published in 1963. The novelist David Westheimer had been a POW during World War II. He witnessed the bombing of Bolzano in 1943 from a box car. Martin Levin, reviewing the book for The New York Times, said the novel "has everything for the screen but the camera directions."
Даму
Роман бестселлер болды және 20th Century Fox фильм құқықтарын шамамен 125 000 долларға сатып алды. Студия Саул Дэвидті продюсер етіп, ал Марк Робсонды режиссер етіп тағайындады. Робсон "Сентуриондар" фильмін түсіргісі келген, бірақ оның таңдаған актері Энтони Квинн қол жетімді болмағандықтан жоба кейінге шегерілді. Фрэнк Синатра романды оқып, фильм құқықтарын өзі сатып алуға ниеттенген; олардың Fox компаниясына өткенін естігенде, ол басты рөлге өтініш білдірді. "Фон Райан экспресі" 20th Century Fox компаниясының қаржылық қиындықтан кейін белсенді түрде қолға алған жобасы болды, себебі олар "Клеопатра" фильмінің жоғары шығындары мен сыннан кейін әлі де әлсіреп жүрген еді. Fox эпикалық масштабта фильм түсіре алатынын көрсету үшін Еуропада кең аумақта түсірілімдер жүргізіп, декорациялық алаңда түсірудің орнына толыққанды тұтқын лагерін салды. Бұл Саул Дэвидтің Fox үшін түсірген алғашқы фильмі болды. Одан кейін "Біздің агент Флинт", "Таңғажайып саяхат" және "Флинт сияқты" фильмдері шықты.
The novel was a best seller and 20th Century Fox bought the film rights for a reported $125,000. The studio assigned Saul David to produce and Mark Robson to direct. Robson had intended to make The Centurians, but this was delayed when his chosen star, Anthony Quinn, was unavailable. Frank Sinatra had read the novel and wanted to buy the film rights himself; when he heard they had been lost to Fox, he offered his services for the lead role. Von Ryan's Express was a project keenly undertaken by 20th Century Fox, which was still financially reeling after the extravagance and critical bashing of Cleopatra. Fox, in a bid to prove that they were still able to make films on an epic scale, shot extensively on location in Europe and built a full scale prison camp as opposed to shooting on a backlot. It was producer Saul David's first film for Fox. He followed it with Our Man Flint, Fantastic Voyage, and In Like Flint.
Атыс
Франк Синатра актерi, оны тiкұшақпен түсiрiлiмге әкелген, және режиссер Марк Робсонның жеке басының қақтығысы туралы қауесеттер фильм салыстырмалы түрде аз қиындықпен түсiрiлгендiктен, проблема туғызған жоқ. Дегенмен, Синатра фильмнiң соңы өзгертілуін талап етіп, оның жалғасы болу мүмкүндiгiн жойды. Синатра фильмдi Fox-тың CinemaScope емес, Panavision форматында түсiрудi де талап еттi. Фильмнiң музыкасын Джерри Голдсмит жазды. «Фон Райан экспресі» ұшақтар, пойыздар және дөңгелектi көлiктердi, кейде модельдердi пайдалану арқылы шындыққа жақындығымен ерекшеленедi, олар түсiрiлiм орнында суреттелген. «Мессершмитт» деп аталған ұшақтар шындығында «Мессершмитт Bf 108» болды. Фильмнiң көп бөлігі Солтүстік Италиядағы Кортина-д'Ампеццо және Флоренциядағы Санта-Мария-Новелла теміржол стансасында түсiрiлдi (нақтыда Рома-Остиенсе теміржол стансасы). «Ferrovie dello Stato / Italian State Railway» өндiрiс процесiнде тығыз ынтымақтастық көрсетіп, фильмнiң соңындағы титрлерде көрсетiлгендей, арнайы дайындалған FS Class 735.236 локомотивiмен басқарЫлатын толық пойыз ұсынды. Қашқан тұтқындарды қуу үшiн нацистер тәркілеген пойызды Franco Crosti қазандығы бар 743-сыныпты локомотив басқарды. Алайда, фильмнiң соңындағы теміржол сахнасы Эль-Чорроның әк тасты шатқалында және Малага маңындағы теміржол көпiрiнде, Испанияның Андалусия аймағында түсiрiлдi. Бұл Италиядағы түсiрiлiмнен ауысу, көпiр Италия теміржол желісіндегі кез келген нәрсеге қарағанда соңғы сахнаны көрсетуге көбiрек сәйкес келетiндей болды. Бұл сахналардағы пойыз RENFE/Испан Ұлттық теміржолымен ұсынылып, Италиядағы пойызға ұқсату үшiн өзгертiлдi. Интерьерлер Лос-Анджелестегi 20th Century Fox студиясында аяқталды. Студияның алдыңғы жағында тұтқындар лагерi (Campo Concentramento Prigioneri di Guerra 202) де салынды.
Rumours of a personality clash between star Frank Sinatra, who was flown by helicopter to the set, and director Mark Robson were not enough to cause problems as the film was shot with relatively little trouble. However, Sinatra did insist that the ending of the film be altered, ending any chance of a sequel. Sinatra also insisted the film be shot in Panavision rather than Fox's CinemaScope. The film score was written by Jerry Goldsmith. Von Ryan's Express achieved reality using aircraft, trains, and wheeled vehicles photographed on location along with the occasional model. The aircraft alluded to as Messerschmitts were indeed Messerschmitt Bf 108s. A majority of the film was shot on location around Northern Italy in Cortina d'Ampezzo and Firenze Santa Maria Novella railway station in Florence (in reality is Roma Ostiense railway station). The Ferrovie dello Stato/Italian State Railway closely cooperated on the production, as reflected in the film's closing acknowledgment credit, providing a complete train headed by the specially bulled up FS Class 735.236. The train which the Nazis commandeer to pursue the escaping POWs is headed by a Franco Crosti boiler fitted Class 743. The railway sequence at the film's conclusion, however, was shot in the Caminito del Rey walkway in the limestone gorge of El Chorro and in the adjacent railway bridge, near Málaga in Andalucía, Spain. This switch from filming in Italy was probably done as the bridge looked more suitably attractive for presenting the final set piece than anything that could be found on the Italian rail network. The train featuring in these sequences was laid on by the RENFE/Spanish National Railways and altered to resemble the Italy based train. Interiors were completed at 20th Century Fox Studios in Los Angeles. The POW camp (Campo Concentramento Prigioneri di Guerra 202) was also built in the front lot of the Studios.
Сыни
"Фон Райан экспресі" сыншыларға ұнады. Variety журналы: "Марк Робсон Дэвид Вестхаймер романының нақты итальяндық тұрғысын пайдаланып, өте күшті режиссурамен және шеберлікпен сомдалған актерлік жұмыстармен фильмді жасаған". Фрэнк Синатраның қызы Нэнси әкесінің рөлі тағы бір "Оскар" номинациясына ие болу мүмкіндігі туралы әңгімелерге себеп болғанын өзінің өмірбаянында жазды. Time Out London бұл фильмін "қарқынды оқиға" деп атап, "Робсонның әжуан режиссурасымен және талантты актерлердің қатысуымен жасалған" екенін айтты, ал BBC телеарнасының теле-, кино және радио бағдарламалар журналы The Radio Times оны "Фрэнк Синатраның жақсы актерлік шеберлігімен Екінші дүниежүзілік соғыстан қашудың өте қызықты оқиғасы" деп сипаттады.
Critics liked Von Ryan's Express. Variety noted, "Mark Robson has made realistic use of the actual Italian setting of the David Westheimer novel in garmenting his action in hard hitting direction and sharply drawn performances." Frank Sinatra's daughter Nancy noted in her biography of her father that his performance fuelled speculation of another Academy Award nomination. Time Out London called the film a "ripping adventure" that was "directed with amused panache by Robson, and helped no end by a fine cast ", while the BBC's TV, film and radio listings magazine The Radio Times described it as "a rattlingly exciting Second World War escape adventure, with a well cast Frank Sinatra "
Марапаттар
Фильм 1966 жылы «Үздік дыбыс монтажы» (Вальтер Росси) номинациясына ие болды, сондай-ақ Motion Picture Sound Editors фильмді толық метражды фильмдегі ең жақсы дыбыс монтажы үшін де ұсынды. British Channel 4 телеарнасы «Von Ryan's Express» фильмін 100 ең ұлы соғыс фильмінің тізімінде 89-шы орынға қойып, «Қызықты оқиға Италия арқылы шапшаң пойызбен аяқталады, режиссер Марк Робсон шиденділікті күшейтеді және тамаша әрекет сахналарымен босатады» деп баяндады. Rotten Tomatoes сайтындағы 20 рецензия бойынша фильмнің жаңа рейтингі 90% құрайды.
The film was nominated for a Best Sound Editing (Walter Rossi) Academy Award in 1966, while the Motion Picture Sound Editors also nominated the film for Best Sound Editing in a Feature Film. British Channel 4 ranked Von Ryan's Express number 89 on their list of 100 Greatest War Films, commenting, "A ripping yarn culminating in a wild train dash through [Italy], with director Mark Robson cranking up the tension and releasing it with some excellent action set pieces." It has a 90% fresh rating on Rotten Tomatoes from 20 reviews.