Кіріспе

1945 жылы Джон Хьюстонның түсірген деректі фильмі

«Сан-Пьетро шайқасы» – Джон Хьюстонның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Неаполь маңындағы Сан-Пьетро Инфине шайқасы туралы деректі фильмі. Оны Джулс Бак түсірді. Фильм АҚШ-та 1945 жылы көрсетілді, бірақ американдық әскерлерге одан бұрын таныстырылды. Хьюстон және оның командасы – оның ішінде британдық романист және сценарист Эрик Амблер – АҚШ армиясының 36-шы дивизиясының 143-ші полкіне бекітілді. Көптеген басқа әскери деректі фильмдерден өзгеше, Хьюстонның операторлары Сан-Пьетроға қарай төбелерді бағындырған жаяу әскерлермен бірге түсірген деген мәлімдеме бар. Алайда, Хьюстонның фильм шайқас кезінде түсірілгені туралы айғауы Питер Масловскинің 1993 жылғы «Камерамен қаруланғандар» кітабындағы зерттеулері арқылы жалған екені дәлелденді.

Өндіріс

Фильм өз жанрының басқа үлгілерінен әдейілеп шынайы болу үшін түсірілді. Бір көріністе, өлген солдаттардың денелері қаптарға салынып жатқандағы жақыннан түсірілген кадрлары бар, мұндай шындық деңгейі сол кездегі көркем фильмдерде де, тікелей репортаждарда да кездеспеген. АҚШ Армиясы фильмді көрсетуді кейінге қалдырды, себебі ол төсек жамылғыларына оралған өлген солдаттарды көрсетіп тұрды; кейбір офицерлердің қорқынышы, бұл әскерилердің рухын құлдыратуы мүмкін болғандықтан, оны оқушыларға көрсетуге тыйым салуға тырысты. Генерал Джордж Маршалл Хьюстонға келіп, фильмді қорғады, оның шындыққа жақын бейнелеуі оны жаттығу фильмі ретінде пайдалануға болатынын айтты. Өлімді осылай көрсету арқылы солдаттар өз оқуларына көбірек мән беруге шақырылуы керек еді. 1944 жылы фильм Солтүстік Африкада АҚШ әскерлеріне көрсетілді, сол кезде Джон Хорн Бернс оны "адамның көңіліне шыдай алмайтын" деп сипаттады. Хьюстон енді жат атандырылған емес; ол орденмен марапатталды және ақырында майор шынжырғына көтерілді.

Қабылдау

1991 жылы «Сан-Пьетро шайқасы» фильмі Конгресс кітапханасы тарапынан «мәдени, тарихи және эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танылып, АҚШ Ұлттық кино тізіміне енгізілді. Фильм 2005 жылы Академия кино мұрағатында сақталды.