Кіріспе

Неміс географы Вальтер Кристаллер (21 сәуір 1893 – 9 наурыз 1969) – неміс географы, оның ғылымға ең маңызды үлесі – 1933 жылы тұңғыш рет жарияланған орталық орын теориясы. Бұл революциялық теория қалаларды жекелеген иерархиялар немесе дербес бірліктер емес, қалалар жүйесі ретінде зерттеуге негіз салды. Ол негізінен қалалық кеңістікпен айналысты, қалалардың географиялық-экономикалық бірліктер ретіндегі рөлін зерттеді, сондай-ақ бір аймақтағы қалалардың өзара байланыстарын талдады.

Өмір

Уолтер Кристаллер Эрдман Готтрих пен Хелен Кристаллердің отбасында, христиандық тақырыптағы балалар романдарының авторы болған Бернекте (қазіргі Германиядағы Альтенштейгтің бір бөлігі) дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі Иоганн Готлиб Кристаллер Батыс Африкада тіл біліміндегі маманы және христиан миссионері болған. 1914 жылға дейін Кристаллер философия мен саяси экономиканы оқуға кірісіп, кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерінде қызмет етті. Ол үйде оқытылды және Гейдельберг пен Мюнхен университеттерінде білім алды. 1920 жылдары ол түрлі жұмыстармен айналысты. 1929 жылы ол аспирантураны жалғастырып, 1933 жылы «Die zentralen Orte in Süddeutschland» (Оңтүстік Германиядағы орталық орындар) деген атпен жариялаған Орталық орын теориясы туралы атақты диссертациясын жазды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Гиммлердің СС-інің Жерді жоспарлау және топырақ басқармасына мемлекеттік қызметке өтті. Кристаллердің міндеті Германияның шығысқа қарай басып алған аймақтарының экономикалық географиясын қайта құру жоспарларын (Generalplan Ost) жасау болды, негізінен Чехословакия мен Польшада, ал табысқа жетсе, Ресейде де осылай істеу жоспарланған. Кристаллерге оккупацияланған Польшаны жоспарлаудың арнайы міндеті тапсырылды, ол бұл жұмысты өзінің орталық орын теориясын нақты нұсқау ретінде пайдалана отырып орындады. Оның еңбегін оның қандасы Аугуст Лёш дамытты. Қолданбалы география саласындағы Уолтер Кристаллер сыйлығы оның құрметіне аталған.