Терең карта: Орналасқан жердің жанды суреті

Кіріспе

Ақпарат көлемі жағынан толымды карта түрі
Картаның бір түрі

Терең карта – бұл жерлер, атаулар және топографияның екі өлшемді бейнесінен гөрі көбірек ақпаратты қамтитын карта. Осындай жерді жан-жақты зерттеу түрін жазушы Уильям Лест Хит Мун өзінің «Прейри-Ерт: Терең карта» атты кітабы арқылы танымал етті. Терең карта жасау – әдеби сапасы жоғары, құрастырылған деректі жазудың бір түрі. Оны радиода ұзақ форматта орындауға болады. Бұл жазуды фотосуреттер мен иллюстрациялармен үйлестіруге кедергі келтірмейді. Оның тақырыбы – әдетте өте кішкентай, шектеулі және көбінесе ауылдық аймақтар сияқты нақты бір жер. Кейбір мамандар бұл тәсілді «тік бағытты саяхат жазуы» деп атайды, ал археолог Майкл Шенкс оны 18-ші және 19-шы ғасырдың басындағы антиквариат топографтарының әртүрлі тәсілдерімен немесе ерте Ситуационист Интернационалының психогеографиялық саяхаттарымен салыстырады. Мұндай терең карта қарапайым ландшафт/тарихқа негізделген топографиялық жазудан асып, автобиография, археология, әңгімелер, естеліктер, фольклор, іздер, репортаждар, ауа райы, сұхбаттар, табиғат тарихы, ғылым және сезімталдық сияқты элементтерді қамтиды және өзара байланыстырады. Ең жақсы жағдайда, нәтижесінде жердің шағын бөлігінің күрделі, көп қабатты және «терең» картасы құрылады. АҚШ-тың ғалымдары мен биорегионализмді зерттейтін жазушылар терең карталар тұжырымын қолдайды. АҚШ-тағы ең белгілі мысалдар – Уоллес Стегнердің «Жылқының құдайы» (1962) және Хит Мунның «Прейри-Ерт» (1991) кітаптары. Ұлыбританияда бұл әдіс «жердің жаны» және «жергілікті ерекшелік» терминдерін қолданатын зерттеушілер тарапынан қолданылады. BBC Radio 4 жақында бірнеше деректі фильмдер сериясын іске қосты, олар терең карталарға негізделген. Бұл жобалар Common Ground ұйымының «жерге деген сезім» жұмысынан шабыттанды. Географиялық ақпараттық жүйелер саласында қолданылатын терең карталар 2D-бейнелердегі қарапайым белгілерден гөрі көбірек ақпаратты қамтиды. Оларда 3D-ақпарат, халық санағы, денсаулық сақтау, иммиграция немесе білім беру туралы мәліметтер болуы мүмкін; сондай-ақ, нақты ғимараттар, мұражай экспонаттары және олардың шығу тегі туралы ақпарат, қалалардың демографиялық көрсеткіштері де болуы мүмкін. Олар жерлерді олардың тарихына қатысты құжаттармен байланыстыра алады. Олар субъективті сипаттамалар мен баяндамаларды толықтыруға көмектеседі және күрделі, кең ауқымды техникалық ақпаратты жергілікті қоғамдық қауым үшін түсінікті және мағыналы етуге септеседі.

A deep map is a map with greater information than a two dimensional image of places, names, and topography. One such kind of intensive exploration of place was popularised by author William Least Heat Moon with his book PrairyErth: A Deep Map. A deep map work can take the form of engaged documentary writing of literary quality. It may be performed in long form on radio. It does not preclude the combination of writing with photography and illustration. Its subject is a particular place, usually quite small and limited, and usually rural. Some call the approach "vertical travel writing", while archeologist Michael Shanks compares it to the eclectic approaches of 18th and early 19th century antiquarian topographers or to the psychogeographic excursions of the early Situationist International. Such a deep map goes beyond simple landscape/history based topographical writing to include and interweave autobiography, archeology, stories, memories, folklore, traces, reportage, weather, interviews, natural history, science, and intuition. In its best form, the resulting work arrives at a subtle, multi layered and "deep" map of a small area of the earth. US scholars and writers of bioregionalism have promoted the concept of deep maps. The best known US examples are Wallace Stegner's Wolf Willow (1962) and Heat Moon's PrairyErth (1991). In Great Britain, the method is used by those who use the terms spirit of place and local distinctiveness. BBC Radio 4 has recently undertaken several series of radio documentaries that are deep maps. These are inspired by the "sense of place" work of the Common Ground organisation. As used in the field of geographical information systems, deep maps have more kinds of information than 2D images with labels. They may have 3D information, census information, health or immigrant or education information; information on particular buildings, museum artifacts and where they are from, and the overall demographics of cities. They can link places to documents about their history. They can help support subjective descriptions, and narratives and as a storytelling approach they can help make complex and large scale technical information legible and meaningful for local communities.

Негізгі сілтемелер

Жылулы Ай, В. Л. (2014). PrairyErth: терең карта. Хоутон Миффлин компаниясы. Юань, М., Уорф, Б., Тойосава, Н., Рэйсон, П., Макинтош, Дж., Мартин, В. М., және Боденхэмер, Д. Дж. (2015). Терең карталар және кеңістіктік әңгімелер. Индиана университетінің баспасы.