Артур Твининг Хэдли: Америкалық экономист және Йель университетінің президенті

Кіріспе

Америкалық экономист Артур Твиннинг Хэдли (/audio=En us Hadley. ogg//'//h//æ//d//l//iː/, HADlee; 23 сәуір 1856 – 6 наурыз 1930) – 1899 жылдан 1921 жылға дейін Йель университетінің президенті қызметін атқарған американдық экономист.

Өмірбаян

Хэдли Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында, 1851–1872 жылдары Йель университетінде грек тілінен профессор болған Джеймс Хэдли мен оның әйелі, Энн Лоринг Моррис туған қызының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1876 жылы Йель колледжін бітірді, онда DKE және Skull and Bones ұйымдарының мүшесі болды және ағылшын тілі, классика және астрономия пәндері бойынша жүлделер алды. Содан кейін ол 1876–1877 жылдары Йельде, ал 1878–1879 жылдары Берлин университетінде Адольф Вагнер басшылығымен саясаттануды оқыды. 1879–1883 жылдары Йельде оқытушы, 1883–1886 жылдары саясаттану пәнінің мұғалімі, 1886–1891 жылдары саясаттану профессоры, 1891–1899 жылдары саяси экономика профессоры, ал 1892–1895 жылдары аспирантура мектебінің алғашқы деканы болды. Оның экономика курсы студенттердің арасында аса танымал болды және ол теміржол көлігінің экономикасы туралы классикалық зерттеу жазды. 1899 жылы ол Йель университетінің президенті болды – дін қызметкері емес алғашқы президент – және оның кеңею және консолидация кезеңінде жетекшілік етті. 1885–1887 жылдары Коннектикут штатының еңбек статистикасы бюросының комиссары болды. Экономист ретінде ол теміржол мәселесін зерттеуі және теміржол тарифтерін зерттеуі арқылы кеңінен танылды, бұл жеңілдіктерге байланысты халықтың қызығушылығын оятуға себеп болды. Оның «Теміржол көлігі, оның тарихы мен заңдары» (1885) атты еңбегі стандартты оқулыққа айналып, орыс (1886) және француз (1887) тілдерінде жарық көрді. Ол Сенат комитеті алдында, мемлекетаралық сауда туралы заңды әзірлеген көлік саласындағы сарапшы ретінде куәлік берді және теміржол және көлік туралы «Encyclopædia Britannica» кітабының (оның редакторының бірі болған) тоғызыншы және оныншы басылымдары үшін жазды. Ол Лалордың «Саяси ғылым, саяси экономика және АҚШ-тың саяси тарихы» энциклопедиясы (3 том, 1881–1884), «The American Railway» (1888) және «The Railroad Gazette» (1884–1891) және басқа да мерзімді басылымдарға материалдар жазды. Оның экономикалық ғылымның кең ауқымы, әсіресе саяси экономика және бизнес саласындағы этиканың орны туралы ойлары оның жазбаларында және қоғамдық сөздерінде көрініс тапты. 1907–1908 жылдары Фредерик Вильгельм университетінде Америка тарихы және институцияларының Теодор Рузвельт профессоры болды. Ол Америка өнер және әдебиет академиясының ертедегі мүшесі болды. 1913 жылы Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд теміржолының директоры болып сайланды. 1914 жылы Оксфорд университетінде «АҚШ институциялары» тақырыбында лекция оқыды. 1915 жылы ол саяси мансапқа үміттенетін жас адамдардың ақшалай тәлкеулерден сақтану үшін жеке қаражаты болуы керек деп мәлімдеп, АҚШ-та кең пікірталас тудырды. 1915 жылы ол колледж әскери лагерьлерін қолдады және әскери оқуды дипломға есептеуді жақтады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол әйелімен бірге Еуропа, Үндістан және Қытайға әлемдік тур жасады. Кеме Жапонияға жақындағанда Хэдли пневмонияға шалдығып, кемеде қайтыс болды. Оның денесі Жапонияда Нью-Хейвенге қайтарылып, Гроув-стрит зиратына жерленуге дайындалды. Құрмет көрсету үшін, табыт ашылғанда Хэдли сары жапон кимоносына киізген және оның қасында самурай қылышы қойылған еді. Гроув-стрит зиратының египеттік қайта жаңғыру қақпасында «Өлілер қайта тіріледі» деген жазу бар, және Йельдің көптеген президенттері, Хэдли де олардан ерекше емес, Йельге жер қажет болған жағдайда, өлілер сөзсіз қайта тірілетінін әзілдеген. Қазіргі таңда олардың көпшілігі сол жерде жерленген.

Hadley was born in New Haven, Connecticut, the son of James Hadley, Professor of Greek at Yale 1851–1872, and his wife, née Anne Loring Morris. He graduated from Yale College in 1876, where he was a member of DKE and Skull and Bones, and received prizes in English, classics and astronomy. He then studied political science at Yale (1876–1877), and at the University of Berlin (1878–1879) under Adolph Wagner. He was a tutor at Yale in 1879–1883, instructor in political science in 1883–1886, professor of political science in 1886–1891, professor of political economy in 1891–1899, and first Dean of the Graduate School in 1892–1895. His course in economics became a favorite of undergraduates, and he wrote a classic study of the economics of railroad transportation. He became president of Yale in 1899—the first president who was not a minister—and guided it through a period of expansion and consolidation. He was commissioner of the Connecticut bureau of labor statistics in 1885–1887. As an economist he first became widely known through his investigation of the railway question and his study of railway rates, which antedated the popular excitement as to rebates. His Railroad Transportation, Its History and Laws (1885) became a standard work, and appeared in Russian (1886) and French (1887). He testified as an expert on transportation before the Senate committee which drew up the Interstate Commerce Law, and wrote on railways and transportation for the Ninth and Tenth Editions (of which he was one of the editors) of the Encyclopædia Britannica. He wrote for Lalor's Cyclopaedia of Political Science, Political Economy, and the Political History of the United States (3 vols., 1881–1884), for The American Railway (1888), and for The Railroad Gazette in 1884–1891, and for other periodicals. His idea of the broad scope of economic science, especially of the place of ethics in relation to political economy and business, is expressed in his writings and public addresses. In 1907–1908 he was Theodore Roosevelt Professor of American History and Institutions at Frederick William University. He was an early member of the American Academy of Arts and Letters. He was elected a director of the New York, New Haven and Hartford Railroad in 1913. In 1914 he lectured at the University of Oxford on “Institutions of the United States.” In 1915 he evoked considerable discussion in the United States by declaring that young men who looked forward to a political career should have private means so as to avoid pecuniary temptations. In 1915 he endorsed college military camps and favored counting military training for a degree. After his retirement, he and his wife went on a world cruise, visiting Europe, India, and China. As the ship was approaching Japan, Hadley contracted pneumonia and died on shipboard, and the body was prepared in Japan for return to New Haven and interment in Grove Street Cemetery. When the coffin was opened prior to burial, Hadley was clothed in a yellow Japanese kimono with a samurai sword placed alongside. Grove Street Cemetery's Egyptian Revival gateway is inscribed The Dead Shall Be Raised, and most Yale presidents since it was built—and Hadley was no exception—have at some point quipped that the dead would most certainly be raised if Yale needs the land. Most are now buried there.

Артур Твининг Хэдли сыйлығы

Йель колледжінің Сынып күніндегі жыл сайынғы дәстүр, Артур Твиннинг Хэдли сыйлығы "әлеуметтік ғылымдар мамандығы бойынша бітіруші студенттердің арасындағы ең үздік білім көрсеткеніне" беріледі. Осы сыйлықтың иегерлері – Дженнифер Ноу және Эндрю Клабер.

Жеке өмір

Ол 1891 жылдың 30 маусымында Лусон Буррит Морристің қызы, 1893 жылы Коннектикут штатының губернаторы болған Хелен Харрисон Морриске үйленді. Олардың Моррис және Гамильтон есімді екі ұлы мен Лора есімді бір қызы болды.