Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерландының Оңтүстік Голландия провинциясындағы қала және муниципалитет.
City and Municipality in South Holland, Netherlands
Шкидам – Нидерландының батысында орналасқан қала және муниципалитет. Ол Роттердам-Гаага қалалық агломерациясының құрамында, Роттердамнан батысқа, Влаардингеннен шығысқа және Делфтен оңтүстікке қарай жатыр. Оңтүстік жағынан қала Бенлюкс туннелі арқылы Пернис ауылымен байланысады. Шкидам тарихи орталығымен, каналдарымен және әлемдегі ең биік жел тегершіктерімен әйгілі. Сонымен қатар, Шкидам дистиллериялармен, малтестеу заводтарымен және «Кетель Уан» сияқты әлемдік танымал джин өндірісімен де мәшһүр. Француз және ағылшын тілдерінде «schiedam» сөзі (көбінесе кішкенә әріппен жазылады) осы қаланың джинін білдіреді. Бұл қаланың 18 және 19 ғасырлардағы өнеркәсіптік революция кезеңіндегі басты өнеркәсіптік саласы болды, соның нәтижесінде қала бұрын «Қара Назарет» («Zwart Nazareth») деген атқа ие болған. Қала сонымен қатар Нидерландтың ең танымал әулиелерінің бірі – әулие Лидвинамен де байланысты, оның қабірлері қалалық базиликада сақталған.
Schiedam is a city and municipality in the west of the Netherlands. It is located in the Rotterdam–The Hague metropolitan area, west of Rotterdam, east of Vlaardingen, and south of Delft. In the south the city is connected with the village of Pernis by the Beneluxtunnel. The city is known for its historical center with canals, and for having the tallest windmills in the world. Schiedam is also well known for the distilleries and malthouses and production of jenever, such as the internationally renowned Ketel One; in French and English, the word schiedam (usually without a capital s ) refers to the town's jenever. This was the town's main industry during the early Industrial Revolution in the 18th and 19th century, a period to which it owed its former nickname "Zwart Nazareth" ("Black Nazareth"). The city is also known for Saint Lidwina, one of the most famous Dutch saints, whose relics are located in the city’s basilica.
Тарих
Шидам шамамен 1230 жылы негізі қаланды. Вассенаер иелері мен Матенесс аймағының амтлорды Дирк Бокель Шье өзенін бұғып, бұл Солтүстік теңізден келген теңіз суынан қолдағы полидерлерді қорғау үшін жасалды. 1247 жылы Голландияның леди Аделаидасы (Алейда) Генуя графы Иоанн I-ге үйленді. Ол оған жақындасқан полидермен бірге бөгеттің шығыс бөлігін құдайы ретінде сыйға берді. Бөгет ішкі аймақтан (Делфт, және одан әрі Лейден мен Харлем) тауарлардың тасымалдануын қажет еткендіктен, көптеген сауда-саттықтарды тартты. Бөгет пен оның қызметінің маңында шағын қала жылдам дамыды. 1275 жылы Шидам қала құқығын Аделаида ханымнан алды, ол Голландияның билеуші графы және Рим патшасы Вильгельм II-нің қарындасы болғандықтан, осы құқықты берді. Ол Шие өзенінің жанында Те-Ривьер қамалын салуға бұйрық берді, ол бүгінде "Матенесс қамалы" (голландша: "Huis te Riviere" немесе "Slot Mathenesse") деп аталады. Қамалдың бір бөлігі болған домжанның қалдықтары бүгінге дейін Шидамның орталығында және қалалық кеңсе жанында көрініп тұр. Жас қоныс ретінде Шидам айналасындағы қалалар мен қалалардан бәсекелестікке тап болды: 1340 жылы Ротердам мен Делфтқа да Ши мен Мёза арасында байланыс орнатуға рұқсат берілді. 15 ғасырдан бастап қала Шидамда өмірін өткізген ең әйгілі голландтық әулиелердің бірі - әулие Лидвинаға деген құрметке байланысты қажылық ортасы ретінде гүлденді. Кейіннен қалаға шапан балығы аулау арқылы маңыздылыққа ие болды. 1428 жылы Шидамда үлкен өрт болды, сол кездегі ағаштан жасалған қаланың көп бөлігі қирады. 1575 жылы әлемдегі алғашқы коммерциялық дистилляция зауыты Шидамда жұмыс істей бастады. 18 ғасыр Шидамның алтын ғасыры болды, осы кезде джин өндірісі өркендеді. Франциядан ішімдік импортының тоқтауы Шидам дистилляция зауыттарының өркендеуіне мүмкіндік берді. Оннан астам дистилляция зауытынан Шидам жэневері бүкіл әлемге экспортталды. Джин өндірісі қалаға "Қара Назарет" деген лақап атты берді. Бұл өнеркәсіп қазір көбінесе жойылды. Қаладағы De Noord, Walvisch, Drie Koornbloemen, Nieuwe Palmboom және Vrijheid деп аталатын бес жел тегершігі - олардың биік қоймалардан көрінуі үшін биік салынғандықтан, әлемдегі ең биік дәстүрлі жел тегершіктері, ал көптеген қоймалар осы өткеннің естеліктері болып табылады. Ланге-Хавендегі бұрынғы фабрикалардың бірінде Ұлттық Жэневер мұражайы орналасқан. 1856 жылдың 10 тамызында Нидерландыдағы алғашқы ірі пойыз апаты Шидам Центрум теміржол станциясының жанында болды, нәтижесінде 3 адам қаза тапты. 1976 жылдың 4 мамырында станция маңында 1976 жылғы Шидам пойыз апаты орын алды, ол 24 адамның өліміне әкелді. 19-шы ғасырдың соңында және 20-шы ғасыр бойында Шидамда кеме жасау өнеркәсібі өркендеді, Уилтон Фийеноорд және басқа да ірі компаниялар жұмыс істеді. 1941 жылы ежелгі муниципалитеттер Кетель мен Спаланд Шидаммен біріктірілді, бұл қаланың солтүстіктегі тұрғын аудандармен кеңейтілуіне мүмкіндік берді. 20-шы ғасырдың соңында кеме жасау өнеркәсібі көбінесе жойылды, ал бүгін Шидам негізінен Роттердам агломерациясының маңындағы қалалық аудан болып табылады.
Schiedam was founded around the year 1230. The river Schie was dammed by the Lord of Wassenaer and the Amtlord Dirk Bokel of the Amt Mathenesse, this to protect the existing polderland against the seawater from the North Sea. In 1247, Lady Adelaide (Aleida) of Holland married John I, Count of Hainaut. As dowry she received from him the eastern part of the dam together with the adjacent polder. The dam attracted many trade activities because goods for and from the hinterland (Delft, and further away Leiden and Haarlem) had to be transhipped. A small town developed swiftly around the dam and its activities. In the year 1275 Schiedam received city rights from Lady Adelaide, this in her capacity as sister of William II, the reigning Count of Holland and King of the Romans. She ordered the building of Te Riviere Castle near the Schie, which is known today as "Castle Mathenesse" (Dutch: "Huis te Riviere" or "Slot Mathenesse"). Remnants of a donjon, which were once part of the castle, are still visible today in the centre of Schiedam and near the city office. As a young settlement Schiedam soon got competition from surrounding towns and cities: in 1340, Rotterdam and Delft also were allowed to establish a connection between the Schie and the Meuse. From the 15th century onwards the city flourished as a place of pilgrimage due to the devotion afforded to Saint Lidwina, one of the most famous Dutch saints who lived her life in Schiedam. The city subsequently gained significance by fishing for herring. In 1428 a great city fire swept through Schiedam, destroying large parts of the then wooden city. In 1575 the world's first known commercial distillery started operations in Schiedam. The 18th century was Schiedam's Golden Age, when the gin industry flourished. The standstill in drink imports from France made the boom in Schiedam's distilleries possible. From dozens of distilleries Schiedam jenever was exported throughout the world. The gin industry gave the city its nickname "Black Nazareth". This industry is now largely gone. Five windmills in the town, called De Noord, Walvisch, Drie Koornbloemen, Nieuwe Palmboom and Vrijheid − are the highest traditional style windmills in the world because they had to stick out above the high warehouses, and many storehouses are relics of this past. In one of the former factories at the Lange Haven the National Jenever Museum operates. On 10 August 1856, the first major train accident in the Netherlands happened near Schiedam Centrum railway station, causing 3 deaths. On 4 May 1976 the 1976 Schiedam train accident also took place near the station, which caused 24 deaths. At the end of the 19th and throughout the 20th century, the shipbuilding industry boomed in Schiedam, with large companies like Wilton Fijenoord and others. In 1941, the ancient municipalities Kethel en Spaland were merged with Schiedam, which made large expansions of the city possible with residential areas in the north. At the end of the 20th century, the shipbuilding industry largely disappeared and today, Schiedam is mainly a commuter area in the Rotterdam metropolitan area.
География
Шидам қаласы Оңтүстік Голландия провинциясында орналасқан. Ол Роттердам (шығыс), Мидден-Делфланд (солтүстік), Влаардинген (батыс) және Ниуве Маас өзені (оңтүстік) арасында қоршалған. Шидам тоғыз ауданнан тұрады: Centrum ("Орталық"), Oost ("Шығыс"), Gorzen ("Оңтүстік"), West ("Батыс"), Nieuwland, Groenoord, Kethel, Woudhoek және Spaland/Sveaparken.
The city of Schiedam is located in the province of South Holland. It is enclosed between Rotterdam (east), Midden Delfland (north), Vlaardingen (west) and the river Nieuwe Maas (south). Schiedam exists of nine districts: Centrum ('Center'), Oost ('East'), Gorzen ('South'), West ('West'), Nieuwland, Groenoord, Kethel, Woudhoek and Spaland/Sveaparken.
Спорт
Скидамда ең танымал спорт түрлері – футбол және дала хоккейі. Бұл қалада бұрын екі кәсіби футбол командасы болған, біреуі SVV (Schiedamse voetbal vereniging) деп аталып, екіншісі Дамлаан көшесінде орналасқан «Гермес» командасы еді, сол жерде крикет те ойнатылған. Екеуі де қаржылық мәселелерге байланысты кәсіби деңгейден мүлдем жоғалып кетті. Крикет те Скидамда өте танымал, себебі екі крикет командасы ең жоғары ұлттық деңгейде, яғни топ-класс деңгейінде ойнайды. Мысалы, Нидерланды астанасы Амстердамда мұндай команда тек біреу ғана бар. Бұрын аталған «Гермес» D.V.S. командасы екі топ-класс титулына ие болса, қарсыласы «Excelsior '20» командасы тиісінше он бір титул жеңіп алған.
The most popular sports in Schiedam are soccer and field hockey. The town used to have two professional soccer teams, one named SVV (Schiedamse voetbal vereniging), whereas the other one was named Hermes along the Damlaan where also cricket was played. Both disappeared from the professional level after financial problems. Cricket is also rather popular in Schiedam due to having two cricket teams playing on the highest national level, the topklasse. The Dutch capital Amsterdam for example only has one. Earlier mentioned team Hermes D. V. S. boasts two topklasse titles, where rivals Excelsior '20 holds eleven titles respectively.
Білім
Скидам қаласында шамамен 35 мектеп бар. Ең көне жоғары мектеп – 1346 жылға дейін тарихы бар Штеделик гимназиясы. Басқа мектептер: Шравенлант лицейі, Спирингшоек және Лентиз LIFE.
There are about 35 schools in Schiedam. The oldest high school is the Stedelijk Gymnasium Schiedam, dating back to 1346. Other schools include Lyceum Schravenlant, Spieringshoek and Lentiz LIFE.