Кіріспе

1957–58 жылдарғы Марокко мен Испания арасындағы соғыс

Франко-испандық әскери жеңіс
Марокконың саяси жеңісі
Ангра-де-Синтра шарты
| аумағы = Мароккоға қосылған Ифни аймақтары, Жүбі түбегі Мароккоға қайтарылды, Сиди Ифни 1969 жылға дейін Испанияда қалды.
| қатысушы1 =
Батыс Африка

Мавритания
| қатысушы2 =
Азат ету армиясы
Одақтас Сахрави тайпалары
| басшы1 = Франсиско Франко
| басшы2 = Бен Хамму
| күші1 = 10 300 испандық әскер, 5 000 француздық әскер, 150 ұшақ
| күші2 = 30 000 адам
| шығын1 = 190 қаза тапқан, 500 жараланған, 80 жоғалып кеткен. Франко-испандық ынтымақтастықтың келесі он жылдықтарында Испанияның Жүбі қаласының оңтүстігіндегі протектораты құрылып, кеңейтілді. 1946 жылы Испанияның жағалау және ішкі колониялары Испанияның Батыс Африкасы ретінде біріктірілді. 1956 жылы Марокко Франция мен Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін, ел Мароккодағы Испанияның барлық қалған колониялық иеліктеріне қызығушылық танытты, олар тарихи және географиялық тұрғыдан Марокко аумағының бір бөлігі екенін мәлімдеді. Сұлтан Мұхаммед V жерді қайтарып алуға бағытталған күш-жігерді қолдады және Ифниді Мароккоға қайтару үшін испандық заговоршыларды, марокколық көтерілісшілерді және жергілікті бербер көтерілісшілерін қаржыландырды.

Аурудың басталуы

1957 жылы 10 сәуірде Ифниде испан үкіметіне қарсы зорлық-зомбылықпен демонстрациялар өршіп, одан кейін азаматтық қақтығыстар мен Испанияға адал болғандардың кеңінен қырғынға ұшырауы болды. Жауап ретінде испан диктаторы Франсиско Франко маусым айында Сагиа-эль-Хамрадағы Эль-Аайунға Испанияның элиталық әскерінен екі батальон жіберді. Испанияның әскери дайындықтары Корольдік Марокко армиясының Ифни маңына жиналуына себеп болды. 1957 жылы 23 қазанда Сиди Ифнидің шетіндегі Гулимин мен Буизакарне атты екі ауылды 1500 марокколық әскер (муджахид) басып алды. Ифниді қоршау – Ифни соғысының бастауы болды. Жаушылықтар басталмас бұрын, тағы екі легион батальоны испандық Сахараға жетті.

Ифниге шабуыл жасау

21 қарашада Ифнидегі испандық барлау қызметі марокколықтар мен Тафрауттан әрекет ететін жергілікті тайпалардың шабуылдары жақын арада күтілуде екенін хабарлады. Екі күннен кейін испандық байланыс жолдары үзіліп, 2000 марокколық Ифни маңындағы және Ішіндегі испан гарнизондары мен қару-жарақ қоймаларына шабуыл жасады. Марокконың Сиди-Ифниге жасаған шабуылы тойтарыс берілгенімен, марокколықтардың шабуылдарына қарсы екі жақын маңдағы испан бекіністері тастап кетілді, ал көптеген басқалары ауыр қоршауда қалды.

Тилуин

Тилиуинде 60 Тирадоре де Ифни (жергілікті жұмылдырылған, испандық офицерлер мен мамандардан құралған туған жердің жәй ауылдық әскері) бірнеше жүз марокколықтың күшіне қарсы тұруға тырысты. 25 қарашада көмекке келуге рұқсат берілді. Бес CASA 2.111 бомбалаушы (Heinkel He 111-дің испандық үлгісі) жаудың позицияларын бомбалады, ал CASA 352 көліктік ұшақтары (Junkers Ju 52/3m-нің испандық үлгісі) 75 парашютисттен тұратын күшті шабуылға жіберді. Келесі айларда испан әскері Сиди Ифни маңындағы қорғаныс шеңберіне шегінді. 3 желтоқсанда испан легионының 6-шы батальоны келді, қоршауды бұзып, әуежайды қайта басып алды. Барлық әскери және азаматтық персонал Сиди Ифниге құрлық жолымен эвакуацияланды.

Телата

Телатаны құтқару операциясы осылай сәтті аяқталмады. 24 қарашада Сиди-Ифниден бірнеше ескі жүк көлігімен аттанған, капитан Ортис де Зарат басқаратын испан легионының парашюттік батальоны взводы қиын жер-жолмен баяу жылжуда болды. Бұл қиындық марокколықтардың жиі шабуылдарымен күшейді, олар келесі күні бірнеше сарбазды жараланып, испандықтарды жолдан кетуге мәжбүр етті. 26 қарашада азық-түлік қорлары таусылды. Оқ-дәрісі азайған испандықтар тағы да алға жылжуға тырысты, бірақ жаудың қайталап шабуылдауынан қайтадан орналасты. Ауадан азық-түлік тасталды, бірақ испандықтардың қазасы көбейе берді. Қайтыс болғандардың арасында капитан Ортис де Зарат та болды. 2 желтоқсанда, Телатаның бұрынғы қорғаушылары бар жаяу әскерлер колоннасы марокколықтардың қатарларын бұзып, қоршаудан шығуға қол жеткізді. Парашюттік бөлімнің аман қалғандары 5 желтоқсанда Сиди-Ифниге қайта оралды. Компания екі сарбазды жоғалтып, он төртіншісі жараланды.

Сиди Ифни қоршауы

Марокколықтар мен жергілікті тайпалардың бастапқы шабуылдары көбінесе сәтті аяқталды. Екі апта ішінде марокколықтар мен олардың тайпалық одақтастары Ифнидің көп бөлігін бақылауға алып, испандық әскер бөлімдерін астанадан оқшаулады. Сонымен қатар, Испаниялық Сахара аймағында бірдей шабуылдар жасалып, гарнизондар жаулап алынды, конвойлер мен патрульдерге шабуылдар ұйымдастырылды. Осының салдарынан, қайта жабдықталған және күшін арттырған марокколық бөлімшелер халықты көтеріліске итермелеу ниетімен Сиди Ифниді қоршауға тырысты. Бірақ марокколықтар испандық қорғаныстың күшін дұрыс бағаламады. Испания теңіз флотымен теңізден жабдықталған және шақырымдаған траншеялар мен бекіністермен қорғалған Сиди Ифни, 9 желтоқсанға дейін 7500 сарбазбен қоршалмайтын екенін көрсетті. 1958 жылдың маусым айына дейін жалғасқан қоршау, Испания мен Марокконың күштерін Сахарадағы әскери операцияларға шоғырландыруының нәтижесінде, оқиғасыз және салыстырмалы түрде қан төгілмей аяқталды.

Эдчера шайқасы

1958 жылдың қаңтарында Марокко испандық науқанына деген бейілділігін күшейтті, испандық аумақтағы барлық әскер бөлімдерін "Сахара азаттық армиясы" деп қайта ұйымдастырды. 12 қаңтарда Сахара азаттық армиясының дивизиясы Эль-Аайун қаласындағы испан гарнизонына шабуыл жасады. Испандықтардың қарсы шабуылынан жеңіліп, кері шегінуге мәжбүр болған армия күштерін оңтүстік-шығысқа бұрды. Келесі күні Эдчерада 13-ші легионерлік батальонның екі ротасы барлау миссиясын жүргізіп жатқанда, жаңа мүмкіндік туды. Испандықтардың бекіністеріне жақын үлкен құм төбелеріне көрінбей кірген марокколықтар атыс ашты. Түсірілген шабуылға тап болған легионерлер миномет және жеңіл қарулардың көмегімен шабуылдарды тойтарып, бірлікте болуға тырысты. 1-ші взвод марокколықтарға ауыр шығын келтіргенге дейін, батыл түрде жерін қорғады. Қанды шайқастар түнге дейін жалғасты, испандықтар қарсылық көрсетіп, марокколықтарға ауыр зиян келтірді. Түн құрғанда марокколықтар шашырап, әскерлерінің жетіспеуіне байланысты шабуылды жалғастыра алмады және қараңғылыққа қарай шегінді.

Испандық Сахараны тазарту

1958 жылдың ақпан айында франко-испандық біріккен күштер Марокко Азаттық Армиясын талқандаған шабуылға көшті. Франция мен Испания 150 ұшақтан тұратын бірлескен әуе күштерін жұмылдырды. Испания сапында 9 мың, ал Франция сапында 5 мың әскер болды. Бірінші кезекте Марокконың Таң-Тандағы тау бекіністері түсті. Жоғарыдан бомбалауға және төменнен ракета шабуылына ұшыраған Азаттық Армиясы 150 адамнан қаза болып, өз орналасқан жерлерін тастап кетті. 10 ақпанда 4-ші, 9-шы және 13-ші испан легионының батальондары мотожылжымалы топ ретінде ұйымдастырылып, марокколықтарды Эдчерадан ығыстырып, Тафурдат және Смараға қарай ілгеріледі. Эль-Аайүндөгі испан армиясы француз күштерімен бірлесіп, 21 ақпанда марокколықтарға шабуыл жасады, Бир Назаран мен Аусерт арасындағы Сахара Азаттық Армиясының шоғырланған күштерін жойды.

Салдары

1958 жылғы 2 сәуірде Испания және Марокко үкіметтері Ангра-де-Синтра шартына қол қойды, ол осы аймақтағы ірі шығанақтың атымен аталады. Марокко Драа өзені мен 27°40′ параллелі арасындағы Тарфая (Кейп-Джуби) аймағын, сондай-ақ Ифниді (де-факто Марокко тек 1969 жылы аумақты толық бақылауға алды), испандық Сахара колониясын қоспағанда алды. Испания 1969 жылға дейін Сиди-Ифниді өз иелігінде ұстады, содан кейін халықаралық қысым (1965 жылғы БҰҰ-ның 2072 қаулысы) нәтижесінде аумақты Мароккоға қайтарды. Испания 1975 жылғы Жасыл науқанға дейін испандық Сахараны бақылауда ұстады, бұл Марокко және Мавританиямен Мадрид келісімдеріне қол қоюға себеп болды; ол 1976 жылы аумақтан шығып кетті, ал Батыс Сахара Марокко мен Мавритания арасында бөлісті.