Кіріспе
Батыс Сахара тарихы б.з.б. V ғасырда Карфагендік саяхатшы Ханно Навигатордың кезіне дейін жетеді. Сол кезеңнен қалған тарихи жазбалар аз болғанымен, Батыс Сахараның қазіргі тарихы кейбір көшпелі топтармен – бербер тайпаларының билігінде тұрған және Рим империясымен байланыста болған, мысалы, Санхаджа тобы, сондай-ақ Ислам мен араб тілінің енгізілуімен байланысты. Батыс Сахара ешқашан қазіргі мағынадағы ұлт болған емес. Бұл жерде финикиялықтардың колониялары болған, бірақ олар із-түзсіз жоғалып кетті. Ислам діні 8 ғасырда келді, бірақ шөлденуге ұшыраған аймақ көбінесе дамымаған күйде қалды. 11-19 ғасырларда Батыс Сахара Сахара асты және Солтүстік Африка аймақтары арасындағы байланыс сақинасының бірі болды. 11 ғасырда Санхаджа тайпалар конфедерациясы Ламтуна тайпасымен одақтасып, Альморавидтер әулетін құрды. Альморавидтердің жаулаулары қазіргі Марокко, Батыс Алжир және Иберия түбегінің солтүстігіне, сондай-ақ Мавритания мен Малидің оңтүстігіне, Гана империясына дейін жетті. 16 ғасырда араб Саади әулеті Нигер өзенінің жағасында орналасқан Сонгхай империясын бағындырды. Батыс Сахара арқылы да кейбір Сахара арқылы өтетін сауда жолдары өтті. 1884 жылы Испания Кап Бохадордан Кап Бланкқа дейінгі жағалауға протекторат құрады, кейін бұл аумақ кеңейтілді. 1958 жылы Испания жеке аудандарды біріктіріп, Испан Сахарасы провинциясын құрды. 1975 жылы Халықаралық соттың Батыс Сахараның мәртебесі жөніндегі консультативтік пікірінде, аймақтың кейбір тайпаларының Мароккомен тарихи байланыстары болғанымен, олар Батыс Сахара мен Марокко Корольдігі арасында "аумақтық егемендіктің кез келген байланысын" орнатуға жеткіліксіз екендігі айтылды. Сол жылдың қараша айында Батыс Сахараға "жасыл марш" басталды, онда 300 000 қарусыз марокколықтар, ауыр қару-жарақпен жабдықталған Марокко армиясымен бірге, оңтүстік Тарфая қаласына жиналды және Марокконың патшасы II Хасаннан Батыс Сахараға өту сигналын күтті. Франция, АҚШ және Ұлыбританияның қысымымен Испания 1975 жылдың 14 қарашасында Батыс Сахарадан кетуге мәжбүр болды, тіпті зираттардан испандықтардың мәйітін де шығарып алды. Марокко 1976 жылы Батыс Сахараның солтүстік екі бөлігінің бірін, ал 1979 жылы Мавританияның шығуынан кейін қалған аумақты аннексиялады. 1976 жылдың 27 ақпанында Полисарио майданы Сахрауи Араб Демократиялық Республикасын жариялады және эмиграциядағы үкімет құрды, бұл Полисарио мен Марокко арасындағы партизан соғысын бастарды, ол 1991 жылғы атысты тоқтатуға дейін жалғасты. 1991 жылғы бейбіт келісімнің шарты ретінде, жергілікті халық арасында референдум өткізілуі тиіс болды, олар тәуелсіздік немесе Мароккоға қосылу арасынан таңдау жасауы керек еді. Бүгінгі күнге дейін референдум өткізілмеді, себебі кім дауыс беруге құқылы деген сұрақтар туындады.
The history of Western Sahara can be traced back to the times of Carthaginian explorer Hanno the Navigator in the 5th century BC. Though few historical records are left from that period, Western Sahara's modern history has its roots linked to some nomadic groups (living under Berber tribal rule and in contact with the Roman Empire) such as the Sanhaja group, and the introduction of Islam and the Arabic language at the end of the 8th century AD. Western Sahara has never been a nation in the modern sense of the word. It was home to Phoenician colonies, but those disappeared with virtually no trace. Islam arrived there in the 8th century, but the region, beset with desertification, remained little developed. From the 11th to the 19th centuries, Western Sahara was one of the links between the sub Saharan and North African regions. During the 11th century, the Sanhaja tribal confederation allied with the Lamtuna tribe to found the Almoravid dynasty. The conquests of the Almoravids extended over present day Morocco, Western Algeria, and the Iberian Peninsula to the north and Mauritania and Mali to the south, reaching the Ghana Empire. By the 16th century, the Arab Saadi dynasty conquered the Songhai Empire based on the Niger River. Some Trans Saharan trade routes also traversed Western Sahara. In 1884, Spain claimed a protectorate over the coast from Cape Bojador to Cape Blanc, and the area was later extended. In 1958, Spain combined separate districts together to form the province of Spanish Sahara. A 1975 advisory opinion by the International Court of Justice on the status of the Western Sahara held that while some of the region's tribes had historical ties to Morocco, they were insufficient to establish "any tie of territorial sovereignty" between the Western Sahara and the Kingdom of Morocco. In November of that year, the Green March into Western Sahara began when 300,000 unarmed Moroccans, accompanied by the Moroccan Army armed with heavy weapons, converged on the southern city of Tarfaya and waited for a signal from King Hassan II of Morocco to cross into Western Sahara. As a result of pressure from France, the US, and the UK, Spain abandoned Western Sahara on November 14, 1975, going so far as to even exhume Spanish corpses from cemeteries. Morocco later virtually annexed the northern two thirds of Western Sahara in 1976, and the rest of the territory in 1979, following Mauritania's withdrawal. On February 27, 1976, the Polisario Front formally proclaimed the Sahrawi Arab Democratic Republic and set up a government in exile, initiating a guerrilla war between the Polisario and Morocco, which continued until a 1991 cease fire. As part of the 1991 peace accords, a referendum was to be held among indigenous people, giving them the option between independence or inclusion to Morocco. To date the referendum has not been held because of questions over who is eligible to vote.
Ежелгі және классикалық антикалық
Біздің заманымыздан бұрын V ғасырда Хано Кемеші құрған немесе нығайтқан финикиялық/карфагендік колониялар дерлік еш із қалдырмай жоғалып кетті. Сахараның шөлге айналуы шамамен б.з.д. 300 – б.з. 300 жылдары аралығындағы "өткінші құрғақ кезеңде" осы аймақтарға түйе енгізілгенге дейін, сыртқы әлеммен байланысты өте қиын еткен.
Ислам дәуірі
Ислам діні 8-ші ғасырда Сахараның батыс бөлігінде қоныстанған бербер халқы арасында пайда болды. Араб иммигранттарымен бірге ислам тез тарады, бірақ бастапқыда олар халықпен сырттай ғана араласып, көбінесе қазіргі Марокко мен Испания қалаларында шоғырланды. Берберлер Сахараның дәстүрлі сауда жолдарын белсенді пайдаланды. Каравандар Солтүстік Африка мен Батыс Африка арасында тұз, алтын және құлдар тасыды, ал сауда жолдарына бақылау түрлі тайпалар арасындағы үнемі билік күресінің маңызды бөлігіне айналды. Батыс Сахара бербер тайпалары бірнеше рет діни көшбасшылардың шақыруымен бірігіп, биліктегілерді құлатып, кейде өздерінің династияларын құрды. Осыған Марокко мен Аль-Андалустағы Альморавидтер, сондай-ақ 17 ғасырдағы Насир әл-Диннің джихады және 18 ғасырдағы Кунтаның Кадирия қозғалысы мысал бола алады.
Завиялар
Зәуиялар маңызды рөл атқарды. Бұл зәуия тайпалары ұстаздар тайпаларына, дін, құқық және білім саласындағы мамандарға айналды.
Мұджаһидтердің арабтандырылуы (13-ші және 14-ші ғасырлар)
13 және 14 ғасырларда бұл тайпалар Сахараның солтүстік шекарасымен батысқа қарай көшіп, Феззан (Ливия), Ифрикия (Тунис), Тлемсен (Алжир), Джебель Сагро (Марокко) және Сагуя эль Хамра (Батыс Сахара) аймақтарына қоныстанды. Уадан, Иджил (Атар маңындағы), Азуги, Арауане, Тауденни, кейіннен Тиндуф маңызды тоқтау орны болды. Осы уақытта Батыс Сахарадағы құлдардың саны күрт өсті. Санхаджа бербер тайпасының жеріне кірген Макил тайпалары кейде бербер халқымен араласты; аймақтағы араб-бербер халқы қазір Сахаралықтар деп аталады. Аймақтың қазіргі Бану Хасан тайпаларын сипаттау үшін кейде қолданылатын шетелдік атау – маврлар. Араб диалектісі Хасания Батыс Сахара мен Мавританияның басым ана тіліне айналды. Бербер лексикасы мен мәдени ерекшеліктері көптеген Сахаралықтар араб тегінен екенін айтса да, кеңінен таралған күйде сақталып қалды.
Колониялық дәуір (1884-1975)
Батыс Сахара Марокконың солтаны Хасан І-нің 1886 жылы аймаққа еуропалық шабуылдарды тойтаруға жасаған әрекеттеріне қарамастан, Испанияның билігіне көшті. Оңтүстік-шығыстағы Туат оазистері Франциялық Сахараның кең аумағына қосылды. 1898 жылы, испан-американ соғысынан кейін Испания Испан Сахарасын Австрия-Мажарстанға сатуға тырысты; Испания соғыстан келген шығындарын өтеуді көздеді, ал бірнеше австриялық министрлер теңіз күштерін кеңейтуді негіздеу үшін теңіздегі колонияны иеленгісі келді. Бірақ, Австрия-Мажарстан қаржы және сыртқы саясат мәселелерін бірлесіп басқаратын екі монархия болғандықтан, Венгрияның Магнаттар үйі сатып алуға тыйым салды және колония Испанияда қалды. 1912 жылы Марокконың өзі Испания мен Францияның протекторатына айналды.
Сахаралық тайпалар
Қазіргі этникалық топ – Сахараның батыс бөлігінде, қазіргі Мавритания, Марокко, Алжир және, ең бастысы, Батыс Сахара аймағында қоныстанған, арабтанған бербер халқы. Кейбір тайпалар дәстүрлі түрде солтүстік Мали және Нигерге көшіп отырады. Сахараның көптеген халықтары сияқты, бұл тайпалар да араб, бербер және басқа да әсерлердің, соның ішінде қара африкалық этникалық және мәдени ерекшеліктердің қосындысынан құралған, әртүрлі текті мұраны көрсетеді. Колониялық кезеңге дейінгі Сахара шөлінің тайпалық аймақтары Солтүстік Африканың орнаған ислам мемлекеттерінің билігінде, мысалы Марокко сұлтаны мен Алжирдің дейлері, әдетте "Блед эс Сиба", яғни "наразылықтар елі" деп есептелді. Сахара аймағынан төмендегі Мали және Сонгай империяларының ислам үкіметтері де осы аумақтармен ұқсас қарым-қатынаста болған сияқты – бұл жерлер бір жағынан тәртіпсіз шабуылдар жасаушы тайпалардың мекені болса, екінші жағынан Сахара керуен саудасының маңызды сауда жолы еді. Орталық үкіметтердің бұл аймаққа бақылауы аз болған, алайда кейбір Хасания тайпалары көршілес билеушілердің саяси қолдауын алу үшін немесе кейде діни рәсім ретінде "бейя", яғни адалдық көрсететін. Испан отаршылдық кезеңіндегі сахрауи халқының этнографиясы туралы ең толық мәліметтерді испан антропологы Хулио Каро Бароханың еңбегінен табуға болады. Ол 1952–1953 жылдары сол кездегі Испан Сахарасының бойындағы жергілікті тайпалармен бірнеше ай өткізген.
Испандық Сахара
1884 жылы Испания Бохадор мүйісінен Бланк мүйісіне дейінгі жағалаудағы протекторат құқығын талап етті. Кейін испандықтар өздерінің бақылау аймағын кеңейтті. 1958 жылы Испания бұрынғы бөлек аудандар – Сагуя-эль-Хамраны (солтүстікте) және Рио-де-Ороны (оңтүстікте) біріктіріп, Испан Сахара провинциясын құрды. Сахара халқының шабуылдары мен көтерілістері испан әскерлерін ұзақ уақыт бойы аумақтың көп бөлігіне кіргізбеді. Ма әл-Айнайн 1910 жылдары Францияның Солтүстік-Батыс Африкадағы ықпалын кеңейтіп, билікке келген кезде француздарға қарсы көтеріліс бастады. Француз әскерлері оны Маракешті жаулап алуға тырысқанда жеңді, бірақ оның ұлдары мен ізбасарлары келесі бірнеше көтерілістерде маңызды рөл атқарды. 1934 жылы испан және француз күштерінің бірлесіп Смараны екінші рет қиратуынан кейін ғана аумақ толық бағындырылды. 1956-1958 жылдардағы Марокко Азаттық Армиясы бастаған тағы бір көтеріліс қатты шайқастарға әкелді, бірақ ақырында испандықтар француз көмегімен қайтадан бақылауды қамтамасыз етті. Дегенмен, наразылық тоқтап қалмады, 1967 жылы "Харакат Тахрир" қозғалысы испандық билікке бейбіт жолмен қарсы тұру үшін құрылды. 1970 жылғы Земла көтерілісінен кейін, испан полициясы ұйымды таратып, негізін қалаушы Мұхаммед Бассириді "жоғалтып" жібергеннен кейін, испанға қарсы сезімдер немесе сахаралық ұлтшылдық қайтадан күреске ұмтылды.
Батыс Сахарадағы қақтығыс
1973 жылдан бастап отарлаушылар ауылдық аймақтардағы бақылауды ұлтшыл Полисарио майданының қарулы партизандарына бірте-бірте жоғалта бастады. Испанияның Сахрауи халқының саяси институттарын құруға жасаған әрекеттері (мысалы, Джимаа, оның көптеген мүшелері бүгінде Полисарио қозғалысы мен ПУНС партиясында) өзінің билігін нығайту және радикалды ұлтшылдардан белсенділерді алшақтату мақсатында болды, бірақ олар сәтсіз аяқталды. Испания басшысы Франсиско Франконың денсаулығы нашарлаған сайын, Мадрид үкіметі дүрбелеңге түсіп, Сахара қақтығысынан шығудың жолын іздеді. 1974 жылы Португалиядағы «Estado Novo» үкіметінің өзінің Африка провинцияларындағы халыққа ұнамайтын соғыстардан кейін құлауы, олардың Сахарадан кету туралы шешімді жеделдеткен сияқты.
Қарулы қақтығыс (1975-1991)
1975 жылдың соңында Испания Полисарио жетекшісі Эль Уалимен кездесулер өткізіп, билікті беру шарттарын келісті. Бірақ сонымен бірге Марокко мен Мавритания Франко үкіметін қысымға ала бастады: екі ел де Испандық Сахара өз аумақтарының тарихи бөлігі деп мәлімдеді. Біріккен Ұлттар Ұйымы Марокконың талаптарының заңдылығы туралы Халықаралық соттан пікір сұрағаннан кейін араласты, БҰҰ халықтың тілегін тексеру үшін сапарлық миссия жіберді. Сапарлық миссия 15 қазанда есебін қайтарып, «көпшілік консенсусқа» қол жеткізілгенін хабарлады. Симеон Аке басқарған миссия Полисарио майданы аймақтың негізгі сахаралық ұйымы болып көрінеді деп мәлімдеді. Миссияның «жаппай демонстрациялар» деп сипаттаған Полисарионың жалғыз қарсыласы ПУНС болды, ол бұл кезде тәуелсіздікті де жақтады. Полисарио 12 қазанда Айн Бен Тилиде өткен конференцияда сахаралық тайпалардың және бұрын испандықтарды қолдаған бірнеше джима ақсақалдарының қолдауын қамтамасыз етіп, дипломатиялық табысқа жетті. 16 қазанда Халықаралық сот шешімін шығарды. Рабат пен Нуакшот үкіметтерінің көңіліне сыймай, сот көпшілік дауыспен бұл елдердің Испандық Сахарамен тарихи байланыстары оларға аймаққа құқық бермейтінін анықтады. Сонымен қатар, Сот terra nullius (иесіз жер) тұжырымы аймаққа қатысты қолданылмайтынын мәлімдеді. Сот сахаралық халықты жердің нағыз иелері деп жариялап, өзін-өзі анықтау құқығына ие деп шешті. Яғни, жағдайды шешудің кез келген ұсынысы (тәуелсіздік, интеграция және т.б.) заңды күшке ие болу үшін халықтың нақты келісімін алу керек еді. Марокко да, Мавритания да бұған келіспеді, сондықтан 1975 жылдың 31 қазанында Марокко әскерін Батыс Сахараға Полисарио позицияларына шабуыл жасауға жіберді. Испания мен Марокко арасындағы қоғамдық дипломатия жалғасты, бірақ Марокко аймақтың тағдыры бойынша екіжақты келіссөздерді талап етті. 1975 жылдың 6 қарашасында Марокко Батыс Сахараға «Жасыл марш» ұйымдастырды. Марокко армиясының қару-жарақпен қаруланған 350 мың қарусыз марокколықтары Марокконың оңтүстігіндегі Тарфая қаласына жиналып, Марокко патшасы Хасан II-нің Батыс Сахараға өту сигналын күтті. Халықаралық қысымның нәтижесінде Испания Марокконың талаптарына келісіп, екіжақты келіссөздерге кірісті. Бұл Мадрид келісіміне және Батыс Сахараны бөлу туралы келісімге әкелді, бұл келісімдер аймақты басқаруды Марокко мен Мавритания арасында бөліп берді, бірақ егемендік мәселесін шешпеді. Испания, Марокко және Мавритания сахаралық халықпен кеңеспеді, ал Полисарио келісімдерге қарсы күресті. Аймақтағы оқиғалар 1990 жылдарға дейін Суық соғыстың күштер арасындағы күресіне байланысты болды. Алжир, Ливия және Мали Шығыс блогымен одақтас болды. Марокко аймақтағы Батыспен одақтас болған жалғыз африкалық ел болды. Алжир 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында жаңадан бөлінген жастардың бір бөлігін құрған Сахараны азат ету қозғалысына көмек көрсетті. Сахаралықтардың көпшілігі оның патриоттық әрекеттерін қолдады және кейіннен Полисарио деп аталған бұл қозғалысқа қосылды, сондай-ақ Автономиялық және Орталық үкіметтің әлсіз сыртқы саясатының белгілеріне байланысты наразылықтары күшейді. 1975 жылдың 14 қарашасында Испания, Марокко және Мавритания Мадрид келісімдеріне қол қойды, осылайша испан күштерін қайтарып алу кестесін белгілеп, Батыс Сахараны испандықтардың басып алуын тоқтатты. Бұл келісімдерге үш тарап халықаралық стандарттарға сәйкес қол қойды. Осы келісімдер бойынша Марокко Батыс Сахараның солтүстік бөлігінің екі үшін бірін өзіне қосып алды, ал төменгі үштен бірі Мавританияға берілді. Полисарио өздерінің Сахара Араб Демократиялық Республикасын құрды және партизандық соғысты өзінің дәстүрлі әскери күштерімен, Сахара Халықтық Азаттық Армиясымен (SPLA) біріктірді. 1976 жылдың 26 ақпанында Испанияның осы аумақтағы ресми мандаты аяқталды, ол Ла-Аюн қаласында өткен рәсімде әкімшілік билікті Мароккоға тапсырды. Бір күннен кейін Полисарио Бир-Лехлуда Сахара Араб Демократиялық Республикасын (САДР) эмиграциядағы үкімет ретінде жариялады. Мавритания өз кезегінде Рио-де-Ороның оңтүстік бөліктерін Тирис аль-Гарбия деп атады, бірақ аймақты бақылауға ала алмады. Полисарио әлсіз мавританиялық армияны басты нысанаға айналдырды және Мавритания астанасы Нуакшотқа батыл шабуыл жасағаннан кейін (онда Эль Уали, САДР-дың бірінші президенті қаза болды), Мавритания ішкі тәртіпсіздікке ұшырады. Мавританияның басым халқының арасында сахаралық ұлтшылдардың көп болуы Мавритания үкіметінің жағдайын одан да осал етті, және мыңдаған мавританиялық сахаралықтар Полисариоға қосылды. 1978 жылы армия Мавритания үкіметін басып алды, ал Полисарио Мавритания шартты түрде қайтарылып алынса, атысты тоқтату туралы мәлімдеді. Бұл 1979 жылы іске асырылды, өйткені Мавританияның жаңа билеушілері барлық талаптарынан бас тартылып, САДР-ды мойындауға келісті. Бірақ Мавританияның шығуынан кейін Марокко өзінің бақылауын аймақтың қалған бөлігіне кеңейтті, соғыс жалғасты. 1980 жылдар бойы соғыс Марокконың қабырғасын құрастырған шөл құмды қоршаудың салынуымен тоқтап тұрды. Арасында ұсақ шайқастар жалғасты, Марокко қабырға бойындағы әскерлерін ұстаудың экономикалық құнына байланысты ауыр жүк көтерді. Біраз көмек Сауд Арабиясы, Франция және АҚШ тарапынан Мароккоға жіберілді, бірақ барлық тараптар үшін жағдай біртіндеп тұрақтанбай бастады.
Өрт тоқтату
1991 жылы Марокко мен Полисарио майданы БҰҰ қолдауымен атысты тоқтату келісіміне келді. Бұл жоспар, 1997 жылғы Хьюстон келісімінде толықтырылған, Марокконың Сахрави халқының тәуелсіздік немесе Мароккомен бірігу туралы референдумда дауыс беруіне байланысты еді. Жоспардың мақсаты – референдум арқылы халықтың өзін-өзі анықтау құқығын іске асыру, соның арқылы аумақтың толыққан толық деколонизация процесін аяқтау. БҰҰ атысты тоқтатуды қадағалау және дауыс беруге дайындық жасау үшін МИНУРСО бітімгершілік миссиясын жіберді. 1992 жылға жоспарланған референдум, дауыс беруге кімнің құқығы бар екеніне байланысты туған дау-жанжалдардың салдарынан өткізілмеді. БҰҰ Бас хатшысының жеке өкілі Джеймс Бейкердің келіссөздер арқылы саяси шешім табуға жасаған екі әрекеті – 2000 және 2003 жылдардағы әрекеттер – қабылданбады, біріншісі Полисарио, екіншісі Марокко тарапынан қабылданбады. Екі әрекет те – біріншісі «Негізгі келісім», екіншісі «Бейбітшілік жоспары» деп аталды – жоспарлардың негізгі элементтері ретінде Марокконың егемендігіндегі аймаққа автономия беруді көздеді. Тараптардың ешқайсысының да ұсыныстарды қабылдамауы, олардың әрқайсысының тиісті ұсыныстардағы негізгі кемшіліктер деп санайтын мәселелерге байланысты болды. Негізгі келісім бойынша тараптар, автономия/егемендік формуласына негізделген саяси шешімнің нақты шарттарын тікелей келіссөздер арқылы келісуге міндетті болды. Бейкер Бейбітшілік жоспарын келіссөздерге жатпайтын пакет ретінде ұсынды, ол тараптардың әрқайсысын оның шарттарын түзетусіз қабылдауға міндеттейтін еді. Екі ұсыныста да халықтың референдум арқылы шешімді қолдауын қажет ететін шаралар қарастырылды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі ешқайсысы да екі ұсынысты ресми түрде мақұлдамады, бұл Бейкердің жеке өкіл лауазымынан кетуіне әкелді. Ұзақ жылдар бойы сақталған атысты тоқтату үлкен бұзылыстарсыз жалғасып келеді, бірақ Полисарио жағдайдың өзгеруі болмаса, соғысты қайта бастаумен бірнеше рет қауесті. Марокконың 2003 жылы бастапқы келісімнің және Бейкер жоспарының келіссөздерінен бас тартуы бейбітшілікті сақтау миссиясын саяси мақсатсыз қалдырды, бұл жаңадан соғыс қаупін арттырды. Осы арада, 1990 жылдарда Мароккодағы саяси өмірдің либералдануы 2000 жылдардың басында Батыс Сахараға жетті. Бұл саяси наразылықтарға себеп болды, өйткені бұрынғы «жоғалғандар» және басқа да адам құқықтарын қорғаушылар Марокко үкіметіне қарсы заңсыз демонстрациялар өткізе бастады. Одан кейін жасалған ұстаулар мен қамаулар Марокконың оккупациясына бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды, ал Сахрави ұлтшылдары осы мүмкіндікті пайдаланды: 2005 жылдың мамырында Полисарио жақтастары тәуелсіздік интифадасы деп атаған демонстрациялар толқыны басталды. Келесі жылға дейін жалғасқан бұл демонстрациялар соңғы жылдардағы ең қарқынды демонстрациялар болды және қақтығысқа жаңа қызығушылықты тудырды, сонымен қатар тұрақсыздыққа қатысты жаңа қорқыныштарды күшейтті. Полисарио халықаралық араласуды талап етті, бірақ «құқық бұзушылықтардың күшеюі» жалғаса берсе, ол қол қусырып отыра алмайтынын мәлімдеді. 2007 жылы Марокко БҰҰ-дан 14-16 желтоқсан аралығында Тифаритиде Полисарио өткізетін конгреске қарсы шаралар қабылдауды сұрады. Марокко Тифаритидің буферлік аймақтың бөлігі екенін және конгрессті сол жерде өткізу екі тарап арасындағы атысты тоқтату шартын бұзатынын мәлімдеді. Сонымен қатар, Полисарио майданы соғысқа дайындық туралы ұсынысты дауысқа салуды жоспарлап отырғаны туралы хабарланды, егер ол қабылданса, соғысқа дайындық Полисарио стратегиясының бөлігі болған соңғы 16 жылдың ішіндегі алғашқы рет болар еді. 2010 жылдың қазан айында Ла-Аюнға жақын жерде Гадим Изик лагері Сахрави халқының қоныс аударуына байланысты өмірлік жағдайларына наразылық ретінде құрылды. Онда 12000-нан астам адам тұрды. 2010 жылдың қарашасында Марокконың қауіпсіздік күштері таңертеңгі сағаттарда Гадим Изик лагеріне кіріп, тікұшақтар мен су шашырату машиналарын пайдаланып, адамдарды лагерьден кетуге мәжбүрледі. Полисарио майданы Марокконың қауіпсіздік күштері лагерьде 26 жасар наразылық білдірушіні өлтіргенін хабарлады, бірақ Марокко бұл мәлімдемені жоққа шығарды. Ла-Аюн қаласындағы наразылық білдірушілер полицияға тас лақтырып, дөңгелектер мен көліктерге от қойды. Телеарнаны қоса алғанда, бірнеше ғимараттар да өртенді. Марокконың ресми өкілдері тәртіпсіздік кезінде бес қауіпсіздік қызметкері қаза тапқанын мәлімдеді. 2020 жылы Полисарио майданы оккупацияланған аймақтан алынған «қанды фосфатты» қабылдағаны үшін Жаңа Зеландияның зейнетақы қорына қарсы сотқа жүгінді. Қараша айында Мавританияға баратын жолды жабуға және оны салуға тырысқан Марокконың талабына байланысты оңтүстік Гуергерат ауылының жанында қысқа мерзімді қақтығыс болды.