Кіріспе

Батыс Сахара саясаты жартылай мойындалған Сахара Араб Демократиялық Республикасы мен Марокко Корольдігінің талас дауындағы аймақ шеңберінде жүзеге асырылады. 1884-1975 жылдар аралығында Испанияның билігінде болған, Испания Сахарасы ретінде танылған бұл аумақ 1960 жылдан бері БҰҰ тізімінде толық еместі деколонизация жағдайы ретінде тіркелген. БҰҰ мәліметінше, бұл аумақ әлі күнге дейін колония болып табылатын соңғы маңызды аймақ. Конфликт негізінен Марокко Корольдігі мен Сагиа-эль-Хамра және Рио-де-Ороны азат ету халық фронты (Полисарио майданы) деп белгілі ұлттық азаттық қозғалысы арасында жүзеге асып жатыр. 1976 жылдың ақпанында Полисарио майданы Сахара Араб Демократиялық Республикасын (САДР) жариялады, қазіргі таңда Алжирдің Тиндуф қаласындағы эмиграциядағы үкімет басқарып отыр. Мадрид келісімдеріне сәйкес, 1975 жылдың қараша айында аумақ Марокко мен Мавритания арасында бөлістірілді, Марокко солтүстік бөлігінің екі үшін бір бөлігін алды. Мавритания Полисарио партизандарының қысымымен 1979 жылдың тамызында өз үлесіне қатысты барлық талаптарынан бас тартты, ал Марокко көп ұзамай бұл секторды аннексиялады және осы уақыттан бері аумақтың көп бөлігін әкімшілік бақылауда ұстап келеді. Аумақтың бір бөлігін САДР басқарады. Сахара Араб Демократиялық Республикасы 1984 жылы Африка Біртұтастығы Ұйымының мүшесі ретінде қабылданды және Африка Одағының негізін қалаушы мүшесі болды. Партизандық әрекеттер 1991 жылдың 6 қыркүйегінде БҰҰ бақылауымен МИНУРСО миссиясы арқылы атысты тоқтатуға қол жеткізілгенге дейін жалғасты. Миссия екі аумақты бөліп тұратын шекараны бақылайды. 2003 жылы БҰҰ-ның аймақтағы арнайы өкілі Джеймс Бейкер Бейкер жоспарын (Бейкер II) ұсынды. Бұл жоспар Батыс Сахараға бес жылдық кезеңде референдумға дайындық мақсатында Батыс Сахара органы ретінде дереу автономия беруді көздеді, соның нәтижесінде аумақ тұрғындарына тәуелсіздік, Марокко Корольдігі құрамында автономия немесе Мароккоға толық интеграциялаудың арасынан таңдау жасау мүмкіндігі беріледі. Полисарио бұл жоспарды қабылдады, бірақ Марокко одан бас тартты. Ал бұрын, 2001 жылы Бейкер Бейкер I деп аталатын жоспарын ұсынған болатын, онда дау Марокконың егемендігі шеңберінде автономия арқылы шешілуі тиіс еді, бірақ Алжир мен Полисарио майданы одан бас тартты. Алжир оның орнына аумақты бөлуді ұсынды.

Сайлау құқығы

Марокконың бақылауындағы халық ел жүзіндегі және аймақтық марокколық сайлауларға қатысады. 1991 жылы Марокко мен Полисарио фронты тәуелсіздік туралы немесе Мароккоға қосылу туралы референдум өткізуге келісті, бірақ ол әлі өткізілген жоқ. Сахара Араб Демократиялық Республикасының бақылауындағы халық және Алжирдің Тиндуф қаласындағы сахаралық босқындар лагеріндегі адамдар Сахара Араб Демократиялық Республикасына сайлауға қатысады.