Карат тобы: Шығыс Германияның рок тарихы

Кіріспе

Неміс рок тобы «Карат» (нем. "карат" сөзінен) – 1975 жылы Шығыс Берлинде құрылған неміс рок-тобы, ол кезде Германия Демократиялық Республикасы, яки Шығыс Германияның құрамында болған. «Карат» тобы 1982 жылы шыққан «Der blaue Planet» («Көк планета») альбомы арқасында Шығыс және Батыс Германияда ең көп сатылған альбомдардың біріне айналып, неміс тіліндегі рок музыкасындағы ең танымал топтардың қатарына қосылды.

Тарих

Karat шығыс берлиндық джаз-рок фьюжн тобы «Panta Rhei»-дан пайда болды, ол 1973 жылы жетекші әншісі Вероника Фишер жеке мансабын іздеу үшін кеткенде өзінің мақсатын жоғалтты және 1975 жылы тағы үш мүшесі жаңа «Karat» тобын құру үшін кеткенде тарады. Алғашқы «Karat» құрамында: әнші Ханс Йоахим «Нейми» Нойман, клавишашы және ән жазушы Ульрих «Эд» Свилмс, басист Хеннинг Протцман, барабаншы Конрад «Конни» Буркерт, акустикалық гитарист Герберт Дрейлих және электр гитарист Ульрих Пекса болды. Келесі жылы Буркерттің орнын Майкл Швант, ал Пексаның орнын Бернд Рёмер басты. 1977 жылы Нойман әскери қызметке шақырылды, содан кейін австриялық Дрейлих топтың вокалисі болды. 1978 жылға қарай «Karat» бірнеше сингл шығарды, олар басқа түпнұсқа әндермен бірге дебюттік, өзі аттас альбомға біріктірілді. Көп бөлігі неміс тіліндегі қарапайым рок болғанымен, онда «König der Welt» («Әлемнің патшасы») хиті болды, бұл ән ерекшеленіп, «Karat» тобының мелодикалық прогрессивті рок стилін қалыптастырды. Ақын Курт Деммлер осы әннің сөзін жазды, ол «Karat» тобының кейінгі көптеген туындылары сияқты философиялық сипатта болды. 1979 жылы шыққан «Über sieben Brücken» («Жеті көпір арқылы») атты екінші альбом тобына үлкен назар аударды. Онда жеті минуттық, классикалық құрылымды «Albatros» («Альбатрос») әні бар, оның сөзі («der Albatros kennt keine Grenzen. / альбатрос шекараны білмейді») ГДР-дің қатаң саяхат шектеулерін және Берлин қабырғасын тікелей сынамайтын екі мағыналы сөздерді қолданды. «Über sieben Brücken mußt Du geh'n» («Жеті көпірден өтуің керек») әні әлі күнге дейін топтың ең танымал әні болып табылады. Оның терең әсерлі жеке толғанысы «Karat» тобын Шығыс Германиядан тыс аудиторияға таныстырды, әсіресе батыс германиялық әнші Питер Маффай 1980 жылы оның кавер нұсқасын жазғаннан кейін ол үшін үлкен хитке айналды. 1980 жылы шыққан «Schwanenkönig» («Аққу патшасы») атты үшінші альбом топтың Шығыс және Батыс Германияда кеңінен танылуына себеп болды, бірақ ол хиттер шығара алмады. Оның ойлы сөздерін журналист Норберт Кайзер жазды, ол келесі алты жыл бойы топтың көптеген сөздерін жазуын жалғастырды. Ал 1982 жылы шыққан «Der blaue Planet» («Көк планета») альбомы 1,3 миллионнан астам дана сатылды, себебі ол ядролық және экологиялық апаттың алдағы қаупі туралы айтқан радиоға жағымды атақты әнмен итермеленді (сол кездегі маңызды мәселе). Бұл ән әлі күнге дейін неміс радиостанцияларында, ішінара ностальгиялық себептермен естіледі. «Der blaue Planet» «Karat» тобының ең көп сатылған альбомы ғана емес, сонымен қатар ГДР-дегі кез келген әншінің ең көп сатылған альбомы болды. 1983 жылы шыққан «Die sieben Wunder der Welt» («Әлемнің жеті кереметі») альбомынан кейін «Karat» «Mich zwingt keiner auf die Knie» («Ешкім мені тіземе түсірмейді») сияқты эмоционалды әндерге бет бұрды. Көптеген адамдар үшін бұл кезең топтың табысты кезеңінің шыңы болды, өйткені ол Шығыс және Батыс Германия, Шығыс және Батыс Еуропаның басқа елдерінде, тіпті Кеңес Одағындағы аудиторияға тартымды болды. 1984 жылы «Karat» және оның лирикалық авторы Норберт Кайзер ГДР-дің өнер және әдебиет саласындағы ұлттық сыйлығымен марапатталды. Сол жылы «Karat» Батыс Германияның танымал телешоуында пайда болды «Wetten, dass ?», онда ГДР-дан шақырылған жалғыз музыкалық топ болды. 1986 жылы «Karat» Батыс Германияның ең ескі телеарнасы «Алтын Еуропа» сыйлығын алды. Басист және негізгі мүшесі Хеннинг Протцман топтан кетіп, оның орнына 1986 жылы шыққан «Fünfte Jahreszeit» («Бесінші маусым») альбомы үшін Кристиан Либиг келді. Бұл жазбада «Hab' den Mond mit der Hand berührt» («Мен айға қолыммен тидім») және «Glocke Zweitausend» («2000 жылдық қоңырау») сияқты әндер бар. Соңғы тректе «Silly» тобының әншісі Тамара Данц қатысты, ол Свилмс, Рёмер және Дрейлихпен бірге қысқа ғана өмір сүрген шығыс германиялық «Gitarreros» супертобында да өнер көрсеткен. 1987 жылы тағы бір негізгі мүше, бас композитор және алғашқы клавишашы Ульрих «Эд» Свилмс денсаулығына байланысты «Karat» тобын тастап кеткенде бұрылыс болды. Екінші клавишашы Томас Куржалс 1984 жылы жұмысқа қабылданды және ол топта қалды. (Свилмс 18 жылдан кейін еркін мүше ретінде қайта оралды). «Swillms»-сыз топтың шығарған алғашқы альбомы «im nächsten Frieden» («Келесі бейбітшілік») 1990 жылы Берлин қабырғасы құлағаннан кейін көп ұзамай жарық көрді және радиоға ыңғайлы поп-рок құрылымына қарай күшті өзгерісті көрсетті. Бұл альбомда жетекші әнші Герберт Дрейлих пен Питер Маффайдың «Über sieben Brücken» әнінің жаңа нұсқасындағы дуэті болса да, ол мүлдем назардан тыс қалды. «Karat», «The Puhdys» және «City» сияқты басқа да Шығыс Германия топтары, Шығыс Германияның жанкүйерлері батыс альбомдарын оңай сатып ала алғанда өткен заманға айналды. 1990 жылы көптеген батыс рок жұлдыздары Шығыс Германияда алғаш рет өнер көрсетті, ал Роджер Уотерстің Берлиндегі «The Wall» сияқты тегін концерттері Шығыс Германияның өнершілерінің аудиториясына кері әсер етті. «Karat» 1991 жылы өзі аттас екінші альбом шығарды, оның мақсаты жаңа бастауды білдіру болды. Бірақ ол нашар сатылды және «Karat» төрт жыл бойы жаңа материал жазбады. Шығыс Германия әншілерінің танымалдығының төмендеуі шамамен 1993-1994 жылдары аяқталып, жаңару басталды. «Karat» альбомдары «DSB» (ГДР-дің мемлекеттік жазба компаниясы «AMIGA»-ның жекешеленген ұлым компаниясы) тарапынан компакт-дискілер ретінде қайта шығарылып, қайтадан жақсы сатыла бастады. «Karat» Берлиннің Карлсхорст ауданындағы атпен аталатын жарыс жолында өткен концертте 20 жылдығын тойлады, онда «City» және «The Puhdys» топтары мен әнші Уте Фрейденберг құттықтау сөздерін айтты. Осы концертпен бірге «Karat» тобының прогрессивті рок стиліне оралған «Die geschenkte Stunde» («Сыйланған сағат») альбомы шықты. Бұл альбомға жаңа клавишашы Мартин Беккер енді, және ол Шығыс Германияның тұңғыш жанкүйерлеріне жақсы сатылды. Содан кейін «Karat» бұрынғы ГДР-дің ең танымал топтарының бірі деп есептелді, бірақ ол «Ostalgie» қозғалысынан бас тартып, концерттерде жаңа материалдарын баса назар аударды. 1997 жылы шыққан «Balance» альбомы да сәтті болды, оның ішінде «Der Ozean» («Мұхит») әні жақсы қарсы алынды. 1997 жылдың қазан айында жетекші әнші Герберт Дрейлих Магдебургте сахнада инсульт алғанда күтпеген оқиға болды. Ол оқиғадан аман қалды, бірақ бір жылдық емделуден және ән жазудан кейін ғана өнерге оралды. Содан кейін «Karat» тобының қарқыны айтарлықтай төмендеді. 2000 жылы топ «Ich liebe jede Stunde» («Мен әр сағатты жақсы көремін») атты жинақ шығарды, онда бірнеше ремикстер, бірнеше жаңа әндер және оның ең танымал ескі материалдары болды. Топтың 25 жылдығы Берлинде 20 мың адамдық көрермендер алдында тойланды, бұрынғы алғашқы клавишашы Ульрих «Эд» Свилмс қатысып, «Babelsberg» неміс кино оркестрімен және Питер Маффаймен бірге сахнада болды. Бір жылдан кейін осы концерттен алынған жазбалар «25 Jahre Karat – Das Konzert» («Karat-тың 25 жылы – Концерт») атты тікелей альбом және DVD ретінде шықты. 2003 жылы шыққан «Licht und Schatten» («Жарық және көлеңке») альбомы Дрейлихтің жеке аяқталған соңғы жұмысы болды (ескеріңіз, онда 1983 жылғы демо нұсқасы «Someone Got Hurt» болды, бұл Дин Ридке сілтеме болуы мүмкін). 2004 жылы «The Puhdys» және «City» топтарымен бірлескен тур Дрейлихке бауыр етінің ісікке шалдыққаннан кейін соңғы сәтте тоқтатылды. Ол сол жылдың желтоқсанында 62 жасында қайтыс болды. Топ 30 жылдығын тыныш түрде 2 CD жинағымен тойлады, «30 Jahre Karat» («Karat-тың 30 жылы»). Бірінші CD топтың...

Karat developed out of the East Berlin jazz rock fusion group Panta Rhei, which lost much of its focus in 1973 when its lead singer Veronika Fischer left to pursue a solo career, and dissolved in 1975 when three further members left to form a new band named Karat. The initial Karat lineup consisted of: singer Hans Joachim "Neumi" Neumann, keyboardist and songwriter Ulrich "Ed" Swillms, bassist Henning Protzmann, drummer Konrad "Conny" Burkert, acoustic guitarist Herbert Dreilich, and electric guitarist Ulrich Pexa. The following year Burkert was replaced by Michael Schwandt, and Pexa by Bernd Römer. Neumann left in 1977 due to military service, after which Austrian born Dreilich became the band's vocalist. By 1978, Karat had released several singles, and these were compiled together with other original songs into a debut self titled album. Although most of this was fairly pedestrian German language rock, it contained the hit single "König der Welt" ("King of the World"), a song which stood out and established Karat's signature style of a melodic brand of progressive rock. Poet Kurt Demmler wrote the words to this song, which like much of Karat's later output were philosophical in character. Karat's second album, titled Über sieben Brücken (Across Seven Bridges) and released in 1979, brought the band a great deal of attention. It included the seven minute long, classically structured "Albatros" ("Albatross"), the lyrics to which (" der Albatros kennt keine Grenzen. "/" the albatross knows no borders.") had a double meaning that implied an indirect criticism of the GDR's austere travel restrictions and the Berlin Wall. The title track "Über sieben Brücken mußt Du geh'n" ("You Must Cross Seven Bridges") is still the band's best known song. Its deeply moving personal reflection introduced Karat to audiences outside of East Germany, especially when West German singer Peter Maffay recorded a cover version of it that became a massive hit for him in 1980. Karat's third album, titled Schwanenkönig (Swan King) and released in 1980, expanded the band's following in both East and West Germany, although it failed to produce any top hits. Its cerebral lyrics were penned by journalist Norbert Kaiser, who continued to author many of the band's lyrics over the following six years. In contrast, the 1982 album Der blaue Planet (The Blue Planet) sold more than 1.3 million copies, propelled by its uptempo, radio friendly title track referring to the looming dangers of nuclear and environmental cataclysm (a topic of some popular concern at the time). This song is still heard on German radio stations, partly for nostalgic reasons. Der blaue Planet became not only Karat's best selling record, but the best selling album of any East German recording artist ever, in or outside the country. With its follow up album Die sieben Wunder der Welt (The Seven Wonders of the World) in 1983, Karat drifted toward more emotionally stirring tunes like "Mich zwingt keiner auf die Knie" ("No one Forces Me to my Knee"). This period is considered by many to be the highest point of the band's success, as it appealed to audiences in both East and West Germany, other countries of Eastern and Western Europe, and even in the Soviet Union. In 1984, Karat and its lyricist Norbert Kaiser were honored with the National Prize of the GDR for Arts and Literature. That year Karat also appeared on the popular West German television show Wetten, dass ?, where it was the only music group ever to be invited from the GDR. In 1986, Karat received the Goldene Europa, West German television's oldest award. Bassist and founding member Henning Protzmann left the band, and was replaced by Christian Liebig for Fünfte Jahreszeit (Fifth Season), released in 1986. This record had a more commercially oriented sound, with songs like "Hab' den Mond mit der Hand berührt" ("Touched the Moon with my Hand") and "Glocke Zweitausend" ("The 2000 Bell"). The latter track included Silly singer Tamara Danz, with whom Swillms, Römer and Dreilich had also briefly performed in the short lived East German supergroup the Gitarreros. A turning point came in 1987, when another founding member, principal composer and first keyboardist Ulrich "Ed" Swillms, left Karat, citing health concerns. A second keyboardist, Thomas Kurzhals, had already been recruited in 1984, and he remained in the band. (Swillms would return 18 years later as a loosely associated member). The group's first album produced without Swillms, im nächsten Frieden ( in The Next Peace), was released in 1990 shortly after the fall of the Berlin Wall, and reflected a strong shift toward a radio friendly pop rock structure. Although this album included a duet between lead singer Herbert Dreilich and Peter Maffay on a new version of "Über sieben Brücken," it was almost completely ignored. Karat, along with other East German bands such as The Puhdys and City, seemed to be passé when their East German fans were suddenly able to buy western albums with ease. During 1990 many top western rock acts performed in East Germany for the first time, and free shows such as Roger Waters' The Wall extravaganza in Berlin, which did not include any East German performers, took their toll on the East German performers' audience base. Karat released a second self titled album in 1991, with the title intended to suggest a new beginning. Instead it sold poorly, and Karat would not record again for four years. The doldrums in popularity for East German recording artists began to give way around 1993 1994. Karat's albums, having been re released as compact discs by DSB (the privatized successor to East German state owned record label AMIGA), began to sell fairly well again. Karat celebrated its 20th anniversary with a sold out concert at a horse racing track in the Karlshorst district of Berlin, with appearances by well wishers including the bands City and The Puhdys, and singer Ute Freudenberg. Coinciding with this concert was the release of an album that returned to Karat's more distinctive style of progressive rock, Die geschenkte Stunde (The Given Hour). This was the first album to include new keyboardist Martin Becker, and it sold fairly well to the band's core fan base of eastern Germans. Thereafter Karat was widely considered one of the former GDR's top remaining acts, yet it eschewed the Ostalgie movement and emphasized its new material in concerts. The 1997 album Balance received similar success, including its relative comeback hit "Der Ozean" ("The Ocean"). An abrupt shock came in October 1997, when lead singer Herbert Dreilich suffered a stroke on stage in Magdeburg. He survived the event, but returned to performance only after a full year of recuperation and songwriting. Afterward, Karat's pace slowed considerably. In 2000, the band released the compilation Ich liebe jede Stunde (I Love Every Hour), consisting of a few remakes, a few new songs, and some of its most popular older material remastered. The band's 25th anniversary was celebrated in front of a crowd of 20,000 people in Berlin, with former first keyboardist Ulrich "Ed" Swillms making a guest re appearance, and sharing the stage with the German Film Orchestra Babelsberg and Peter Maffay. A year later recordings from this concert were released as a live album and DVD, titled 25 Jahre Karat Das Konzert (25 Years of Karat The Concert). The 2003 album Licht und Schatten (Light and Shadow) was to be Dreilich's last personally completed effort (notably, it contained one of only two Karat songs ever recorded in English, "Someone Got Hurt," a demo from 1983 that may have been a reference to Dean Reed). In 2004, a tour with The Puhdys and City was cancelled at the last minute when Dreilich was diagnosed with liver cancer. He died that December, at the age of 62. The band quietly celebrated its 30th anniversary with the release of a 2 CD set, 30 Jahre Karat (30 Years of Karat). The first CD was a collection of further remasterings of several of its better known songs, and included a guest performance by well respected Austrian group The Schürzenjäger. The second CD contained songs Herbert Dreilich wrote and was working on in the last years of his life, performed by himself where recordings existed and by others where they did not, finished for release. It ended off with the heartbreaking "Manchmal denk' ich" ("Sometimes I Think"), sung by the band's long standing friend and contributor Thomas Natschinski. At Herbert Dreilich's suggestion, the band replaced him with his 35 year old son Claudius Dreilich, who had previously been manager of an IKEA furniture store in Austria. The younger Dreilich bore an uncanny resemblance to his father, both in appearance and in vocal style. He was well received by the other members of the band, whom he had already known for many years, as well as its fans. Former first keyboardist Ulrich "Ed" Swillms also rejoined the group, although appearing only occasionally in live performance. However, due to a legal dispute with the elder Dreilich's widow, who claimed ownership of the name "Karat" because her husband had registered it as a trademark in 1998, the band stopped using it, and in January, 2006 adopted the name K !. After a protracted legal process, in June 2007 the Berlin courts ruled that the name Karat should belong to the members of the band. The name K ! was retired, and the band returned to calling itself Karat. During the summer and fall of 2007, Karat took part in a large multi band tour, called Ost Rock in Klassik ("East Rock in Classical"), where famous East German rock acts played their biggest hits in a classical style together with the German Film Orchestra Babelsberg, conducted by Bernd Wefelmeyer. A series of smaller concerts followed. In April, 2010 the band celebrated its 35th anniversary with two concerts in the Alte Oper Erfurt. A Special Jubilee Edition Box Set was released, containing all previously released albums newly remastered, and an extra CD of rarities. In the same year Karat also released a new album named Weitergeh'n ("Movin' On"), a book about the band and its history, and during that autumn and winter gave a special Anniversary Tour. Since then the band Karat has continued to hold live performances and to record, occasionally releasing new singles. Keyboardist and songwriter Ed Swillms died on 27 June 2023, at the age of 76.