Рио Райзер: Немец музыкантының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс музыканты (1950–1996)

Ральф Кристиан Мобиус (9 қаңтар 1950 – 20 тамыз 1996), кәсіби аты Рио Райзер, неміс музыканты және 1970 жылдан 1985 жылға дейін «Тоне Штейн Шербен» рок тобының жетекші әншісі және басты лирика авторы болды. Топ тарағаннан кейін ол жеке әртіс ретінде жұмыс істеді. Оның ең танымал әндері: «Macht kaputt, was euch kaputt macht», «Keine Macht für Niemand» және «Тоне Штейн Шербен» тобымен бірге орындалған «Rauch Haus Song». Жеке әнші ретінде оның ең танымал әндері: «König von Deutschland», «Alles Lüge» және «Junimond». Райзер 1970-ші жылдардың басында баспанасыз қалғандарды қолдады, кейіннен «Жасылдар» саяси партиясын қолдады. Германияның бірігуінен кейін ол Демократиялық социализм партиясына қосылды.

Жас кездері

Оның әкесі Siemens компаниясының инженері болды, ал отбасы әкесінің жұмысымен байланысты бірнеше рет көшіп-қонып, Батыс Берлин, Жоғарғы Бавария, Нюрнберг, Маннхайм және Фелльбах қалаларында тұрды. Райзер ешқайсысының бірінде өзін үйлікті сезінбеді. 1998 жылы Arte телеарнасында өткен сұхбатта, оның қайтысынан екі жыл өткен соң, көптеген достары ол өзін үйлікті сезінетін орын жасау үшін музыка ойнай бастағанын айтты. Райзерді достары ерекше ойлы адам ретінде білді. Мысалы, ол анасы Эрика Мёбиусты мектепке баруын тоқтатып, фотостудияда оқуға түсуге көндірді, кейін консерваторияға түсіп, 17 жасында екі ағасының ізімен Батыс Берлинге кетіп, әлемдегі алғашқы "Рок-операны" сахнаға қойды. Анасы оның музыкалық және көркемдік талпыныстарын қолдады, себебі ол оның өзін-өзі үйрететінін ерте түсінді; ол ешқашан біреуден үйренбеді. Осылайша ол виолончель, гитара, фортепиано және басқа да аспаптарда ойнауды үйренді, өлеңдер мен поэзия жазды, ал кейін фильмдер мен телешоуларда немесе театрларда актерлік жұмыс істеді. Оған Рио деген лақап есімді жасөспірім шағында эксцентрикалық суретші және отбасының досы берді, ол оны "галактикалық жастарға арналған" "Рио де Галаксис" деп атады. Ол лақап есімін сақтап, кейіннен "Джонни Уэст" фильмінде басты рөлді ойнағанда қажет болғандықтан, Ралф Мёбиус есімін Рио Райзерге ауыстыруды шешті. Reiser есімін ол ағасы Герттен алған, ол бұрын оны кейде суретші есімі ретінде қолданған. Атау 1785-86 жылдардағы Карл Филипп Морицтің автобиографиялық романы "Антон Райзер" романының басты кейіпкеріне сілтеме жасайды. Жастық шағында Рио Райзер 13 жасында "The Beatles" тобын танып, бірден оның үлкен жанкүйеріне айналды. Бұл топ оның болашақ өмірі мен салтын бейнеледі, сонымен қатар гитарада ойнауды үйренуге, өзінің әндерін жазуға және алғашқы тобын құруға шабыттандырды. Кейін ол "The Rolling Stones" тобының күшті, тікелей дыбысын ұната бастады. Джон Леннон мен Пол Маккартниге сілтеме жасай отырып, олар жазған әндері үшін "Леннон/Маккартни" деп аталатын, Рио және оның тобының әріптесі және жақын досы Р. П. С. Ланру (нағыз аты Ралф Питер Штейтц) Ton Steine Scherben әндерінің көпшілігін жазғандықтан, олар жиі "Мёбиус/Штейтц" деп аталатын. Алпысыншы жылдардың басында басталған әлеуметтік өзгерістердің саундтрегіне айналған заманауи рок-топтардан басқа, Рио Райзерге оркестрлік фильмдердің саундтректері, неміс "халық әндері" және дәстүрлі музыка, сондай-ақ Марлен Дитрих сияқты неміс әншілері де әсер етті. Авангард режиссері Роза фон Праунхайм Райзерге жиі көркемдік кеңес берді. Райзер сол кездегі неміс рок-жұлдыздары арасында ашық гей болғанымен ерекшеленді. Ол 1970 жылы ашық гей екенін мойындады және жеке өмірінде ашық гей ретінде өмір сүрді. Карьерасының басында Райзер кейде өзін саяси топтар мен әртүрлі қозғалыстар арасында сырттан қараушы сезінді, олар жетпісінші жылдардың басында гомосексуализмді жақсы қабылдамады. Кейін ол Берлинде жаңадан құрылған гей қозғалысына қатысқан, оның ішінде Ton Steine Scherben тобының музыкасымен жазылған екі LP дискісін шығарған "Brühwarm" гей өнер тобымен жұмыс істеген кезде сенімділікке ие болды. Райзер 1980 жылға дейін ашық түрде мойындамады. 1986 жылы ол сұхбаттар мен ток-шоуларда гей екенін талқылай бастады. Есейген кезде Рио өзінің музыкалық талантын ашты, бұл оған өзін-өзі білдіруге мүмкіндік берді, осылайша басқа адамдармен қарым-қатынаста сезінетін белгілі бір ішкі қорқыныштан немесе ұялшақтықтан арылуға көмектесті. Музыкалық орындау арқылы басқаларға, тіпті концерттік залдың беймәлім көпшілігіне қол жеткізу қабілеті кейіннен оның тыңдаушыларына әсер ету немесе тіпті концерт кезеңінде олардың әрқайсысымен "қарым-қатынас құру" үшін оның ерекше талантының өзегі ретінде аталатын.

His father was an engineer for Siemens, and the family moved several times because of his father's work; they lived in West Berlin, Upper Bavaria, Nuremberg, Mannheim, and Fellbach. Reiser was never really able to feel at home in any of these places. Many of his friends said, when they were asked in an interview broadcast on the TV channel Arte in 1998, two years after his death, that he started playing music to create a place where he felt at home. Reiser was known by his friends as someone who had a special mind of his own. For example, he managed to persuade his mother Erika Möbius that he was allowed to stop attending school and start an apprenticeship in a studio for photography, which he then quit in order to join a music conservatory and later to follow his two older brothers to West Berlin at the early age of 17 in order to put the world's first "Rock Opera" onto stage. His mother supported his musical and artistic ambitions since she had soon realized that he was an autodidact; he never learned things when he was taught by someone else. Thus he taught himself how to play cello, guitar, piano and other instruments, wrote lyrics and poetry and later also assumed jobs as actor in some movies and TV shows or at the theatre. He was given his nickname Rio as teenager by an eccentric artist and friend of the family who invented the name "Rio de Galaxis" for him in an "intergalactic youth ordination". He kept the nickname and later decided to change his name from Ralph Möbius to Rio Reiser when he played a leading role in the movie lt=Johnny West and needed a catchy artist name. He took the idea for the name Reiser from his older brother Gert who had occasionally used it as artist name before. The name makes reference to the main character of the 1785 86 autobiographical novel Anton Reiser [de] by Karl Philipp Moritz. During his teenage years, Rio Reiser first discovered—and immediately became a big fan of—The Beatles at age 13 who represented the sound—and way of life—of the future for him and also inspired him to learn to play guitar, to compose his own songs and to form his first band. Later he preferred the rough, direct sound of The Rolling Stones. In reference to John Lennon and Paul McCartney, who were usually credited as "Lennon/McCartney" with respect of the songs they wrote, Rio and his band colleague and best friend R. P. S. Lanrue (real name Ralph Peter Steitz) as composers of most of the Ton Steine Scherben songs were often credited as "Möbius/Steitz". Besides contemporary rock bands which became the soundtrack of the social changes beginning in the Sixties, Rio Reiser was also influenced by other music styles including orchestral film soundtracks, German "folk songs" and traditional music and German singers such as Marlene Dietrich. The avant garde director Rosa von Praunheim repeatedly gave Reiser artistic suggestions. Reiser was unique among German rock stars of his time in being openly gay. He came out in 1970 and lived openly as gay in his private life. At the beginning of his career, Reiser sometimes felt like a misfit among the political groups and various movements which, in the early Seventies, did not strongly approve of homosexuality. He later gained confidence while working with artists who were engaged in the newly forming gay movement of Berlin, including the gay performance group "Brühwarm" which recorded two LPs with music composed by Ton Steine Scherben. Reiser did not come out publicly until the 1980s. In 1986 he began to discuss being gay in interviews and talk shows. As an adult, Rio soon discovered his musical talents, which opened a way for him to express himself, thus enabling him to overcome restraints he otherwise felt due to a certain, intrinsic insecurity or shyness towards other people. The ability to reach out to others—even to the unknown masses in a concert audience—through his musical performance was later often referred to as being the core of his special talent to touch his listeners, or even to "build a relationship" with each of them for the period of a concert.

Музыкалық мансап

Мектепте оқып жүрген кезінде Райзер өзінің алғашқы рок-тобы The Beat Kings әншісі болды. Топты R. P. S. Lanrue (нағыз аты Ralph Peter Steitz) құрған болатын, ол Райзердің әншілік таланты туралы естіп, оған бірнеше ән орындап, үлгі көрсету үшін топқа қосылуды ұсынған. (кейін Ланру бір интервьюде айтқандай, Rolling Stones тобының "Play with fire" әні шешімді қабылдауға түрткі болды). Ланру, Райзермен бір жаста болған, көп ұзамай оның ең жақын досы мен музыкалық серігіне айналды; ол Райзерді музыкант ретінде қолдады және оның өліміне дейін көп уақытын бірге өткізді. Мектепті бітіргеннен кейін Райзер сол кездегі туған қаласын және The Beat Kings тобын тастап, екі үлкен інісінің шақыруымен Берлинге кетіп, олардың бірлескен жобасы – алғашқы Beat Opera-ға музыка жазуға кірісті, ол, Рио айтуынша, "толық сәтсіздікке ұшырады". Дегенмен Райзер Берлинде қалды, кейін Ланру оған қосылды. "Hoffmans Comic Theater" (Райзер, оның інілері және достарынан құралған) театр тобымен ауылды аралап концерт бергеннен кейін, Райзер Берлинде театрлық жобаларын жалғастырды, онда ол оқушылар мен шәкірттердің күнделікті өмірінен көріністер қоятын импровизациялық театр тобына қосылды. Осылайша ол Батыс Берлиндегі жастар арасындағы әлеуметтік мәселелерді, сондай-ақ оның шиеленісі мен жақын арадағы әлеуметтік өзгерістерді бейнеледі. Театр жастардың арасында үлкен сұранысқа ие болды және 1969 жылға дейін Германия бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Студенттік және жастар қозғалысына қатысу – ғана емес музыкант және актер ретінде, сонымен қатар театр қойылымдарынан кейін өтетін саяси пікірталастарда да – Рио Райзердің саяси санасының қалыптасуына және жеке өмірінде де, музыкант ретінде де түрлі азаттық қозғалыстарға, әсіресе 1960-1970 жылдардың солшыл саяси қозғалысына (ол студенттердің интеллектуалдық көзқарасынан гөрі жұмысшылар мен "қарапайым халықтың" мүдделерін қолдауға баса назар аударуды ұнататын), Гей азаттық қозғалысы және кейіннен неміс экологиялық қозғалысына өмір бойы адал болуына ықпал етті. Оның музыкалық шығармалары осы саяси ықпалдар мен нанымдарын көрсетеді, сондықтан оны саяси ұстанымдарынан бөліп қарастыру қиын.

While he still went to school, Reiser became singer in his first rock band The Beat Kings. The band had been founded by R. P. S. Lanrue (real name Ralph Peter Steitz), a boy living in the neighbourhood, who had heard of Reiser's singing talents and had asked him to join the band after letting Reiser perform a few songs to give a sample (as R. P. S. Lanrue later claimed in an interview, the Rolling Stones song "Play with fire" tipped the balance). Lanrue, who was of the same age as Reiser, soon became Reiser's closest friend and musical counterpart; he went on to support Reiser as a musician and lived with him most of the time until his death. After leaving school, Reiser left his then hometown, as well as The Beat Kings, to follow his two older brothers' call to Berlin in order to compose the music for their common project, the first Beat Opera, which turned out to be, in the words of Rio, an "absolute flop". Nevertheless, Reiser stayed in Berlin, where he was later joined by Lanrue. After occasionally having toured the countryside with the theatre group "Hoffmans Comic Theater" (consisting in Reiser, his brothers and a group of friends), Reiser went on to continue theatrical projects in Berlin where he joined an improvisation theatre group which played scenes from the everyday life of pupils and trainees, thus adopting and reflecting the social problems among young people in West Berlin in the Sixties, as well as its tense and sense of imminent social change. The theatre was very successful with young people and toured through Germany until 1969. The involvement in the context of the student and youth movement—not only as musician and actor, but often in the political debates which were to follow the theatre performance as well, played an important role for Rio Reiser's development of political awareness and for his lifelong commitment—both privately and as musician—to liberation movements of various kinds, including, in particular, the left wing political movement characteristic for the Sixties and Seventies (while he liked to put an emphasis on supporting the workers' and "simple people's" interests rather than the students' intellectual approach), the Gay liberation movement and later, the German ecological movement. His musical work to a large extent reflects these political influences and convictions and thus can hardly be detached from his political positions.

Тон Штейн Шербен

1970 жылы Райзер Ton Steine Scherben тобымен өзінің алғашқы синглын жазды. Топтың атауы мүшелері, достары мен жақтастары арасында ұзақ демократиялық процедура арқылы таңдалды. Бастапқы идея "VEB Ton Steine Scherben" атауын қолдану болған, бірақ "VEB" кейіннен алынып тасталды. Топтың атауын "балшық тас сынықтары" немесе "дыбыс тас сынықтары" деп аударуға болады, бұл түрлі түсіндіру мүмкіндіктерін ұсынады (кейде саяси бағдарлама ретінде қарастырылады) және Райзердің сүйікті тобы The Rolling Stones-қа сілтеме жасайды. Сол жылы топ алғашқы ресми концертін өткізіп, толық альбомын жазды. Көп ұзамай, топ squatter ортасында, солшыл студенттер мен жұмысшылар қозғалысында танымал болды және Германия бойынша демонстрациялар, кештер мен митингілерге шақырылды, олар көрермендерді оқиғаны іс-қимылға айналдыруға шабыттандырды. Сондықтан, концерт аяқталғаннан кейін көптеген ғимараттар басып алынды, ал топ көбінесе коммуналада отырып, үй иелерімен саяси мәселелерді талқылады. Кейін Райзер өзінің автобиографиясында кейде жақсы адаммен бірге кетіп қалуды армандағанын айтты. 15 жылдық гастрольдер, тағы төрт альбом, түрлі киножобалары мен басқа музыканттармен ынтымақтастық, оның ішінде екі балалар альбомын жазу одан кейін жүрді. Райзер көп бөлігінде топпен және үлкен дос-жақтастар тобымен бірге өмір сүрді, бастапқыда Берлиндегі коммуналада тұрды. 1975 жылы, түрлі саяси топтардың көптеген талаптары мен күтулерінен шаршағаннан кейін, топ Солтүстік Германиядағы Фресагагендегі фермаға қоныстанды, ол Райзер үшін кейін Берлинге оралғаннан кейін де қауіпті мекен және шабыт көзі болды. Топтың ең маңызды және амбициялық альбомдарының бірі – "Қара альбом" осы жерде жазылды. Ton Steine Scherben музыкалық жағынан үлкен жетістікке жетті және Германиядағы неміс тілінде рок-әндер жазып, орындаған алғашқы топтардың бірі болғандықтан, көптеген сәтті неміс рок және поп-топтарына жол ашты. Басты музыка бизнесінің талаптарына бейімделуден бас тартуы, сондай-ақ қаржылық басқарудағы кемшіліктер, ірі радио және телеарналардың көзіндегі "заңнан тыс" бейнесі және топтың өмір сүру үшін музыкадан табыс табуы керектігін және кез келген коммерциялық амбицияларды жек көретін жанкүйерлер қауымдастығы оларға музыкалық жетістіктерін және танымалдылығын қаржылық тұрақтылыққа айналдыруға мүмкіндік бермеді.

In 1970, Reiser recorded his first single with the band Ton Steine Scherben. The band name was chosen in a lengthy democratic decision procedure among the members, friends and supporters of the band. The original name idea was actually "VEB Ton Steine Scherben", but the "VEB" was soon dropped. The band name can be translated both as "clay stones shards" and as "sound stones shards", thus offering different approaches to interpretation (sometimes also understood as a political program) and, last not least, making reference to Reiser's favorites The Rolling Stones. In that same year the group performed their first public concert and recorded their first full length record. The band soon became very popular with the squatter scene, left wing student and workers' movement and was invited to numerous political events to provide the soundtrack to demonstrations, parties and rallies across Germany which often inspired the audience to translate the message into action afterwards. Thus, many buildings were seized after the end of a concert, and the band often ended up sitting in some commune discussing the political agenda with their hosts. Reiser later revealed in his autobiography that he sometimes would have preferred to just get away with some nice person. 15 years of touring, four more LPs and various film projects and collaborations with other musicians followed, including the recording of two children's records. Reiser lived together with the band and a large group of friends and supporters most of that time, first sharing a commune in Berlin. In 1975—after the band was tiring of the numerous demands and expectations by all kinds of political groups—the group settled down on a farm in Fresenhagen, in North Germany which continued to be Reiser's refuge and place of inspiration even after moving back to Berlin a couple of years later. One of the band's most important and ambitious albums, the "Black Album", was recorded there. Ton Steine Scherben were musically very successful and, being one of the first rock bands in Germany which actually wrote and performed German rock songs, opened the door for countless successful German rock and pop bands to follow. Due to their refusal to adapt to the demands of the mainstream music business, as well as to financial mismanagement, a certain "outlawish" image in the eyes of the large radio and TV stations and a fan community which often forgot that the band had to make a living out of the music and would have despised any commercial ambitions, they were not able to translate their musical success and widespread popularity into financial stability.

Жеке мансап

1985 жылы Райзер мен тобы ақыры тарасты, ішінара алға жылжу уақыты келді деген сезімге байланысты, бірақ көбінесе нашар қаржылық жағдайға байланысты. Райзердің топ алдында үлкен қарызы болды, бірақ оның ерте жеке мансабы сәтті болғандықтан, ол көп ұзамай қарыздан құтылды. Оның алғашқы жеке альбомы "Rio I" деп аталды және оған "König von Deutschland" ("Германия патшасы") атты танымал ән енді. Альбомды танымал неміс продюсері Аннет Хампе өндірді, ол бұрын Райзердің "Dr. Sommer" атты тұңғыш жеке синглын шығарған болатын, ол ақшаға мұқтаж болған кезде одан қолдау сұраған еді. "König von Deutschland" әні Райзердің ең танымал хиттерінің біріне айналды, көптеген әртістер оны орындады және Германиядағы көптеген адамдар оны әлі де біледі. Алғашқы альбомдағы басқа хит-синглдер "Für immer und dich" және "Junimond" махаббат туралы әндері болды. Райзер алғашқы альбомының коммерциялық сәттілігін қайталай алмады, бірақ өліміне дейін тағы бес студиялық альбом шығарды, олардың көпшілігі сыншылардың мақтауына ие болды. "Ton Steine Scherben" тобындағы көптеген жанкүйерлері оның негізгі, капиталистік музыка бизнесіне сатылып кеткенін ойлады және оны коммерциялық сәтті музыкант болғаны үшін кінәлады. Алайда, әннің сөздерін мұқият тыңдағанда, Райзер музыкаға, саясатқа, өмірге және махаббатқа деген жеке көзқарасынан ешқашан бас тартпағанын байқауға болады, бірақ енді бұл хабар жұмсақ түрде жеткізілді. Райзер кейде өзінің жеке музыкасына қарсылық білдіру, тіпті кейбір ескі жанкүйерлерінің жек көруі оған үлкен проблема болды деп мойындады. Коммерциялық сұранысқа бейімделуге тырысып, ескі достарының, жанкүйерлерінің және өзі қолдаған саяси қозғалыстардың үміттерін қанағаттандыру Райзер үшін қиын күрес болды, бұл оны кейде үмітсіздікке және депрессияға ұшыратты. Сонымен қатар, ол басқа музыканттармен және достарымен бірлесіп жұмыс істеген, көптеген концерттік турларға қатысқан, олар оны жиі физикалық шаршауға жеткізді. Оның мансабындағы ең жарқын сәттердің бірі - 1988 жылы Шығыс Берлинде өткен екі концерт. Онда ол революция алдындағы жастармен толған концерттік залға тап болды, ол бір жылдан кейін Германия Демократиялық Республикасының саяси жүйесінің құлдырауына және Берлин қабырғасының ашылуына әкелді. Концерттердің жазбалары шығыс неміс тыңдаушылары оның жеке әндерінің сөздерін білгенін, әсіресе "Ton Steine Scherben" әндерін жатқа айтқанын көрсетеді, тіпті альбомдарды табу қиын болса да. Райзер әндерінің көпшілігін өзі жазды және орындады, бірақ оны ұзақ жылдар бойы серігі болған Р. П. С. Ланру жиі сүйемелдеді, ол бас гитарист ретінде оған қолдау көрсетті және көптеген музыкалық идеяларды ұсынды, ал оның әндерінің сөздерін ұзақ жылдар бойы серіктесі Миша Шёнеберг жазды немесе бірге жазды. Райзердің алтыншы және соңғы жеке альбомы, 1995 жылы жазылған "Himmel und Hölle" ("Жер мен тозақ") деп аталды. Альбом ол өзінің ірі музыка компаниясына келісімшарт бойынша тапсыруға міндетті болған соңғы альбом болды, ал музыкалық стильі де, әндері де Райзердің тек жеке ғана емес, сонымен қатар көркемдік тұрғыдан да ірі бизнестен тәуелсіздікке оралуға жақын екенін көрсетеді, бұл бұрынғы студиялық альбомдардан гөрі көбірек шынайы болып көрінеді. Соңғы альбомның шығарылымынан кейін, компаниясы оны жақсы насихаттамағанмен, сыншылар мақтаған Райзер жаңа әндерді дайындады, оларды тағы да тәуелсіз шығаруға ниеттенген, бірақ оның кенеттен және күтпеген өлімі осы жобаны тоқтатты. Кейбір сыншылар Рио Райзер неміс халық әншісінің жаңа бейнесін жасады дейді, оны тіпті "Шлагер" әртісі және "Volksmusik" музыканты деп атады (кейде "халық музыкасы" деп аударылады, бірақ әдеби мағынада ол халықтың музыкасын білдіреді). Басқалары үшін Райзер тек рок-топтың әншісі болған. Алайда, Райзер кейде өзін "Volksmusik" музыканты деп атауға келіскен, өйткені ол бұл тек халық үшін ән шырқағанын білдіреді деп ойлаған.

In 1985, Reiser and the band finally split, partly due to a feeling that it was time to move on, but to a large extent because of a disastrous financial situation. Reiser had a large debt with the group, but his early solo career went so well that he was free from debt in a short time. His first solo record album was called "Rio I" and included the popular song König von Deutschland ("King of Germany"). The album was produced by Annette Humpe, a renowned German music producer who had already produced Reiser's very first solo single, "Dr. Sommer", some time ago when he was in need of cash and had asked her for support. The song "König von Deutschland" became one of the few real hits of Reiser, has been covered and cited by many artists ever since and is still known among most people in Germany. Other hit singles of the first album included the love song "Für immer und dich" and the melancholic "Junimond". Reiser could not repeat the commercial success of the first album, nevertheless he released five further studio albums until his death, most of them highly praised by the critics. Many of his fans from the Ton Steine Scherben days thought that he was selling out to mainstream, capitalist music business, and blamed him for becoming—at least for a period of time—a commercially successful musician. However, when listening closely to the lyrics, it can be noted that Reiser never abandoned his personal approach to music, politics, life and love, although the message was delivered in a more subtle way now. Reiser sometimes admitted that the objections to his solo music, even hatred by some old time fans was a serious problem for him. Wandering on the edge of commercial adaptability, while trying to conform with the expectations of old friends, fans and political movements which he supported meant a difficult struggle for Reiser which sometimes drove him to despair and depression. At the same time, he continued to be a very creative, productive musician and songwriter who collaborated with other musicians and friends and underwent strenuous concert tours which often brought him close to physical exhaustion. One of the highlights of his career were two concerts performed in East Berlin in 1988 where he faced a sold out concert hall filled with young people on the verge of the revolution which one year later led to the collapse of the political system of the German Democratic Republic and the opening of the Berlin wall. Recordings of the concerts prove that the east German audience knew the lyrics of his solo songs, and in particular all of the "Ton Steine Scherben" songs which they performed by heart, even though the albums were hard to come by in East Germany. Reiser wrote and performed most of his songs entirely by himself, although he was often accompanied by his longtime friend R. P. S. Lanrue who continued to support him as lead guitar player and also delivered many musical ideas, while a few of his song lyrics were also written by or together with his long term partner Misha Schoeneberg. Reiser's sixth and last solo album, which was recorded in 1995, was called Himmel und Hölle (Heaven and Hell). The album was the last one which he was contractually obliged to deliver to his major music company, and both the musical approach as well as the lyrics imply that Reiser was about to return to a state of inner independence from the major business not only personally, but also in artistic terms, including a sound and concept which is often seen as more authentic than the previous studio albums. After the release of the last album, which was not strongly marketed by his company, even though praised by the critics, Reiser was preparing new songs which he would have produced independently again, the completion of which was interrupted by his sudden and unexpected death. Some critics say that Rio Reiser created a new image of a German folk singer; he was even called a "Schlager" artist and a "Volksmusik" musician (sometimes translated as "folk music", but in a literary sense it means music of the people). To other critics, Reiser was simply a singer in a rock band. However, Reiser sometimes approved of being referred to a Volksmusik musician, because he thought that this would simply mean he sang music for the people.

Өлім

Рейзер 1996 жылғы 20 тамызда Фрешенхагендегі үйінде ішкі қан кету салдарынан қан айналымы тоқтауынан көз жұмды. Ол өз жеріне, алма ағашының астына жерленді. Рейзердің мұрагерлері Фрешенхаген мүлкін сатқандықтан, оның қабірі 2011 жылғы наурыз айында Берлинге көшірілді.

Дискография

Рио Райзер жеке орындаушы ретінде алты студиялық альбом жазды, олар Columbia (CBS) лейблы арқылы шығарылды.

Хорлық шығармалар

2012: Рейнхард Фелинг: CD 'Риос саяхаты' – 'Кез келген жердің патшасы' – https://reinhardfehling.de/index.php/riosreise live. 'Sternchen': Нотасы бар хор нұсқасы https://www.youtube.com/watch?v=A9EU8GNsWis