Кіріспе

Қабықты ұрпақтардың жоғары тобы

Ризоцефалалар – паразиттік кастраторлар болып табылатын қабықты ұрпақтардың туынды тобы. Олардың иелері көбінесе онбунақты шаябақтар, бірақ Peracarida, мантис шаябақтары және торакалық қабықты ұрпақтар да кіреді. Олардың таралған жерлері терең мұхиттан тұщы суға дейін жетеді. Олар Thoracica және Acrothoracica топтарымен бірге Cirripedia кіші класын құрайды.

Сипаттамасы мен өмірлік циклі

Ересектерде олардың қосалқы мүшелері, сегментациясы және жыныстық бездер, бірнеше бұлшық еттер мен жүйке жүйесінің қалдықтарынан басқа барлық ішкі мүшелері болмайды. Әйелдердің де бет жағы бар, ол ешқашан түспейді. Бұл жануарлар өздерінің ұрық тұқымдас жануарлары екенін көрсетеді. Ризоцефаланың денесінің бірден-бір ерекшеленетін бөлігі - сыртқы, ересек әйелдердің репродуктивті бөлігі. Ересекті әйелдерден шығарылған науплийлер бірнеше күн бойы тамақсыз суда жүзіп жүреді (ларманың аузы мен ішегі жоқ) және бірнеше рет ауысқаннан кейін кипридтер личинкаларына (кипридтерге) айналады. Науплийлер сияқты ципридтер лецитотрофтық (тамақ жемейді). Кентрогонидалар түріндегі әйел циприс қоныс тепкенде, кентрогон деп аталатын мамандандырылған жасөспірім түріне айналады. Оның көзге көрінетін сегментациясы жоқ және қоныс тепкенге арналған антеннулалардан басқа қосымшалары жоқ. Оның жалғыз мақсаты - қоныс тепкенге арналған антеннулалар арқылы жасуша массасын инъекциялау. Кентрогондық кезең барлық акентрогонидаларда жоғалған сияқты, онда киприс вермигонды антеннулаларының бірі арқылы енгізеді. Вермигон тамыр тәрізді жіптер арқылы хосттың тіндері арқылы өсіп, ас қорыту жүйесіне, әсіресе гепатопанкреасқа бағытталған және гемолимфадан қоректік заттарды сіңіреді. Бұл жіптер желісі интерна деп аталады. Кейін әйелдің сыртқы жағына ұқсас торсық пайда болады, ол мантиядан, мантия қуысынан, жұмыртқалықтан және жасушалық сауыттар деп аталатын жолдардан тұрады, олар қожайынның құрсағынан шығады. Kentrogonida түрінде сыртқы қабықтың бастапқыда ешбір ашылуы жоқ. Бірақ ол көп ұзамай мантияның келуі деп аталатын ойық бар екінші сатыға ауысады және ол екі қабылдаушы жолдарға әкеледі - бір кездері гермафродит паразиттердегі ұрықтар деп есептелетін, олар шын мәнінде екі бөлек жынысты екенін түсінгенге дейін - және еркек ципридтерді тарту үшін феромондарды шығара бастайды. Ұрғашы кипристің денесі ішінен шығатын жеріне кіре алатын, антенналық саңылау арқылы трихоген деп аталатын бірегей және өте қысқа өмір сүретін еркек сатысы шығады. Ол әйелдер кентрогонның гомологы, бірақ үш-төрт клеткалық түрден тұратын, сегменттелмеген кутикуламен жабылған, амебоидты клеткалар массасына дейін қысқартылады: дорсолатеральді, вентральді эпидермис, инклюзиялық клеткалар және постганглион. Сыртқы жақта екі еркек үшін орын бар, әрқайсысы ыдысқа арналған, бұл ұрпақтың гетерозигоздығын арттырады. Құрылыс орнына жеткенде трихоген өз қабықшасын бөліп тастайды. Акентрогонидалар отрядында, олар парафилетикалық Кентрогонидалар тобының ішінде орналасқан монофилетикалық топты құрайды, аталық трихогонға айналмайды, ал циприс өзінің жасушалық массасын антеннула арқылы және тікелей жетілмеген экстераның денесіне енгізеді. Ұрпақтары да nauplius личинкаларының орнына толық дамыған ципридтерге тікелей ұрықтанады (акентрогонидтер сияқты ципридтерге ұрықтанатын кентрогонид ризоцефаландардың бірнеше түрлерін қоспағанда, кентрогонидтер nauplius сатысын сақтады). Clistosaccus paguri секілді түрлерде аталық клеткалар кластерін салады, ол мантияның дәнекер тіндері арқылы ыдысқа көшіп кетеді. Бірақ Силон гиполиттерінде рецептор жоқ, оның орнына аталық жасушалар жұмыртқалық безге кіріп тұрады. Әр ыдысқа тек бір еркек орналаса алады, бұл Kentrogonida ережесі, ал Akentrogonida-да имплантацияланған еркектердің саны бірден оннан астамға дейін болуы мүмкін. Аталық кипристің ұяшықтарына енген ұяшықтар топтамасы әйелдің ішіне жеткенде, түйіспелі байланыстағы жыныс клеткаларын құрайтын жыныс клеткаларына айналады. Бұл еркек ризоцефаландар тұқым түзуші клеткалардан басқа ештеңе емес, олар жануарлар әлеміндегі еркектің ең қарапайым түрін білдіреді. Ересекті аналық экстеральді жасушалар жұмыртқаларды мантия қуысына шығарады, онда жұмыртқалар гиперпаразиттік аталықтардың жыныс мүшелерімен ұрықтанады. Кентрогонидалардағы личинкалардың жыныстық диморфизміне байланысты әйелдер екі түрлі жұмыртқа мөлшерін шығарады; кішкентай әйел жұмыртқалары және үлкен еркек жұмыртқалары. Акентрогониданың жынысын анықтау қоршаған ортаға байланысты. Peltogasterella gracilis-те сыртқы жасушалар бірнеше рет личинкалар шығарады, содан кейін ол қожайыннан түсіп, еркек жыныстыларды өзімен бірге алып кетеді. Алғашқы сыртқы қабықтың жоғалуынан кейін, қожайын көбеюі және ішкі қабықтың әрқайсысы жаңа перзент сыртқы қабыққа айналатын түйіндер өседі. Әйелдерде әдетте екі циприс жасушасы бар. Бірнеше сыртқы қабықтары бар және ескілерін жаңалары ауыстыратын әрбір Peltogasterella әйел өмір бойында көптеген еркектерден сперма ала алады. Сыртқы қабық қожайынның жұмыртқа қабын орналастыратын жері, ал қожайынның мінез-құлқы химиялық түрде өзгереді: ол қастырылады және қартайған сыртқы қабық(тар) түскенше көбеюге келмейді. Қожайын сыртқы қабықты өзінің жұмыртқа қабы сияқты қабылдайды.

Жіктеу

Чан және тағы басқалардың (2021) шақырғыштардың жаңартылған жіктелуінен кейін, Akentrogonida және Kentrogonida кіші топтары қолданыстан шығарылды, нәтижесінде Rhizocephala инфраклассының 13 отбасы қалды.