Кіріспе

Сакулина - рактердің паразиттік кастраторы болып табылатын балықшалар туысы. Олар ризоцефала тобына жатады. Ересек Сакулиналар кемелер мен пирстерді жабатын балықшаларға ешқандай ұқсамайды; олардың дернәсілдері балықшалар класының Cirripedia-ға жататын басқа өкілдеріне ұқсас болғандықтан балықшалар ретінде танылады. Бұл шағылысушының рак иесінде таралу деңгейі 50%-ға дейін жетеді.

Тіршілік ету ортасы

Сакулина теңіз ортасында тіршілік етеді. Личинка кезеңінде олар пелагикалық болып табылады, бірақ ересекке жеткенде крабтардың эктопаразиті ретінде өмір сүреді. Олардың негізгі иесі – Атлант мұхитының шығысында таралған жасыл краб. Бұл крабтар басқа су алаптарына тарағанмен, Сакулиналардың олармен бірге сол жаңа жерлерге жеткеніне сенім жоқ.

Анатомия

Ересектің денесі екі бөлікке бөлінеді: бірінші бөлігі "сыртқы" деп аталады, онда паразиттің көбелек тәрізді көбею органы қожайынның іш қуысынан шығып тұрады. Екінші бөлігі – "ішкі" деп аталады, ол қожайынның денесінің ішінде орналасқан. Бұл бөлік тамыр тәрізді жіпшелерден тұрады, олар қожайынның мүшелерін орап алады, соның салдарынан бұл топ Rhizocephala деп аталады, яғни "тамыр бас". МикроКТ сканерлеу арқылы осы тамырлар дененің белгілі бір мүшелерін, әсіресе қыбыршақтылардың гепатопанкреасын қоршап тұрғаны анықталды. Бұл аймақ негізінен қоректік заттарды сіңіруге арналған, сондықтан көпшілігі сол аймақта жинақталады. Briarosaccus деп аталатын ұқсас түрде тамырлар ми мен орталық нерв жүйесіне дейін жеткені байқалды, бұл сияқты паразиттердің қожайындарының мінез-құлқын қалай өзгерте алатынын түсіндіруге көмектесетін болжам.

Өмірлік цикл

Сакулинаның аналық личинкасы крабты тауып, оның үстінен жүреді, буынды іздейді. Содан кейін ол кентрогон деп аталатын формаға айналады, ол жұмсақ денесін крабтың ішіне енгізеді, ал сыртқы қабығы түсіп қалады. Сакулина крабтың ішінде өсіп, крабтың артқы кеуде бөлігінің астыңғы жағында, рак жұмыртқаларын шайқап өсіретін жерде, сыртқы қап ретінде белгілі бір түйінге айналады. Паразиттік Сакулина крабтың жыныс мүшелерін жояды, осылайша краб мүліктік қабілетсіз болады. Сакулинаның бұл басып кіруінен кейін, краб қалыпты түрде қабығын жаңаруға шамасы келмейді. Бұл крабтың қоректік заттарының жоғалуына және оның жалпы өсуіне кедерес келтіреді. Сондықтан, Сакулинамен жұқтырғаннан кейін, қорғану үшін қолданылатын сынған қысқыштарын қайта өсірудің табиғи қабілеті жоғалады. Сакулинаның аталық "личинкасы" крабтың астыңғы жағында аналық Сакулинаны іздейді. Одан кейін ол жасушаларын әйел денесіндегі "тест" деп аталатын қалтаға енгізеді, онда аталық жасушалар сперматозоидтарды өндіріп, жұмыртқаларды ұрықтандырады. Егер аналық Сакулина аталық крабқа қонса, ол крабтың гормоналдық тепе-теңдігін бұзады. Бұл оны бесімді етеді және дене құрылымын өзгертеді, басқа нәрселермен қатар, құрсағын кеңейтіп, жапырақтау арқылы аналық крабқа ұқсайды. Содан кейін аналық Сакулина крабтың денесін гормондарды бөліп шығаруға мәжбүрлейді, нәтижесінде ол аналық краб сияқты мінез-құлық танытады, тіпті аналық крабтың жұптасу билерін орындайды. Егер паразиттің иесінен алып тастаса, әйел крабтар әдетте жаңа жұмыртқалық тінді жаңартады, ал еркектерде жұмыртқалардың орнына толық немесе ішінара жұмыртқалар пайда болады. Барлық энергия көбеюге жұмсалғандықтан, краб әдеттегі аналық крабқа тән күтімдік мінез-құлықты дамытады. Крабтың табиғи шайқалу процесі аналықтың биік тасты тауып, құрсағындағы жұмыртқа қапшығын күтіп, ұрықтанған жұмыртқаларды суға тастау арқылы жүзеге асырылады. Әйел краб су ағынына көмектесу үшін қысқышымен суды қозғайды. Сакулинаның шайқалатын личинкалары аналық Сакулинаның жұмыртқа қапшығынан шығуға дайын болған кезде, краб осыған ұқсас процесті орындайды. Краб оларды импульстармен шығарып, Сакулина личинкаларының үлкен бұлтының пайда болуын қамтамасыз етеді. Краб су ағынына көмектесу үшін суды араластырудың таныс әдісін қолданады.

Өмір сүру ұзақтығы

Сакулиналар негізінен қожайынға тәуелді болғандықтан, олардың өмір сүру мерзімі қожайындарының өмір сүру мерзімімен сәйкес келеді. Шабақтардың өмір сүру мерзімі әдетте 1-ден 2 жылға дейін болады.

Биологиялық бақылау агенттері

Сакулинаны инвазивті жасыл крабтың популяциясын төмендетуге көмектесетін биологиялық күресу құралы ретінде қолдану ұсынылған. Бұл мәселе даулы, себебі Сакулина жергілікті краб түрлерін де қожайын ретінде пайдалана алады және олардың жергілікті түрлерге шабуылдауын тоқтатуға немесе бақылауға мүмкіндік жоқ.