Кіріспе
Бранхиоподалар – қыбыршақты денелілер класы. Оған әулие креветкасы, қабықты креветкасы, Diplostraca (немесе Cladocera), Notostraca, девон кезеңінің Lepidocaris және кембрий кезеңінің Rehbachiella жатады. Олар негізінен планктон және шөгінділермен қоректенетін кішкентай тұщы су жануарлары.
Branchiopoda is a class of crustaceans. It comprises fairy shrimp, clam shrimp, Diplostraca (or Cladocera), Notostraca, the Devonian Lepidocaris and possibly the Cambrian Rehbachiella. They are mostly small, freshwater animals that feed on plankton and detritus.
Сипаттама
Бранхиоподалардың мүшелері жануарлардың көптеген қосымшаларында, тіпті ауыз мүшелерінің кейбірінде де жабыршықтардың болуымен біріктірілген. Осы жабыршықтардың болуынан топтың атауы да пайда болған (βράγχια – жабыршықтар, βρόγχος – кеңірдек, πούς – аяқ). Олар көбінесе күрделі көздерге және қабықшаға ие, ол денені жабатын екі жапырақтан тұратын қабық түрінде болуы мүмкін (көптеген кладоцераларда), кең және беткей (нотостракаларда), немесе мүлдем болмауы мүмкін (аностракаларда). Қабықшаның жүзуге қатысты қосымшаларды пайдалануына кедергі келтіретін топтарда (кладоцералар мен мидия тәрізді шабақтарда) науплиус сияқты антенналар қозғалыс үшін қолданылады. Көптеген бранхиоподалар суда қалқып жүзетін шөплеулер мен планктонмен қоректенеді, оларды қосымшаларындағы кірпікшелердің көмегімен ұстайды.
Таксономия
Ертедегі таксономиялық сипаттамаларда, қазіргі Бранхиопода тобының барлық өкілдері бір ғана Монокулус туысына жатқызылған. Олар әлемнің әртүрлі аймандарындағы көктемгі су тобырларында және аса тұзды көлдерде тіршілік етеді, оның ішінде шөлдердегі, мұзбен жабылған тау көлдеріндегі және Антарктидадағы көлдерде де кездеседі. Олар "көтеріңкі жағымен төмен" жүзеді және судағы органикалық бөлшектерді сүзіп немесе беттерден балдырларды қырғып тамақтанады.
Липострака
Липостракада бір ғана жойылып кеткен ерте девон кезеңіне жататын түрі бар, ол – Лепидокарис риниенсис, және Рейни шат кен орындарында ең көп кездесетін жануар. Ол қазіргі заманғы Anostraca-ға ұқсас, олармен туыс болуы мүмкін, бірақ басқа топтармен байланысы әлі анықталмаған. Денесі ұзын, 23 дене сегменті және 19 жұп мүшесі бар, бірақ қоршауыш қабығы жоқ. Ол көбінесе шарфиттердің арасында, сілтілі уақытша көлдерде тіршілік еткен.
Нотострака
Notostraca отряды бір ғана Triopsidae тұқымдасын қамтиды, оның ішінде қарақұйрық немесе қалқаншалық шаян кездеседі. Екі туыс – Triops және Lepidurus – триас кезеңінен бері сыртқы пішінінде елеулі өзгеріс болмаған тірі қазбалар саналады. Арктикалық тортшалық шаянның (Lepidurus arcticus, Notostraca) фенотиптік пластикалық қасиеттері Свалбардта байқалған. Нотостракан – ең ірі бранхиоподалар, олар уақытша көлдер, тоғандар мен саяз көлдердің түбінде тіршілік ететін, барлық түрлі нәрсемен қоректенетін жануарлар. Олар құрлық ішіндегі сулы ортада кең таралған, бірақ мұхиттарда сирек кездеседі. Көбінесе олардың денесі созылған, басы төмен қаратылған, ал кеудесі мен ішін жабатын қалқан қабығы бар. Бір ғана орталық қос көз болады. Әлемдік су қоймаларында көптеген Cladocera түрлері жергілікті емес, олардың көпшілігі су экожүйелеріне зор қауіп төндіреді.
Эволюция
Бранхиоподтардың қазба жәдігерлері кем дегенде Үстіңгі кембрий кезеңіне дейін, мүмкін одан да ертерекке дейін жетеді. Бұл топ монофилеттік деп саналады, ал Anostraca ең бірінші тармақталған топ болып есептеледі. Топ теңізде пайда болған деп ойластырылады, бірақ сүйекті балықтардың эволюциясы нәтижесінде уақытша су тобындары мен тым тұзды көлдерге ығысып кеткен.