Кіріспе

Скандинавия мифологиясындағы қасқыр

Скандинавия мифологиясында Хати Хродвитниссон (алғашқы аты "Жаман көретін" немесе "Дұшпан" деген мағынаны білдіреді) – варг; Снорри Стурлусонның «Прозалық Эдда»сына сәйкес, бұл қасқыр түнгі аспанда Айды (Мани) қуалайды, ал күндіз Скёлл қасқыры Күнді қуалайды, Рагнарёк уақытына дейін, сонда олар осы аспан денелерін жұтады. Снорри Айды жұтатын қасқырға тағы бір атау береді – Mánagarmr («Ай иті» немесе «Айдың иті»). Хатидің әкесінің аты Хродвитниссон, ол «Гримнисмал» эдда поэмасында және «Эдда»ның «Гилфагиннинг» бөлімінде расталған, ол Фенрирдің ұлы екенін көрсетеді, ал Хродвитнир («Атақты қасқыр») – оның басқаша аты. Снорридің айтуынша, Хатидің анасы – аты аталмаған алып әйел, бірақ «Völuspá» эдда поэмасында еске алынған, ол Мидгардтың шығысында Ярнвир («Темір ағаш») ормансында тұрады және «Фенрирдің туыстарын бағады». Снорридің сөзіне қарағанда, бұл алып әйел және колдовство жасаушы көптеген алыптарды дүниеге келтіреді, олардың барлығы қасқыр түрінде, соның ішінде Хати мен Скёлл, демек, Хатидің інісі. Снорри келтірген «Völuspá» поэмасының екі жолында осы алып әйелдің аты аталмаған ұлының Айды тартып алатыны және өлгендердің етін жеп, аспанды қанға бояйтыны туралы болжам айтылған. Ал «Vafþrúðnismál» поэмасында Фенрирдің өзі Күнді жоятыны жазылған.

Манагарм

Снорри сонымен қатар Mánagarmr ("Ай құндызы" немесе "Айдың иті") деп аталатын қасқырды алыптың ұрпақтарының ең күштісі деп атайды және ол Айды жұтып, өлгендермен тойып жейтінін айтады. Бұл, әдетте, Снорридің халық ауыз әдебиетінен алған Хати немесе Скёлл аттарының тағы бір атауы болуы мүмкін. Оны ағылшын тілінде Манагарм, Манегарм, Манагарм немесе Манагармр деп жазуға болады.