2001 жылғы Тайвань заң шығарушы сайлауының нәтижелері мен саяси өзгерістері

Кіріспе

2001 жылғы Тайвань заң шығарушы сайлауы 2001 жылдың 1 желтоқсанында өтті. Заң шығарушы Юаньның барлық 225 орындықтары сайлауға қойылды: 168 орын тікелей дауыс беру арқылы сайланды, 41 орын қатысқан саяси партиялардың жалпыұлттық дауыстар негізінде пропорционалды өкілдік принципі бойынша сайланды, сегіз орын шетелдегі қытайлардың сайлау округтерінен қатысқан саяси партиялардың жалпыұлттық дауыстардағы үлесіне пропорционалды түрде сайланды, ал сегіз орын Тайваньның абориген халқы арасында тікелей дауыс беру арқылы сайланды. Мүшелер 2002 жылдың 1 ақпанынан 2005 жылдың 1 ақпанына дейін үш жылдық мерзімге сайланды.

Өмірбаян

2000 жылғы президент сайлауында Чэн Шуйбянь жеңіске жеткеннен кейін өткізілген алғашқы ұлттық сайлауда Гоминьдан (КМТ) алғаш рет көпшілігін жоғалтты, ал президент Чэннің Демократиялық прогрессивті партиясы заң шығарушы органда ең ірі партияға айналды. Дегенмен, Гоминьдан, Халық бірінші партиясы және Жаңа партия арасында құрылған «Көк» коалициясы, Қытайды қайта біріктіруді жақтаушы және консервативті оппозицияға Тайвань тәуелсіздігін қолдаушы «Жасыл» коалициясымен – Демократиялық прогрессивті партия мен Тайвань бірлігі одағы арасындағы шағын көпшілікті қамтамасыз етті. Осының салдарынан президент Ченнің бағдарламасының көп бөлігі келесі үш жыл бойы тоқтап немесе қабылдауға келмейтін жағдайға түсті.

Нәтижелер

КМТ алғаш рет көпшілігін жоғалтып, 46 орынға кеміп 68 орынға дейін түсті. Ең ірі партия 87 орынмен ДПП болды, одан кейін КМТ және 46 орынмен ПФП келді. Қалған орындар түрлі партиялар мен тәуелсіздерге бөлді. Жаңа партия Квемойдағы бір орынды сақтап қалғаннан басқа, барлық орынынан айырылды, ал жаңа құрылған Тайвань ынтымақтастық одағы (ТСҰ) 13 орын жеңіп алды, тәуелсіздер 10 орынды иеленді. Жалпы, «көк» оппозиция 115 орын алды, ал үкіметтік «жасыл» оппозиция 100 орынға ие болды. «Көк» жақ басымдық сақтады. КМТ-ның жеңілісінің бір бөлігі «Халық бірінші» партиясына және Тайвань ынтымақтастық одағына өткендерге байланысты болуы мүмкін. «Халық бірінші» партиясын 2000 жылғы президент сайлауынан кейін Джеймс Сунг және оның қолдаушылары құрған. Сунг президенттікке өздігінен үміткерлік етіп, Чэнь Шуй Бьянға шамалы айырылыспен жеңіліп, КМТ-дан қуылды. Тайвань ынтымақтастық одағы бұрынғы президент және КМТ төрағасы Ли Тэн Хуэйдің қолдаушылары құрды, ол партияда «рухани көшбасшы» атағын алды. Осы себепті Ли де КМТ-дан шығарылды. Екеуі де Гоминьданнан туындағанмен, «Халық бірінші» партиясы КМТ-ға қарағанда консервативтік көзқарас ұстанды, ал Тайвань ынтымақтастық одағы радикалды тәуелсіздік позициясын қабылдады. Лидің қуылуынан кейін КМТ мен ПФП қарым-қатынастарын жақсартып, сайлауда ынтымақтастық жасады. Демократиялық прогрессивті партия да Тайвань ынтымақтастық одағымен ынтымақтасып, «көк» және «жасыл» коалицияларын құрды. КМТ-ның сайлаудағы жеңілісіне бір дауыс беру жүйесі де ықпал еткен болуы мүмкін. ДПП орындардың 40%-ын жеңіп алғанымен, КМТ, ПФП және Жаңа партия сайлау стратегияларын үйлестіре алмағандықтан дауыстардың 36%-ын ғана алды. Хуаляньде көпшілік дауыс жинағанына қарамастан, КМТ кандидаттары арасындағы дауыс бөлінуі нәтижесінде бір ДПП және бір ПФП кандидаттары сайланды. Бұл 2004 жылы «көк» жақтың дауыс беру стратегиясын күшейтуіне әкелді, бұл «жасыл» жақтың көпшілікке қол жеткізуіне кедергі келтірді.

The KMT lost its majority for the first time, losing 46 seats and falling to 68 seats. The largest party had become the DPP with 87 seats, followed by the KMT, and the PFP with 46 seats. Various parties and independents held the remainder. The New Party which lost all of its seat except the one seat on Quemoy while the newly formed Taiwan Solidarity Union (TSU) captured 13 seats, with independents holding on to 10 seats. Overall the pan blue opposition got 115 seats, while the government pan green got 100 seats. The pan blue remained majority. Part of the KMT's loss could be attributed to defections to both the People First Party and Taiwan Solidarity Union. The People First Party formed by James Soong and his supporters after the 2000 presidential elections. Soong had been expelled from the KMT after launching an independent bid for the presidency and narrowly lost the race to Chen Shui bian. The Taiwan Solidarity Union was formed by supporters of former President and KMT Chairman Lee Teng hui, who took the title of "spiritual leader" in the party. For this, Lee was also expelled from the KMT. Though the both offshoots of the Kuomintang, the People First Party advocated a more conservative position than the KMT while the Taiwan Solidarity Union took on a radical pro independence stance. After Lee's expulsion, the KMT and PFP had a warming of relations and cooperated in the election. The more moderate pro independence Democratic Progressive Party cooperated with the Taiwan Solidarity Union likewise, leading to the formation of the pan blue and pan green coalitions. The KMT's loss in the election could also be attributed partly to the single non transferable vote scheme in place. Though the DPP won 40% of the seats they only polled 36% of the vote because of the inability of the KMT, PFP, and New Party to coordinate their electoral strategies. Despite winning a plurality of votes in Hualien, vote splitting between KMT candidates led to the election of one DPP and one PFP candidate instead. This led to more stringent vote allocation strategies by pan blue in 2004, which helped prevent pan green from gaining a majority.