1970-80 жылдар Тайван саяси қозғалысы: «Партиядан тыс» күші
Tangwai movement
Тайваньның 1970-80 жылдардағы «Танвай» қозғалысы – КМТ-ға қарсы оппозициялық күштердің бірігуі. Демократиялық прогрессивтік партияның құрылуына әкелді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1970-1980 жылдардағы Тайваньдағы саяси қозғалыс
1970s–1980s political movement in Taiwan
Тангвай қозғалысы, немесе жай ғана Тангвай – 1970 жылдардың ортасы мен 1980 жылдардың басында Тайваньда болған біртұтас емес саяси қозғалыс. Биліктегі Гоминьдан (КМТ) Заң шығарушы Юаньдағы бірқатар орындарға сайлау өткізуге рұқсат бергенімен, оппозициялық партияларға тыйым салынған күйінде қалды. Осының салдарынан КМТ-ға қарсы шығушылардың көпшілігі ресми түрде тәуелсіз деп жарияланып, «партиядан тыс» деп белгіленген мүшелер ретінде сайланды. Қозғалысқа кейде көз жұмылып, кейде қысым көрсетілді, әсіресе 1979 жылғы Каосиунг оқиғасынан кейін қысым күшейді. Қозғалыстың мүшелері ақыры Демократиялық прогрессивті партияны құрды. Оппозициялық саяси партиялар заңдастырылғаннан кейін, партия сайлауға қатысып, Чэн Шуй Бьян кандидаттығымен президенттікке жеңіске жетті, осымен Тайваньдағы ондаған жылдық бір партиялық билік аяқталды.
The Tangwai movement, or simply Tangwai , was a loosely knit political movement in Taiwan in the mid 1970s and early 1980s. Although the ruling Kuomintang (KMT) had allowed contested elections for a small number of seats in the Legislative Yuan, opposition parties were still forbidden. As a result, many opponents of the KMT, officially classified as independents, ran and were elected as members "outside the party." The movement was at times tolerated and other times suppressed, the latter being the case particularly after the Kaohsiung Incident of 1979. Members of the movement eventually formed the Democratic Progressive Party, which after opposition political parties were legalized, contested elections and won the Presidency with candidate Chen Shui bian, ending decades of single party rule in Taiwan.
Тарих
Бұл қозғалысқа байланысты ертедегі тұлғалардың қатарында Кан Нин Сян мен Хуан Хсин Цзе бар. Колледж профессорлары қала көшелерінде саяси өзгерістерді ашық талап ете отырып, бірқатар демонстрацияларға жетекшілік етті. 1973 жылы үкімет осы жаңа қозғалыстың басшыларын тұтқындап, режимді ашық сынаған профессорларды жұмыстан шығара бастады. Чианг Чин Куо авторитарлық үкіметке басшылық еткенімен, саяси қарсылыққа ашық болатын сияқты көрінді. Заң шығарушы Юаньдағы көптеген орындар 1947 жылы сайланып, содан кейін тағайындалған Қытай материгіндегі сайлау округтерін білдіретін делегаттарға тиесілі болды (Қытай материгіндегі «сайлаушылар» Тайвань аймағындағы сайлауда дауыс бере алмағандықтан), Қытай материгін қайтадан басып алу уәдесі күтіліп тұрғандықтан, тангвай қозғалысының билікке қол жеткізу мүмкіндігі болмады. Дегенмен, олар заң шығарушы органны билеуші Гоминьданды талқылау үшін форум ретінде пайдалана алды. Тайваньдықтардың мемлекеттік лауазымдарға көбірек орналасуына жауап ретінде тангвай 1975 және 1976 жылдары сайлауға қатысуға тырысып, саяси жүйеге одан да көп өзгерістер енгізуді талап етті. Танвай саясаткерлері Ұлттық Ассамблеямен байланысқа түсуге құлшынбады, себебі бұл лауазымдар Қытай материгіндегі сайлау округтерімен байланысты болды. Олар Тайвань провинциялық ассамблеясының сайлауларында жеңіске жетіп, оған мүше кандидаттар 77 орынның 21-ін жеңіп алды. Сонымен қатар, билік пен әкімшілікке қатысты жиырма сайлаудың төртеуінде жеңіске жетті. Жонгли қаласындағы дауыс санау процесіндегі бұзушылықтар қазір Жонгли оқиғасы деп аталатын наразылық білдірушілер мен полиция арасындағы қақтығысқа әкелді. Шыңлыдан кейін Ши Минг Те түрмеден босатылып, провинциялық ассамблея сайлауына қатысуға тырысты. 1979 жылы, АҚШ Қытай Республикасын тануын тоқтатқан жылы, билік пен тангвай арасындағы қақтығыс Каосиунг оқиғасында қайтадан зорлық-зомбылыққа ұласты. Formosa Magazine немесе Мэй Ли Тао деп аталатын саяси басылымның авторлары бірқатар саяси шерулерді жоспарлады, біріншісі оңтүстік Каосиунг қаласында, ал кейін Тайбэйде ірі шеру ұйымдастыруды көздеді, бірақ журнал басшыларының тұтқындалуына байланысты Тайбэй митингісі өткізілмеді. Полиция телефондарды тыңдап, журналмен байланысы бар адамдарды бақылап отырды. Демонстрация күні белсенділер Каосиунгте парадтық формациямен көшеге шықты, бірақ полиция олардың жоспарланған бағытын бұзғаны үшін бірнеше рет бағытын өзгертуге мәжбүр болды. Олар Тайнанда қайта ұйымдасуға тырысты, бірақ олардың көптеген басшылары келесі бірнеше күнде тұтқындалды. Ши Минг Те Тайвань Пресвитериан шіркеуінің (ПШ) мүшелерінің көмегімен бірнеше ай бойы тұтқындалудан қашып жүрді. Ши аңызға айналған Жасыл аралға жіберілді, сондай-ақ ПШ Бас хатшысы Кау Чжи Мин де сол жерге жіберілді. Каосиунг оқиғасы тангвайдың ашық демонстрацияларының соңына нүкте қойды. Халықаралық қауымдастықтың дипломатиялық тану үшін күресіне тап болған Гоминьдан үкіметі партиядан тыс саяси белсенділер үкіметтің тұрақсыздығы туралы әсер қалдырғанын анықтады және саяси қарсылықты тоқтатуға шешім қабылдады. 1980-жылдар бойы Чианг әкімшілігі сөз бостандығын шектеуді жалғастырды. Дегенмен, ғалымдар қарапайым азаматтардың басқа да түрлі демонстрациялары, басшыларының жаппай түрмеге қамалуына қарамастан, тангвай қозғалысын тірі ұстауға көмектесті деп санайды. Орта және жұмысшы табының басқа да әлеуметтік қозғалыстары, корпоративтік фермаларға қарсы наразылық білдірген фермерлер мен Лукангта DuPont компаниясының құрылысына қарсы шыққан экологиялық белсенділер сияқты, қоғамдық демонстрациялар ұйымдастырды. Тайвань Пресвитериан шіркеуі тангвайдың көптеген мүшелерімен байланысты болды және шіркеудің өзі 1970-жылдары романдаланған тайваньдық Хоккиенде еңбектер жариялағаны үшін үкімет айыптауының орталығында болды. Үкімет бұл еңбектерді тәркілеп, шіркеу Картер әкімшілігіне адам құқықтарын бұзу деп санайтын мәселеге назар аударуды сұрады. Танвайға қарсы күрес радикалды көзқарастарды ұстанбаған тайваньдықтарға саяси жүйеге кіруге мүмкіндік беруді де қамтыған болуы мүмкін. Әр түрлі адамдар Гоминьданның ішінде жұмыс істеуге зиялыларды тартуға көмектесті. Сол кездегі провинциялық партия комитетінің төрағасы Сун Ши Хуан жергілікті партия жұмысына әлеуметтік қызмет бағытын енгізді, мүмкін Пресвитериан шіркеуі мен Мэрикнолл орденінің әлеуметтік белсенділігіне қарсы тұру үшін. Тангвай қозғалысының мүшелері 1986 жылы Демократиялық прогрессивті партияны (ДПП) құрды. ДПП әлі де заңсыз болғанымен, Гоминьдан партияға қарсы шаралар қабылдамады және 1991 жылы партия заңдастырылды. Тайваньдағы көптеген қазіргі саясаткерлер, ең танымал экс-президент Чэнь Шуй Бьянь мен вице-президент Аннетт Лу тангвай қозғалысында белсенді болды. Тангвай мүшелері, соның ішінде Ши Минг Те мен Лин И Сюн, Каосиунг оқиғасынан кейін Гоминьдан үкіметі тарапынан жиі мазақталып немесе түрмеге қамалған.
Early figures associated with the movement include Kang Ning hsiang and Huang Hsin chieh. College professors led a series of demonstrations and open demands for political change in city streets. By 1973 the government began to arrest the leaders of this new movement and fire those professors who openly criticized the regime. While leading an authoritarian government, Chiang Ching kuo appeared to be open minded to the possibility of political dissent. Because the majority of seats in the Legislative Yuan were held by delegates purportedly representing constituencies in mainland China, who were elected in 1947 and appointed thereafter (because the "electorate" in mainland China was unable to cast votes in an election in the Taiwan Area), pending the promised retaking of mainland China, the tangwai movement had no possibility of gaining power. They were, however, able to use the legislature as a forum for debating the ruling KMT. In response to more native Taiwanese taking public office, the tangwai attempted to contest elections in 1975 1976 and demand even more changes to the political system. The tangwai politicians were reluctant to associate themselves with the National Assembly, as those positions were ostensibly tied to constituencies on Mainland China. They had been able to win victories in contests for the Taiwan Provincial Assembly where affiliated candidates were able to win 21 out of 77 seats. They also won in four of twenty magistrate and mayoral races. Irregularities in the vote counting process in the city of Zhongli, lead to violent clashes between protesters and police in what is now known as the Zhongli incident. Shih Ming teh was released from prison soon after Zhongli, and attempted to involve himself with a Provincial Assembly election. In 1979, the same year which the US ceased its recognition of the Republic of China, conflict between authorities and the tangwai again turned violent in the Kaohsiung Incident. The writers of a political publication called Formosa Magazine or Mei li tao planned a series of political marches, first in the southern city of Kaohsiung and later a larger one in Taipei, although the Taipei rally ended up not occurring due to the arrest of the magazine's leaders. Police tapped phones and surveilled those associated with the magazine. On the day of the demonstration, activists took to the streets in a parade formation in Kaohsiung, but were diverted several times due to police blocking their intended route. They attempted to reorganize in Tainan, but many of their leaders were arrested over the next few days. Shih Ming teh evaded arrest for several months by being harbored by members of the Presbyterian Church of Taiwan (PCT). Shih was sent to the infamous Green Island, as was PCT General Secretary Kau Chih min. The Kaohsiung incident marked the end to open demonstrations by the tangwai. Faced with the struggle for diplomatic recognize by the international community, the Kuomintang led government decided to end political dissent, determining that political activists outside of the party were giving the impression that the government was not stable. Throughout the 1980s the Chiang administration continued to limit free speech. On the other hand, scholars argue that the various other demonstrations by common citizens helped keep the tangwai movement alive despite the mass imprisonment of its leaders. Examples of other social movements from both the middle and working classes which who staged public demonstrations included farmers protesting against corporate farms, and environmentalists opposing a proposed factory from DuPont to be built in Lukang. The Presbyterian Church of Taiwan was linked to many members of the Tangwai, and the Church itself was at the center of government censure for publishing works in Romanized Taiwanese Hokkien in the 1970s. The government confiscated these works, which led the Church to appeal to the Carter administration of the United States to highlight what it considered a human rights violation. Efforts to counter the tangwai may have included the opening of the political system to Taiwanese who did not hold radical beliefs. Various individuals helped recruit intellectuals to work within the Kuomintang. Sung Shih hsuan, then chairman of the Provincial Party Committee, introduced social service orientation to local party work, perhaps in an effort to counter the social activism of the Presbyterian Church and Maryknoll order. Members of the Tangwai movement formed the Democratic Progressive Party (DPP) in 1986. Although still illegal, the KMT did not take action against the DPP and the party was legalized in 1991. Many current politicians in Taiwan, most notably former President Chen Shui bian and Vice President Annette Lu, were active in the tangwai movement. Tangwai members, including Shih Ming teh and Lin Yi hsiung, were often harassed or imprisoned by the KMT government, especially in the wake of the Kaohsiung Incident.