Кіріспе

Тапсырманың қалай орындалатынының талдауы – адам факторының маңызды құралы. Ол тапсырманың қалай орындалатынының, соның ішінде қолмен және ойша атқарылатын әрекеттердің, тапсырма мен элементтердің ұзақтығының, тапсырманың қайталану жиілігінің, тапсырманы үлестірудің, тапсырманың күрделілігінің, қоршаған орта жағдайларының, қажетті киім-кешек пен жабдықтардың, сондай-ақ бір немесе бірнеше адамның белгілі бір тапсырманы орындауы үшін қажетті немесе талап етілетін кез келген басқа да ерекше факторлардың толық сипаттамасын қамтиды. Тапсырма талдауынан алынған мәліметтер персоналды іріктеу және оқыту, құралдар мен жабдықтарды жобалау, процедураларды әзірлеу (мысалы, тізімдерді немесе шешімдерді қолдау жүйелерін жасау) және автоматтандыру сияқты мақсаттарда қолданылуы мүмкін. Тапсырма талдауы мен пайдаланушы талдауы ерекше болғанымен, байланысты.

Жұмыс саласының салыстырмалы талдауы

Егер тапсырма талдау А нүктесінен В нүктесіне қалай жету керектігін көрсететін нұсқаулар жиынтығымен салыстырылса, жұмыс доменін талдау (WDA) А және В нүктелерін қамтитын жердің картасына ие болумен тең. WDA көбірек қамтиды және Гибсонның экологиялық психологиясы мен экологиялық интерфейс дизайнындағыдай, мінез-құлық үшін қоршаған ортаның шектеулері мен мүмкіндіктеріне назар аударады (Vicente, 1999; Bennett & Flach, 2011, 61-бет).

Құжаттамалық

1980-жылдардан бері техникалық құжаттамадағы маңызды өзгеріс – жүйенің өзін сипаттаудың орнына, жүйемен орындалатын міндеттерге назар аудару болды. Әсіресе бағдарламалық қамтамасыз ету құжаттамасында, бағдарламалық қамтамасыз етудің барлық функцияларын толыққанды сипаттайтын ұзақ басылған техникалық нұсқаулықтар, міндеттерге құрылған онлайн көмекпен алмастырылуда. Бұл – жүйе/бағдарламалық қамтамасыз ету/өнімді жобалауға қарағанда, қолдануға ыңғайлылыққа және пайдаланушыға бағытталған дизайнға жаңа мән берудің бір бөлігі. Техникалық құжаттамадағы бұл міндетке бағытталған тәсіл 1980-ші жылдардың соңында IBM жариялаған басылымдық нұсқаулармен басталды. Кейін IBM жүргізген зерттеулер 1990-жылдары Джон Кэрроллдың минимализм теориясына әкелді. XML-ді басып шығару және онлайн құжаттамаға жарамды таңбалау тілі ретінде дамытумен (SGML-ді, оның басып шығаруға бағытталғандығымен алмастыра отырып), IBM 2000 жылы Дарвиннің ақпараттық типтеу архитектурасы XML стандартын жасады. Қазір OASIS стандарты болып табылатын DITA, міндеттерді талдауға ерекше мән береді. Оның үш негізгі ақпараттық түрі – Міндет, Тұжырым және Сілтеме. Міндеттер бірнеше міндетте қайта пайдалануға болатын қадамдарды анықтау мақсатымен қадамдарға бөлінеді.

Тапсырмаларды иерархиялық талдау

Иерархиялық тапсырма талдауы (ХТА) – тапсырманы сипаттау әдісі және тапсырма талдауының бір түрі. Тапсырманың сипаттамасы, сындық жол талдауы (CPA) сияқты басқа талдау техникалары үшін қажетті алғышарт болып табылады. ХТА мақсаттар, қосалқы мақсаттар, операциялар және жоспарлардың иерархиялық құрылымында тапсырмаларды толыққанды сипаттау үшін қолданылады. ХТА-да тапсырмалар прогрессивті түрде кішірек бөліктерге жіктеледі.

Операциялар мен жоспарлар

Операциялар – жүйемен өзара әрекеттесетін адамдардың немесе жүйенің өзінің атқаратын әрекеттері, ал жоспарлар осы операциялар үшін қажетті жағдайларды түсіндіреді. Операциялар HTA-дағы ең кішкентай жеке тапсырма қадамдарын, яғни жоспарларға және басқа операцияларға бөлуге болмайтын қадамдарды көрсетеді. Бұл пайдаланушының тапсырманы аяқтау мақсатына жету үшін нақты бір ретте орындауы тиіс "бақылауды көзбен табу" немесе "бақылауға қолды жеткізу" сияқты жеке әрекеттер.

Иерархияны ұйымдастыру

ДСТ-ның әрбір деңгейі оның иерархиялық деңгейіне сәйкес нөмірленуі керек: Жалпы мақсат – иерархиялық деңгейдің ең жоғары деңгейі және 0 нөмірмен белгіленеді. Иерархиядағы бірінші қосалқы мақсат 1 нөмірге ие болады, сондай-ақ 1-жоспармен бірге. Келесі деңгейлер осы жүйені ұзартады – үшінші иерархиялық деңгей: 1.1, төртінші иерархиялық деңгей: 1.1.1, және т.б. ДСТ тізім немесе диаграмма түрінде бейнеленуі мүмкін. Тізім түрінде әртүрлі иерархиялық деңгейлерді көрсету үшін жолдар ішкі жиекке ығыстырылуы керек. Диаграмма түрінде әрбір операция қорапшаға орналастырылады және олардың арасында байланыстар жасалады: төменгі иерархиялық деңгей жоғары деңгейдегі операцияның астынан тармақталады. Тармақтардың жанына тармақталған операцияларды қалай орындау керектігін сипаттайтын жоспарлар жазылуы тиіс. Осылайша, жоспарлар кез келген саланың табысқа жетуі үшін мақсатқа бағытталған болуы керек.

Қолданылу және шектеулер

HTA – бұл тапсырманы сипаттау әдісі, ол көбінесе мультимодальді CPA және SHERPA сияқты талдаулар үшін бастапқы нүкте ретінде қолданылады. HTA өздігінен қолданушылықты бағалау нәтижелерін бермейді; алайда, әртүрлі тапсырмалардың құрылымын түсіну үшін HTA-ны зерттеуге болады. Сонымен қатар, бұл әдіс артық тапсырма қадамдарын немесе тапсырма орындалу барысында туындауы мүмкін қателерді анықтауға көмектеседі. HTA жүргізу, тапсырмадағы әрбір жеке операцияны талдауды қажет ететіндіктен, уақытты көп алатын әдіс болып табылады; дегенмен, толыққанды HTA жасау, басқа модельдеу әдістеріне жұмсалатын уақытты едәуір қысқартуы мүмкін.