Көліктік және машина майлары: беріліс майларының түрлері мен жіктемесі

Кіріспе

Көліктер мен машиналарда қолданылатын майлау заттары. Автоматты беріліс үшін қолданылатын гидравликалық сұйықтық.

Түйіндік май – автомобильдерде, жүк көліктерінде және басқа да машиналардағы беріліс, беру корпустары мен дифференциалдар үшін арнайы жасалған майлау заты. Ол жоғары тұтқырлыққа ие және әдетте органикалық күкірт қосылыстарын қамтиды. Кейбір заманауи автоматты трансмиссиялар (біріктірілген беріліс және дифференциал) ауыр майды мүлдем қолданбайды, бірақ төменгі тұтқырлықтағы гидравликалық сұйықтықпен майлайды, ол автоматты берілістің ішіндегі қысымда болады. Түйіндік майлар майлау материалдары нарығының шамамен 20% құрайды. Қолмен басқарылатын беріліс қораптары мен дифференциалдар үшін майлау материалдарының көпшілігінде экстремалды қысымға (EP) төтеп беру үшін және гипоидты бұрыштық берілістердің сырғанау әрекетіне қарсы тозуға қарсы қоспалар бар. Типтік қоспаларға дитиокарбамат туындылары және күкіртпен өңделген органикалық қосылыстар ("күкірттелген көмірсутектер") жатады. Фосфор/күкірт қосылыстарын қамтитын EP қоспалары, егер дұрыс буферленбесе, бұрандалар мен синхронизаторларда қолданылатын мыс және/немесе латунь сияқты сары металдарды коррозияға ұшыратады; GL 1 класындағы түйіндік майларда EP қоспалары жоқ, сондықтан сары металдан жасалған бөлшектері бар қолданбаларда олар таңдау болып табылады. GL 5, GL 4 майына арналған синхрожелі беріліс құралдарымен кері үйлесімді болмауы мүмкін: GL 5-те EP қоспаларының жоғары концентрациясы бар болғандықтан, GL 4-ке қарағанда сүргіштік коэффициенті төмен, сондықтан майдың қоспасы құрамына арнайы сүргіштік модификаторы енгізілмесе, синхронизаторлар тиімді жұмыс істемейді; синхрожелі үйлесімділігі әдетте нақты көрсетіледі және мұндай майлар саудада TDL (Total Drive Line) майлары ретінде белгілі.

API рейтингтері

Гирбокс майлары Америкалық Мұнай Институты қолданатын GL рейтингтері бойынша жіктеледі. Майдың GL рейтингі неғұрлым жоғары болса, беріліс компоненттері арасында металлқа металл тікелей жанасусыз қысымды көтеруге мүмкіндік соғұрлым артық болады. Жеке дифференциалдарда металл бөлшектері арасындағы қысым, әдетте, гирбокс майларына қарағанда жоғары болады, сондықтан оларға жоғары GL рейтингі қажет. Мысалы, көптеген қазіргі заманғы гирбокс майлары GL 4 майын қажет етеді, ал бөлек дифференциалдар (қондырылған жағдайда) GL 5 майын қажет етеді. Олардың сыртқы түрі бірдей болғанымен, гирбокс майларының тұтқырлық кластары қозғалтқыш майларының тұтқырлық кластарынан өзгеше масштабта өлшендіріледі. Гирбокс майларының тұтқырлық сипаттамалары SAE J306 стандартында белгіленген. Көпдеңгейлі гирбокс майлары жиі қолданылады; гирбокс майы қозғалтқыш майы сияқты қызбайтын болса да, автомобиль жүргенде, негізінен иілу салдарынан (қозғалтқыш блогынан саңылау корпусына аз мөлшерде жылу өткізілімімен) айтарлықтай жылынады. Көптеген автомобильдерде толық синтетикалық гирбокс майлары да қолданылады, олар минералды майларға қарағанда иілуге байланысты тозуға төзімдірек. API GL 1 (қолданыста емес) санаты, төмен бірлік қысымдары мен жылдамдықтары бар қолмен басқарылатын берілістерге тән жұмыс жағдайларын көрсетеді, онда өңделмеген майды қанағаттанарлық түрде қолдануға болады. Окистеуге және тотқа қарсы ингибиторлар, көбікқұраушылар және суыққа төзімділік арттырғыштар осы мақсаттағы майлау материалдарының сипаттамаларын жақсарту үшін қолданылуы мүмкін. Ықылас модификаторлары мен жоғары қысымға арналған қоспалар қолданылмайды. API GL 2 (қолданыста емес) санаты, жүктеме, температура және жылдамдық жағдайында жұмыс істейтін автомобильдік құрттық осьтерге тән жұмыс жағдайларын көрсетеді, онда API GL 1 қызметі үшін қанағаттанарлық майлау материалдары жеткіліксіз болады. API GL 3 (қолданыста емес) санаты, жылдамдық пен жүктеме жағдайында жеңіл, орташа және ауыр жағдайларда жұмыс істейтін қолмен басқарылатын берілістер мен спиральдік бейішті осьтерге тән жұмыс жағдайларын көрсетеді. Бұл жұмыс жағдайлары APL GL 1 қызметін қанағаттандыратындардан артық жүктемеге төзу қабілеті бар майлау материалдарын қажет етеді, бірақ API GL 4 қызметін қанағаттандыратын майлау материалдарының талаптарынан төмен, тұтқырлықтың маңындағы кең жұмыс диапазондары мен температура айырмашылықтары бар. API GL 4 санаты, орташа жылдамдықтар мен жүктемелерде жұмыс істейтін автомобильдік осьтердегі спиральдік және гипоидты дөңгелектерге тән жұмыс жағдайларын көрсетеді. Бұл майлар қолмен басқарылатын берілістер мен таңдалған трансмиссияларда қолданылуы мүмкін. API GL 5 санаты, жоғары жылдамдық және/немесе төмен жылдамдық, жоғары айналым моменті жағдайындағы автомобильдік осьтердегі гипоидты дөңгелектерге тән жұмыс жағдайларын көрсетеді. АҚШ әскери ерекшеліктері MIL L 2105D (бұрынғы MIL L 2015C), MIL PRF 2105E және SAE J2360 бойынша сәйкес келетін майлау материалдары API GL 5 қызмет көрсету белгісінің талаптарын қанағаттандырады. API GL 6 (қолданыста емес) санаты, өте жоғары тістің бұрылу бұрышы бар дөңгелектерге тән жұмыс жағдайларын көрсетеді. Мұндай конструкциялар әдетте API GL 5 гирбокс майларынан артық қорғаныс қажет етеді. API GL 6 үшін бастапқы сынақ жабдықтары ескірген. API MT 1 санаты автобустар мен ауыр жүк көліктерінде қолданылатын синхронизацияланбаған қолмен басқарылатын берілістерге арналған майлау материалдарын көрсетеді. API MT 1 стандартына сәйкес келетін майлау материалдары, API GL 4 және API GL 5 талаптарына ғана сәйкес келетін майлау материалдары қамтамасыз етпейтін жылулық деградацияға, компоненттердің тозуына және май тығыздағыштарының нашарлауына қарсы қорғаныс береді. MIL PRF 2105E ерекшелігі 1995 жылы жарияланды және оның алдыңғы нұсқасының (MIL L 2105D) және API MT 1 талаптарын біріктіреді. MIL PRF 2105E барлық қолданыстағы химиялық/физикалық талаптарды, стационарлық осьтік сынау талаптарын, далалық сынау талаптарын және MIL L 2105D бойынша қажет болған Майлау материалдарын тексеру институтының деректерді тексеруін сақтайды. Сонымен қатар, API MT 1 бойынша май тығыздағыштарының үйлесімділігі және жылулық тұрақтылық бойынша қатаң сынақ талаптары қосылады. MIL PRF 2105E SAE J2360 стандарты ретінде қайта жазылды. SAE J2360 стандарты – бұл жаңа әлемдік сапа стандарты, ол MIL PRF 2105E стандартында белгіленген деңгейдегі өнімділікті анықтайды, бұл әлемнің барлық бөліктерінде май қоспаларын дайындаушыларға қолжетімді болмаған АҚШ әскери стандарты. Ол API GL 5, API MT 1 және MIL PRF 2105E-де белгіленген ең соңғы осьтік және беріліс сынақ талаптарын қамтиды, соның ішінде қатаң далалық сынақтар арқылы өнімділіктің дәлелдемесін көрсету қажеттілігі де бар.

Gearbox oils are classified by the American Petroleum Institute using GL ratings. The higher an oil's GL rating, the more pressure can be sustained without any metal to metal contact taking place between transmission components. Separate differentials usually have higher pressure between metal parts than gearboxes and therefore need higher GL rating. For example, most modern gearboxes require a GL 4 oil, and separate differentials (where fitted) require a GL 5 oil. While they take the same form, the viscosity grades for gear oils are on a different scale than the viscosity grades for an engine oil. The viscometrics for gear oils are standardized in SAE J306. Multigrade gear oils are becoming more common; while gear oil does not reach the temperatures of motor oil, it does warm up appreciably as the car is driven, due mostly to shear friction (with a small amount of heat conduction through the bellhousing from the engine block). Fully synthetic gear oils are also used in many vehicles, and have a greater resistance to shear breakdown than mineral oils. API Category GL 1 (inactive) designates the type of service characteristic of manual transmissions operating under such mild conditions of low unit pressures and minimum sliding velocities, that untreated oil may be used satisfactorily. Oxidation and rust inhibitors, defoamers and pour depressants may be used to improve the characteristics of lubricants intended for this service. Friction modifiers and extreme pressure additives shall not be used. API Category GL 2 (inactive) designates the type of service characteristic of automotive type worm gear axles operating under such conditions of load, temperature and sliding velocities, that lubricants satisfactory for API GL 1 service will not suffice. API Category GL 3 (inactive) designates the type of service characteristic of manual transmissions and spiral bevel axles operating under mild to moderate to severe conditions of speed and load. These service conditions require a lubricant having load carrying capacities greater than those that will satisfy APL GL 1 service, but below the requirements of lubricants satisfying the API GL 4 service, with wide operation ranges and temperature differences in the vicinity of viscosity. API Category GL 4 designates the type of service characteristic of spiral bevel and hypoid gears in automotive axles operated under moderate speeds and loads. These oils may be used in selected manual transmission and transaxle applications. API Category GL 5 designates the type of service characteristic of gears, particularly hypoids in automotive axles under high speed and/or low speed, high torque conditions. Lubricants qualified under U. S. Military specification MIL L 2105D (formerly MIL L 2015C), MIL PRF 2105E and SAE J2360 satisfy the requirements of the API GL 5 service designation. API Category GL 6 (inactive) designates the type of service characteristic of gears designed with a very high pinion offset. Such designs typically require (gear) score protection in excess of that provided by API GL 5 gear oils. The original API GL 6 test equipment is obsolete. API Category MT 1 designates lubricants intended for non synchronized manual transmissions used in buses and heavy duty trucks. Lubricants meeting API MT 1 provide protection against the combination of thermal degradation, component wear, and oil seal deterioration which is not provided by lubricants meeting only the requirements of API GL 4 and API GL 5. MIL PRF 2105E this specification released in 1995 combines the performance requirements of its predecessor (MIL L 2105D) and API MT 1. MIL PRF 2105E maintains all existing chemical/physical requirements, stationary axle test requirements, field test requirements and data review by the Lubricants Review Institute that were required under MIL L 2105D. It also adds the stringent oil seal compatibility and thermal durability test requirements under API MT 1. MIL PRF 2105E has been re written as SAE Standard J2360. SAE J2360 standard is a new global quality standard that defines a level of performance equivalent to that defined by MIL PRF 2105E, a U. S. military standard for approval that was not available to oil blenders in all parts of the world. It includes all of the most recent axle and transmission testing requirements identified in API GL 5, API MT 1, and MIL PRF 2105E including the need to demonstrate proof of performance through rigorous field testing.