Кіріспе
Британдық мотоцикл жарысшысы және жарыс жүргізушісі (1940–1981)
Стэнли Майкл Бейли Хейлвуд (2 сәуір 1940 – 23 наурыз 1981) – ағылшын кәсіби мотоцикл жарысшысы және жарыс жүргізушісі. Оны көптеген адамдар барлық уақыттағы ең ұлы жарысшылардың бірі деп санайды. 1958 жылдан 1967 жылға дейін Гран-при мотоциклдер әлем чемпионатында және 1963 жылдан 1974 жылға дейін Формула-1-де жарысқан. Хейлвуд мотоциклдерде әртүрлі қозғалтқыш сыйымдылығымен табиғи түрде жүргізу қабілеті үшін "Майк Велосипед" деп белгілі болды. Тоғыз дүркін әлем чемпионы Хейлвуд мотоцикл жарысы мансабында 76 Гран-при жарысын жеңіп алды, оның ішінде 14 Мэн аралы TT жеңісі және төрт рет қатарынан 500 см³ әлем чемпионаты. Мотоцикл жарысын аяқтағаннан кейін, ол Формула-1 және басқа да автожарыстарда өнер көрсетіп, мотоцикл және автожарыстарда Гран-при деңгейінде жарысқан аз ғана адамның бірі болды. Ол 38 жасында мотоцикл жарысына оралып, 1978 жылғы Мэн аралы TT жарысында жеңіске жетті. Хейлвуд 1981 жылы Уорвикширде (Англия) болған жол апатынан көз жұмды.
Автомобиль жарысы мансабы
Автомобиль жарыстары кезінде Хейлвуд Формула-1 және World Sports Cars жарыстарында қатысты, бірақ ол мотоциклдерде жеткен табысына қарағанда, осы салада үлкен жетістікке жете алмады. Ол 50 Формула-1 Гран-присіне қатысып, 1963 және 1965 жылдар аралығындағы алғашқы кезеңде, 1963 жылдың 20 шілдесінде Британ Гран-присінде дебют жасады, екі мәрте подиумға көтеріліп, барлығы 29 чемпионат ұпайы жинады. Хейлвуд 1966 жылғы 24 сағаттық Дейтона жарысына Иннес Ирландиямен бірге Феррари көлігімен қатысты, бірақ Ирландия Хейлвудтың қатысуы жоспарланғаннан бұрын, 3,5 сағаттан кейін беріліс жөнінен ақаулықтарға байланысты жарыстан шықты. Хейлвуд алты жылдан кейін, 1971 жылғы Италия Гран-присінде Формула-1 жарысында жеңіске үміткер болды. Бірінші бес жүргізуші арасындағы айырмамыз тек 0,61 секундты құрады, ал Хейлвуд төртінші орынды иеленді, жеңімпаз Питер Гетиннен 0,18 секунд қалып қойды. Ол Формула-2 Еуропа чемпионатында жеңіске жетті және 1969 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында подиумға көтерілді. Хейлвуд 1969-1971 жылдары Еуропалық Shellsport F5000 сериясында үш толық маусымдық жарысқа қатысты және 5000 қозғалтқышты TS8 F1 шассиінде жүргізіп, 1972 жылғы Tasman F5000 сериясында екінші орынды иеленді. 1973 жылғы Оңтүстік Африка Гран-присінде Хейлвуд Клей Регаццониді өртенген көлігінен құтқаруға тырысқанда батылдығымен көзге түсті, екеуі де жарыстың үшінші айналымында соқтығысқан болатын. Хейлвудтың жарыс костюмі өртеніп кетті, бірақ өрт сөндірушілер оны сөндіргеннен кейін, ол Регаццониді құтқаруға көмектесу үшін оралды, осы әрекеті үшін оған Джордж медалі табысталды, бұл британдық азаматқа берілетін екінші ең жоғары награда. 1974 жылы ол Yardley демеушілігімен шыққан McLaren M23 көлігін жүргізіп, кейде команда жетекшісі Эмерсон Фиттипальдиді де басып өтті. 1974 жылғы Германия Гран-присінде Нюрбургрингте жарақат алғаннан кейін ол Формула-1-ден кетіп, Жаңа Зеландияға көшіп, бұрынғы McLaren менеджері Фил Керрмен бірге теңіз инженерлік бизнесімен айналысты. 1975 жылы ол "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасына қатысты, онда оны Эмон Эндрюс таңқалдырды.
Қайта оралу
1977 жылы Хейлвуд Австралияға барып, ұзақ қашықтыққа Ducati мотоциклімен жарысты және 30 айналымдық жарысты Yamaha мотоциклімен, сондай-ақ тарихи жарыс машиналарын пайдаланып өткізді. Кейбір жетістіктерге қол жеткізгеннен кейін, ол 1978 жылдың сәуір айында 3 сағаттық ұзақ қашықтыққа қатысты, бұрынғыдай австралиялық әріптесі Джим Скейсбрукпен бірге. Сәуір айында Хейлвуд Австралия мотоциклдер Гран-присінде алғаш рет 750 Yamaha мотоциклімен жарысты, кейін ол осы мотоциклмен Classic TT жарысына қатысты. 1978 жылдың мамырында Хейлвуд Донингтон Парктегі ұлттық мотоцикл жарысы күнінде көрермендерге "Мартини" түстеріндегі толық қорғағыш қаптамасы бар Yamaha XS1100 мотоциклін көрсетті, оны TT трассасымен және 1960 жылдардың соңында Мэн аралында жарыс өткізгеннен бері енгізілген барлық өзгерістермен таныстыру үшін пайдаланды. "Мартини" компаниясы оның TT жарысына қатысатын көптеген мотоциклін, Ұлыбританиядағы Yamaha импорттаушысы Mitsui ұсынған. Ол келесі дүйсенбіде Yamaha TZ750, TZ500 және TZ250 жарыс мотоциклілерін, сондай-ақ бұрын Оултон Паркте жаңбыр жағдайында сынаған F1 TT Ducati мотоциклін сынап көрді. 1978 жылдың 3 маусымында, негізгі мотоциклдік жарыстардан 11 жыл үзіліс жасағаннан кейін, Хейлвуд 1977 жылы енгізілген үлкен көлемді жол мотоцикльдеріне негізделген әлем чемпионатының класы Formula I жарысында Мэн аралы TT-де қайта оралды. Көптеген бақылаушылар 38 жастағы Хейлвудтың осылай ұзақ үзілістен кейін TT жарыстарында бәсекеге қабілетті болатынына сенбеді, бірақ Манчестердегі (Ұлыбритания) Sports Motorcycles дилерлік орталығы ұсынған Ducati 900SS мотоциклімен ол F1 жарысын жеңіп алды. Басқа жарыс санаттары үшін мотоцикльдерді Yamaha NV (Нидерланды) ұсынды; ал Classic (1000 см³) жарысында финиш сызығына жетпеді. 1978 жылы "Мотоцикл жаңалықтары" апталық газеті ұйымдастырған халық дауысының нәтижесінде Хейлвуд "Жыл адамы" атағын иеленді. 1978 жылғы маусымдағы TT жарыстарынан кейін ол Австралияда Скейсбрукпен бірге Castrol Six Hour жарысына қатысты, содан кейін 1979 жылғы Аделаида Three Hour жарысына қатысты. 1981 жылдың 21 наурызында Хейлвуд өзінің Rover SD1 көлігімен балалары Мишель мен Дэвидпен бірге балық пен картоп фри алуға кетті. Олар Портвей, Уорвикшир арқылы А435 Алсестер жолымен Ардендегі Танворттағы үйлеріне қайтып келе жатқанда, жүк көлігі орталық бөлігіне заңсыз бұрылып кірді, ал олардың көлігі соған соқтығысты. Тоғыз жасар Мишель сол сәтте-ақ қаза тапты. Майк пен Дэвид ауруханаға жеткізілді, бірақ екі күннен кейін ауыр ішкі жарақаттан қайтыс болды. Ол 40 жаста еді. Дэвид жеңіл жарақаттармен аман қалды. Жүк көлігінің жүргізушісіне 100 фунт айыппұл салынды. Хейлвуд Оңтүстік Африкадағы бір баяншының өзіне 40 жасқа дейін өмір сүрмейтінін және жүк көлігінің соқтығысынан қаза табатынын айтқанын мәлімдеді. Бұл оқиғаны 1981 жылы Элизабет Маккарти өзінің естеліктерінде қайталады, ол 1967 жылы Канада Гран-присінде кездескен Хейлвудпен қарым-қатынасын баяндайды. Ол оған үйленуге ұсыныс жасағанда, ол кез келген демалыс күндері жарыста қаза табатын адамға үйленуге тартынғанын айтты. Ол оған өз оқиғасын айтып берді де: "Менді сол ессіз жүк көліктерінің бірі өлтіреді, сондықтан, сіз білесіз, бұл жарыс трассасында болмайды".
Мұра
2011 жылғы жарыстан кейін жыл сайынғы «Майк Хейлвуд естелікке арналған жүгіру» тоқтатылды. Бастапқы нүкте – Бирмингем қаласындағы Астон ауданындағы бұрынғы Norton зауыты, содан кейін Портвейге, апат болған жерге, одан кейін Ардендегі Танворттағы шіркеуде қызмет өткізілді. Хейлвуд 76 Гран-приде жеңіске жетті, 112 Гран-приде жүлделі орын алды, 14 рет Мэн аралы TT жарысын ұтты және 9 әлем чемпионатына ие болды, оның ішінде 37 Гран-приде жеңіс, 48 Гран-приде жүлделі орын, 6 рет Мэн аралы TT жарысын ұту және 500cc класында 4 әлем чемпионаты бар. Хейлвуд «Джоан Сили Ауырсынуды Басқару Естелік Қоры» атты шағын қайырымдылық қорының меценаты болды, ол Колин Силидің бірінші әйелі Джоанның құрметіне аталған, ол 1979 жылы қайтыс болды. FIM оны 2000 жылы Гран-при «Аңызы» деп атады. 2000 жылы AMA Мотоциклдердің Даңқ залына, ал 2001 жылы Халықаралық Моторспорт Даңқ залына енгізілді. 1978 жылғы Мэн аралы Формула 1 мотоцикл жарысында Хейлвудтың жеңісінен кейін Ducati 900SS моделі негізінде Майк Хейлвудтың репликасын сатуға ұсынды. Шамамен 7000 дана сатылды. 1981 жылы Снейфелл тау жолының бір бөлігі оның құрметіне «Хейлвудтың өрлеуі» деп аталды, ол Хейлвудтың биіктігіндегі ең жоғары нүктеге дейін жетеді. 1984 жылы Паулин Хейлвуд Майк Хейлвуд орталығын ресми түрде ашты, бұл TT және Manx Grand Prix мотоцикл жарыстары кезінде тамақтану орны ретінде қызмет ететін көп мақсатты ғимарат, ол Дугластағы TT Grandstand-та орналасқан. Майк Хейлвуд қорымен, Мэн аралындағы қайырымдылық ұйымымен басқарылады, оны волонтерлер басқарады және жаңа бәсекелестерді қолдаумен қатар жарыстарды да насихаттайды.
Жеке өмір
Жомарт отбасынан шыққан Хейлвуд мансабының алғашқы жылдарында ерекше өмір салтын қабылдаған. 1966 жылы MV-ден Honda-ға ауысуға дейін ол әлемдегі ең көп жалақы алатын мотоциклші болған. Ол жыл сайын 30 000 шақырым жол мен 160 000 әуе милясын басып өтіп, әлемнің әртүрлі жақтарындағы жарыс трассаларына саяхаттайтын, әуежайлар арасында қозды, сонымен қатар Батыс Лондонның Хестон қаласындағы жалғызбасты пәтерінде тұрып, жоғары жылдамдықты спорттық машиналарын сақтап, ойын-сауыққа бейім өмір салған. 1964 жылы британдық комментатор және журналист Мюррей Уокермен бірлесіп "Мотоцикл жарысының өнері" атты кітабын жарыққа шығарды. 1967 жылы Оңтүстік Африкаға көшкеннен кейін, 1968 жылы "Мотоцикл механикасы" журналына берген сұхбатында ол бұл елде алдыңғы сегіз жылдағыдай ғана уақыт өткізетінін мәлімдеді, яғни екі қыс айын Йоханнесбург маңындағы жарысшы Пэдди Драйвердің фермасында өткізетінін айтты. Хейлвуд сондай-ақ: "Ал үйленуге келсек, ол құстарға арналған нәрсе!" деді және ұлы Дэвидтің анасымен 1975 жылдың 11 маусымында үйленді. Паулин Хейлвуд 2020 жылдың маусым айында аурудан көз жұмды.
Ле-Манның 24 сағаттық жарысының нәтижелері
Жыл Команда Ко жүргізушілер Көлік класы Айналымдар 1969 J. W. Automotive Engineering Ltd. Дэвид Хоббс Ford GT40 Mk. I S5.0 368 3-орын 2-орын 1970 J. W. Automotive Engineering Ltd. Дэвид Хоббс Porsche 917K S5.0 49 Аяқталмады Аяқталмады 1973 Gulf Research Racing Джон Уотсон Верн Шуппан Mirage M6 Ford Cosworth S3.0 112 Аяқталмады Аяқталмады 1974 Gulf Research Racing Дерек Белл Gulf GR7 Ford Cosworth S3.0 317 4-орын 4-орын