Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық мотоцикл жарыскері Майкл Сидни Духан (4 маусым 1965 жылы туған) – бұрынғы Гран-при мотоцикл жарысының әлем чемпионы, ол бес рет қатарынан 500 куб.см сыныбындағы әлем чемпионатын жеңіп алды.
Australian motorcycle racer
Michael Sydney Doohan (born 4 June 1965) is an Australian former Grand Prix motorcycle road racing World Champion, who won five consecutive 500 cc World Championships.
Өмірбаян
Алғашқыда Голд-Кост, Квинслендтен шыққан Духан, Санкт-Джозеф колледжінде, Грегори Террас және Аспли мемлекеттік орта мектебінде оқыды. 1980-ші жылдардың соңында ол Австралияның Супербайк жарыстарында қатысты, сондай-ақ Супербайк әлем чемпионаты Оран Паркіне келген екі жарыста да, ал жыл басында өткен Жапондық кезеңнің екінші жарысында да жеңіске жетті. Ол сондай-ақ келесі жылы жарыс Әлем чемпионатының кезеңіне айналған Маунт Панорамадағы TT форматында өткен соңғы Австралия мотоциклдер Гран-присінде жеңіске жетті, содан кейін жарыс Филипп аралына көшті. Ол 500 куб.см немесе MotoGP әлем чемпиондарының санатындағы жеңімпаздардың бірі. 1989 жылы Honda үшін NSR 500 cc екі тактылі мотоциклінде Гран-приде дебют жасады. 1990 жылғы маусымның соңында Духан Венгрия Гран-присінде алғашқы жеңісін тойлап, чемпионатта үшінші орынға ие болды. 1991 жылы ол австралиялық әріптесі Уэйн Гарднермен Honda RVF750 супербайкінде жұптасып, Сузука 8 сағаттық төзімділік жарысын жеңіп алды. 1990-шы жылдардың басында ол сәтті жарысты, бірақ 1992 жылы Голландияның ТТ жарысы алдындағы жаттығу кезінде ауыр жарақат алды, сол кезде ол әлем чемпионатындағы алғашқы жеңісіне жақын болды. Медициналық асқынулар салдарынан оң аяғына ауыр зақым келді, тіпті аяғын ампутациялау қаупі туды. Ол кезде Духан чемпионатта 65 ұпаймен көш бастап тұрған, бірақ жарақаттан кейін сегіз апта бәсекеге қатыса алмады. Ауыр жазылудан кейін ол соңғы екі жарысқа оралды, бірақ Yamaha жүргізушісі Уэйн Рейнидің үшінші рет тізбектеп жеңіске жеткенін тоқтатуға мүмкіндік таппады (Духаннан 4 ұпаймен). 1993 жылы ол аяғының жазылуымен күресіп, Honda мотоциклімен элиталық деңгейде жарысуға қабілетсіз болды, кейіннен сол жылы тек Honda-дағы орнын сақтап қалуға тырысқанын айтты. Осы кезеңде ол оң аяғының функциясын орындай алмағандықтан сол қол бармағымен басқарылатын артқы тежегішке көшті. 1994 жылы ол өзінің алғашқы 500 куб.см әлем чемпионатында жеңіске жетті. Содан кейін 1998 жылға дейін ол осы сыныпта үстемдік құрып, бес рет қатарынан 500 куб.см әлем чемпионатында жеңіске жетті. 1997 жылы, ең табысты жылы, Духан 15 жарыстың 12-сінде жеңіске жетті, тағы екеуінде екінші орын алды және үйінде өткен Гран-приде маусымның соңғы жарысынан алты секундтан астам бұрын шықты. 1996 жылы Королеваның туған күніне орай Духан Австралия спортына қосқан үлесі үшін Австралия орденінің мүшесі атанды. HRC Honda мотоциклдеріндегі сегіз қарсыласына қарамастан, Духанның олардан басымдығы соншалық болды, көптеген жарыстарда ол ыңғайлы көшбасшылықты құрып, содан кейін жеңіске жету үшін өзінің шегінде жүретін. Оның жетістіктерінде жүргізу шеберлігі маңызды рөл атқарғанмен, оның бас инженері Джереми Берджесстің жарыс мотоциклінің аспасы мен геометриясын жетілдіруге қабілеті оған бәсекелестерінен артықшылық берген болуы мүмкін. 1994 және 1998 жылдар аралығында мотоциклге көп өзгеріс енгізілмеген, Honda инженерлері Духанның электронды ауыстыру сияқты жаңалықтарды сынап көруге құлықсыздығына наразы болған (тек 2000 жылы Honda-ға келген Росси Духаннан өзгеше, жаңалықтарды сынауға дайын болды). Духанның жарақат алғаннан кейінгі жүргізу стилінің ерекшелігі - 1993 жылы жасалған, білезігінің қозғалыс диапазоны шектелгендіктен қол бармағымен басқарылатын артқы тежегішті пайдалану болды. Бұл жеке су тасымалының газ педаліне ұқсас, бірақ сол жақ рульге орнатылған "итеру" тақтасы арқылы басқарылды. 1999 жылы Духан тағы да апатқа ұшырады, бұл жолы Испания Гран-приі үшін өткен өте ылғалды біліктілік сессияларында. Ол тағы бірнеше жерден аяғын сындырып, кейін зейнетке шығуын жариялады. Духанның бүкіл мансабындағы бас инженері болған Джереми Берджесс кейіннен Валентино Россидің бас инженері болды. Духан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Honda-ның Гран-при жарысына кеңесші болып жұмыс істеді. 2004 жылғы маусымның соңында Духан мен Honda жолдары айырылды. 2011 жылдың маусым айында Духан Мэн аралы ТТ жарысына қатысты. Духан парадтық айналымды аяқтады және Снейфелл тау жолының қызығы мен тамашасына қатты риза болды. Содан кейін ол бұрынғы Honda командаласы Джой Данлопқа құрмет көрсетті.
Originally from the Gold Coast, Queensland, Doohan attended St Joseph's College, Gregory Terrace and Aspley State High School, Brisbane. He raced in Australian Superbikes in the late 1980s, and also won both races as Superbike World Championship visited Oran Park in as well as the second leg of the Japanese round held earlier in the year. In a break out season he also won the final Australian motorcycle Grand Prix to be held in the TT format at Mount Panorama before the race became a round of the World Championship the following year and moved to Phillip Island. He is one of the few 500 cc or MotoGP World Champions to have won a Superbike World Championship race. He made his Grand Prix debut for Honda on an NSR 500 cc two stroke motorcycle in 1989. Late in the 1990 season Doohan claimed his first victory at the Hungarian Grand Prix on his way to third in the championship. In 1991, he was paired with his fellow Australian Wayne Gardner on a Honda RVF750 superbike and won the Suzuka 8 Hours endurance race. He competed successfully throughout the early 1990s and appeared to be on his way to winning his first world championship when he was seriously injured in a practice crash before the 1992 Dutch TT. He suffered permanent and serious damage to his right leg due to medical complications and, at one stage, faced amputation of the leg. At the time, Doohan was 65 points in the lead of the championship, but could not compete for eight weeks after the crash. After an arduous recovery, he returned to racing for the final two races but could not prevent Yamaha rider Wayne Rainey from winning his third consecutive title (by four points from Doohan). In 1993 he struggled with the healing of his leg and the ability to race the Honda at elite level, stating later that in that year it was all he could do to just keep his ride at Honda. It was also during this time he switched to a left thumb operated rear brake, as his right foot is no longer able to perform this function. In 1994 however, he won his first 500 cc World Championship. Thereafter, until 1998, he dominated the class, winning five consecutive 500 cc World Championships. In 1997, his most successful year, Doohan won 12 out of 15 races, finished second in another two, and crashed out of the final race of the season at his home GP while leading by more than six seconds. In the 1996 Queen's Birthday Honours, Doohan was inducted as a Member of the Order of Australia (AM) for his contribution to the sport of motor racing. Despite up to eight rivals on non factory HRC Honda motorcycles Doohan's margin of superiority over them was such that in many races Doohan would build a comfortable lead and then ride well within his limits to cruise to victory. Although pure riding skill clearly played a large part in his success, the ability of his chief race engineer, Jeremy Burgess, to perfect the suspension and geometry of a racing motorcycle may have given him an advantage over his rivals. Between 1994 and 1998 the bike was said not to have had many changes, with Honda engineers reportedly becoming frustrated at Doohan's reluctance to try innovations such as electronic shifting (it was only when Rossi came to Honda in 2000 that Honda engineers had their head with Rossi willing to try more innovations). One notable trait of Doohan's post crash riding style was the use of a thumb operated rear brake developed during 1993 owing to the reduced range of motion in his ankle. This was operated by a "nudge" bar similar to a personal water craft throttle, but mounted on the left handlebar. In 1999 Doohan had another accident, this time in a very wet qualifying session for the Spanish Grand Prix. He again broke his leg in several places and subsequently announced his retirement. Jeremy Burgess, Doohan's chief engineer for his entire career, later became Valentino Rossi's chief engineer. After Doohan retired he went to work as a roving adviser to Honda's Grand Prix race effort. At the conclusion of the 2004 season, Doohan and Honda parted company. In June 2011, Doohan made an appearance at the Isle of Man TT. Doohan completed a parade lap, and was most enamored by the thrill and spectacle of the Snaefell Mountain Course. He then went on to pay tribute to his former Honda racing teammate, Joey Dunlop.
Көліктер
Гран-придегі мотоцикл жарыстарындағы сәттілігінен кейін, 1998 жылдың сәуір айында Испаниядағы Каталония трассасында Williams FW19 Формула-1 жарыс машинасымен сынақ жүргізу мүмкіндігіне ие болды. Ол көлікті басқару қиын болғанын анықтады және қоршауға соқтығысты. 2001 жылы Духан өзінің навигаторы Марк Стейсимен бірге 2001 жылғы Тасмания раллиінде Mercedes Benz CLK55 AMG зауыттық ралли машинасымен қатысты. Үшінші күні ол көлік апатына ұшырағанда он үшінші орында болды; оқиғадан кейін ол және Стейси жарақат алмады.
After his success in Grand Prix motorcycle racing he got a chance to test a Formula One race car, the Williams FW19, at Circuit de Catalunya (in Spain) in April 1998. He found the car difficult to drive and crashed against a guard rail. In 2001, Doohan drove a Mercedes Benz CLK55 AMG works rally car with his co driver Mark Stacey in the 2001 Targa Tasmania rally. He was in thirteenth place on day three when he crashed the car; he and Stacey were uninjured after the incident.
Жеке өмір
2006 жылдың 8 тамызында Духан Дарвин қалалық сотында стриптиз клубындағы демалыс күндері болған төбелес бойынша айыптамалар бойынша сотқа тартылды. Ол күзетшіні ұрып-соғу және лицензиясы бар орыннан шығып кетпеу фактісін мойындағаннан кейін 2500 доллар айып төледі. Соттылық жазылмады. Духан 2006 жылдың 21 наурызында Гамильтон аралында, соңғы он бір жылдан бері оның әйелі болған Селина Синеске үйленді; олардың екі баласы бар, соның ішінде жарыс машинасының жүргізушісі Джек Духан. Духан Мик Духанның Мотокостері деп аталған Intamin мотоциклімен іске қосылатын американдық тау-кенін жасауға көмектесті. Бұл аттракцион Квинсленд штатының Голд-Кост қаласындағы Dreamworld саябасында орналасқан. 2022 жылдың мамыр айында Духанның аты аттракцион брендінен алынып тасталды, қазір ол жай ғана Motocoaster деп аталады.
On 8 August 2006, Doohan appeared in Darwin Magistrates Court to face charges over a weekend fracas at a strip club. He was fined $2,500 after pleading guilty to assaulting a bouncer and failing to leave a licensed premise. No conviction was recorded. Doohan married Selina Sines, who had been his partner for the previous eleven years, on Tuesday 21 March 2006, on Hamilton Island; the couple have two children, including racing driver Jack Doohan. Doohan helped design an Intamin Motorbike Launch Roller Coaster, named Mick Doohan's Motocoaster. The ride is located at Dreamworld on the Gold Coast, Queensland. Doohan's name was removed from the ride's branding in May 2022, and it is now known simply as Motocoaster.
Құрметтер
1996 жылы Духан Австралия орденінің мүшесі (AM) атанды және 2000 жылы Австралия спорт медалімен марапатталды. 1997 жылы Голд-Кост қаласы оған "Қала кілтін" табыс етті. 2009 жылы ол Австралия спорт даңқы залына енгізілді. Филипп аралындағы Гран-при трассасының бірінші бұрылысы оның құрметіне аталды. 2009 жылы Q150 мерекелік шаралары аясында Духан "спорттық аңыз" болғаны үшін Квинслендтің Q150 иконасы ретінде танылды.
Doohan was made a Member of the Order of Australia (AM) in 1996 and received an Australian Sports Medal in 2000. He was awarded the "Key to the City" by the City of Gold Coast in 1997. He was inducted into the Sport Australia Hall of Fame in 2009. The first turn at Phillip Island Grand Prix Circuit is named after him. In 2009 as part of the Q150 celebrations, Doohan was announced as one of the Q150 Icons of Queensland for his role as a "sports legend".